Лениний музейн жинхэнэ эзэн хэн бэ

2013-01-21

Соёлын яамны захиалгаар 1974-1980 онд улсын хөрөнгө оруулалтаар барьсан В.И.Лениний музейн

байшингийн асуудал бараг 30 гаруй жилийн дараа асуудал болон босч ирээд байгаа билээ. Монгол Улсад цор ганц байдаг музейн зориулалттай барилга ашиглалтад орсноосоо хойш улс төрийн намын мэдэлд байж, худалдаа, vйлчилгээний төв болон ажилласаар өдийг хvрээд байна. Төр өөрийн хөрөнгөөр барьж, байгуулсан өмчөө мэдэлдээ авах гэж нэг удаа vзсэн боловч хvчгvйдэж аргагvйн эрхэнд намын мэдэлд vлджээ. 1977 онд Бvх холбоотны vйлдвэрлэл, урлагийн комбинатад 666 мянган рублиэр Улаанбаатарт Линений музейг барьсан тухай баримт байна. Яадаг ч байсан улс хөрөнгө мөнгөө гаргаж барилгаа бариулсан, vvнийхээ дараа ашиглагчид шилжvvлж тvvнээс хойш МАХН /МАН/-ын мэдэлд бvрэн очсон гэхэд болно.
Тухайн цаг vеийн байдал нэг намаас бvрэн хамааралтай байсан ч гэлээ одоо нөхцөл байдал өөрчлөгдсөн учир төр өмчөө авах нь зvйн хэрэг. Эзэн нь юмаа мэдэж эрэг нь усаа хашдаг нь жам. Энэ 30 гаруй жилийн хугацаанд музейн зориулалттай байшинг зохих шаардлагынх нь дагуу ашигласан жил нь ердөө 12 жил. Тvvнээс хойш бизнесийн байгууллага vйлчилгээний зориулалтаар бусдад тvрээсэлж, ашиг олсоор байгаа. Намын нөлөөллөөр 30 гаруй жил ашигласан Лениний музейн барилга угтаа бол улсын өмч. МАН-ынхан жинхэнэ өмчлөгч нь биш мөртлөө луу унжиж, байшинг бидний хөрөнгө гэсээр байгаа нь хамгийн хачирхалтай. Тvvх, баримт сөхөж харвал хэрхэн эрх мэдлээ ашиглаж өөрийн өмч хөрөнгө болгож авсан нь тодорхой харагдах биз ээ.

1980 онд барилгыг ашиглалтад оруулахдаа хэн нэгний өмчид шилжvvлээгvй байж. Барилгыг хvлээн авах Засгийн газрын комисс ашиглах байгууллагаар нь Намын тvvхийн институтэд хариуцуулахаар шийдэж. Өмчлөх биш ашиглагч байгууллага гэдгээ нь хvлээлгэн өгсөн бvх баримт сэлтэд тусгаж, тодотгосон байна. Ашиглагчаар тодруулсан МАХН-ын Намын тvvхийн институт эзэмшиж байсан бол тvvнээс хойш бага багаар өөрсдийн эрх мэдлээ ашиглаж улсын бvртгэлд бvртгvvлж өмчөө болгох бvхий л аргыг хэрэглэж. Соц нийгмийн vед ямар нэг байдлаар эзэмшигчээ өөрчлөлгvй явсаар 1990 онд БНМАУ-ын дээд шvvх, шvvхийн дарга Ц.Шаравдорж, Дээд шvvхийн гишvvн Л.Баасан, Б.Цогням нар уг барилгыг МАХН-ын нэр дээр шилжvvлэх шийдвлэр гаргажээ.
1992 онд МАХН-ын Төв хорооны тэргvvлэгчдийн шийдвэрээр В.И.Лениний нэрэмжит улс төр соёлын төвийн /музейн/ нэрийг өөрчилж, хөдөлмөрчдийн соёл vйлчилгээний “Чандмань” төв болгосон аж. Уг шийдвэрийг гаргахад МАХН-ын Төв хорооны тэргvvлэгч гишvvн Б.Даш-Ёндон, Н.Багабанди, Б.Батхишиг, С.Дашдаваа, Д.Лvндээжанцан, Ч.Пvрэвдорж, Л.Тvдэв, Б.Тvмэн, Ж.Ядамсvрэн нар байж, хуралд орлцож, тогтоол гаргасан байна.
Гэхдээ 1997 онд Лениний музейг төрийн өмчид авах талаар гомдол санал гарч, шvvхэд хандсан байх юм. Төрийн өмчийн хороо шvvхэд хандахад Нийслэлийн шvvхийн давж заалдах шатны иргэний шvvх хуралдааны бvрэлдэхvvн, дарга Ц.Сайнбаяр, шvvгч Т.Гариймаа, Л.Жаргал нарын шийдвэрээр Лениний музейн барилгыг төрийн өмч болгож авах хvсэлтийг боломжгvй гэж магадлагаа гаргаж МАХН-ын мэдэлд хэвээр vлдэв. 1980 онд гаргасан комиссын актаар МАХН-ын өмч болсон учир төрийн өмчид шилжvvлэхгvй гэжээ. Ингээд Төрийн өмчийн хороонд Улсын дээд шvvхийн шvvгч Ж.Дашдорж Уг барилгыг шилжvvлэх vед vйлчилж байсан хууль тотгоомжид улсын өмчийг олон нийтийн байгууллагад vнэ төлбөргvй шилжvvлэх асуудлыг Засгийн газрын зөвшөөрлөөр шийдэж байхыг заасан. Шийдвэр гарч Засгийн газар комисс гаргаж, Намын тvvхийн институтэд шилжvvлсэн болохоор төрийн өмчид авах тогтоол гаргасан нь буруу” гэсэн хариу өгсөн гэнэ. Ингээд нам улсын өмчийг буцааж өгөхөөс шууд татгалзлаа.
Яваандаа асуудал vvсч мэдэхээр байсан учир vл хөдлөх хөрөнгийн газарт бvртгvvлж, vнэлгээ хийлгэж. 1998 онд Хөрөнгийн vнэлгээний төв Лениний музейн барилгын vнэлгээг хийжээ. 1997 оны арванхоёрдугаар сарын 30-ны байдлаар иж бvрэн барилга байгууламжийн шинэчилсэн vнэ нэг тэрбум 801 сая 356 мянга 300 төгрөг байна гэж тогтоож. Vvнээсээ найман сарын дараа барилгыг vл хөдлөх хөрөнгийн бvртгэлд бvртгvvлсэн аж. Vл хөрөнгө болгож бvртгvvлсэнээс 4-5-хан хоногийн дараа Улаанбаатар хотын МАХН-ын хорооны конторын зориулалттай гурван давхар барилгын хууль ёсны өмчлөлгч хэмээн Улаанбаатар хотын vл хөдлөх эд хөрөнгийн газраас гэрчилгээ олгосон байх юм. Угтаа бол улсад ганц байх музейн зориулалттай барилга шvv дээ. Гэтэл тэд бvртгvvлэхдээ музейн барилга бус конторын зориулалттай барилга гэсэн гэрчилгээ авсан баримт бий. Ямар ч байсан ингээд нийслэлийн МАХН 2011 оны хоёрдугаар сарын 11 хvртэл намынхаа нэрийг сольтлоо дахиж эзэмшигчээ солиогvй явсаар иржээ. Намынх нь нэр өөрчлөгдөх МАН болсон тулд өөрийн гэсэн vл хөдлөх хөрөнгvvдийн бvртгэлээ шинэчлvvлэв.
Саяхны болтол төрийн хөрөнгөөр барьж байгуулсан өмч хөрөнгө гэдгийг нийтэд мэдэгдэхээс өмнө МАН-ынхан өөрсдийнх нь барилга гэж ойлгосоор явсан. Улсын хөрөнгөөс зардал мөнгийг нь гаргаж бариулсан музейн барилгын жинхэнэ эзэн нь төр гэдэг нь энэ баримтуудаар нотлогдож байгаа. Ашиглагч байгууллага МАН-ынхан улсын хөрөнгийг олон жил өөрийнх юм шиг өмчилж ирснийг залруулах цаг нь болжээ.

АРДЧИЛАЛ СОНИН