А.ГАНСҮХИЙН БИШ Х.БАТТУЛГЫН ХҮСЭЛТЭЭР ТӨМӨР ЗАМЫН ДАРГА БУУВ
Шинэ парламент, Засгийн газар бүрдсэнээс хойш олонхи өрсөлдөгч хүчний данстай бүгдийг ажлаас нь халах кампанит ажлыг хагас жил орчим өрнүүлсээр өнөөдөртэй золголоо.

Төрийн олон мянган мэргэшсэн албан хаагчдыг ямар нэгэн шалтгаангүйгээр халж дуусаад одоо л нэг ажлаа эхлэх нь гэтэл бас л үгүй аж. Харин ч энэхүү халаа сэлгээний ажил өөр тактикт шилжиж, өөр арга барилаар явагдах болов. Энэ нь Ардчилсан нам дотооддоо хэрхэн зөрчилтэйг харуулаад зогсохгүй улс орны ажил хаашаа зүглэж буйг төвөггүйхэн харуулж байна. Монголын төмөр замын дарга М.Энхсайханыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлсөн нь Н.Алтанхуягийн Засгийн газар дотооддоо хэрхэн үймж байгааг харуулсан хэрэг болов.
МАХН-МҮАН-ын “Шударга ёс” эвслээс квотын дагуу Монголын төмөр замын дарга болсон М.Энхсайханыг ажлаасаа буусны дараа “Н.Алтанхуягийн хайрыг даасангүй” хэмээх дүгнэлт гарсан нь цаанаа нэгийг өгүүлнэ. М.Энхсайхан цахим хуудаснаа бичихдээ “Бонд гэгчийг Монгол орон Чингис хааныхаа нэрийг худалдан байж босгосныг буруутгах хэцүү. Харин бондын мөнгийг төсвийн хөрөнгийг үрэн таран хийдэг шиг зарцуулбал хойч үеийнхээ өмнө хийж байгаа хамгийн том “гэмт хэрэг” билээ. Үнэн худал баахан төсөл ярьж бүтэлгүй зүйлд бондын хөрөнгийг зарцуулбал “ял” асуух хууль хэрэгтэй шиг санагдах юм. Төмөр замаар нүүрс тээвэрлэхэд 1-1,5 хувь нь салхинд хийсдэг байна. Хол ойроос хамаараад энэ үзүүлэлт өөрчлөгддөг. Тавантолгой- Гашуунсухайтын хооронд (267 км) жилд 200000 тонн нүүрсийг, 1800 км замд нэг сая илүү тонныг салхинд хийсгэнэ” хэмээн бичсэн байв. М.Энхсайханы хувьд Н.Алтанхуягаас аль ч талаараа илүү бодож сэтгэх нь тодорхой. Тэгэхээр олны анхааралд байгаа бондод ихээхэн шүүмжлэлтэй ханддаг нь үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөх томоохон шалтаг болсон нь дамжиггүй. Өөрөөр хэлбэл, эдийн засгийн агуулгаараа ч, хувь хүний араншингаараа ч тэр, М.Энхсайхан гүйцэтгэх засаглалын тэргүүний үгэнд 100 хувь орж амьдрах хүн угаасаа биш. Тийм ч учраас намынхантайгаа ч таарахгүй, тэднээсээ өрх тусгаарлаж, эцэс сүүлд нь шинэхэн хамтрагчаа ял сонсоод эмнэлгийн орон дээр байхад нь түлхэж чадсан тийм л хүн.
Түүнийг Зам тээврийн сайд А.Гансүхийн хүсэлтээр Төрийн өмчийн хороо ажлаас нь буулгасан гэж албан бичигт өгүүлжээ. Гэхдээ энэ бол зүгээр л өнгөн тал. Өдгөөгийн Үйлдвэр хөдөө аж ахуйн сайд Х.Баттулга ЗТБХБ-ын сайдаар ажиллаж байхдаа өнөөдөр яригдаж байгаа төмөр замын асуудлыг эрхэлж, тухайн үеийн Засгийн газрын хуралдааны гол сэдвийн нэг болдог байв. Сүүлдээ Х.Баттулга сайдыг Солонгостой нууц төмөр замын гэрээ байгуулсан тухай баримтыг дэлгэж, шүүхээр хүртэл зарга хийснээр энэ асуудал чимээ алсарсан. Ийнхүү төмөр замын нууц гэрээг ид шуугиулж байх үед Зам тээврийн сайд А.Гансүх түүний дэд сайдаар ажиллаж байсан юм. Гэтэл өнөөдөр төмөр замын нууц гэрээний гэх эзэн Х.Баттулгын дэд сайдаар ажиллаж байсан А.Гансүх эрх мэдлийн дагуу М.Энхсайханыг ажлаас нь буулгаж байгаа нь яагаад сонирхол татахгүй гэж. Эрх мэдлийн дагуу ч юу байхав, эрх баригчдын шахалт ч байж болох шүү дээ.

М.ЭНХСАЙХАН ГАРАА ХУМХИАД СУУХГҮЙ НЬ ТОДОРХОЙ

Нөгөө талаар А.Гансүх нь Ардчилсан намын “Ардчилсан хүчний холбоо” фракцын гишүүн. Тэгэхээр энэ тал дээр УИХ- ын дарга З.Энхболдын хүч ч нэмэгдсэн байхыг үгүйсгэхгүй. Эцсийн дүндээ өнөөдрийн Засгийн газрын босгосон таван тэрбум ам.долларын бонд, мөнгө тойрсон бодлого М.Энхсайханд яагаад ч таалагдахгүй байсан нь түүний хэвлэлүүдээр өгсөн ярилцлагаас тод харагдаж байв. Засгийн газраас босгосон бондын мөнгийг хаашаа хэрхэн зарцуулах нь тэдний дурын хэрэг болчихоод байна. Энэ талаархи мэдээлэл гадагш алдагдахгүй байх нь бүр ч чухал асуудал болжээ. Гэтэл гал тогоонд нь ажиллаж байгаа нэг нөхөр энэ их мөнгийг хэрхэн зарцуулж, багахан шиг өртэй хоцрох тухай, бүр цаашлаад ирээдүйд бодогдох өрийн тухай ард түмэнд сөрөг маягийн зүйл яриад байх нь Н.Алтанхуягт яагаад таалагдахгүй. Олны дүгнэж байгаагаар бол “Н.Алтанхуягийнхаа хайрыг даагаагүй” энэ бүх хуйвалдааныг сануулж байгаагаараа сайн л хэрэг. Нөгөө талаар М.Энхсайхан Төмөр замын дарга болсноор Х.Баттулгын төлөвлөсөн төмөр замын асуудалд зарчмын зөрүүтэй байр суурь илэрхийлж, “шавар хааж” байгаа нь үнэн. Тэгэхээр “Бидний босгож байгаа бондын мөнгөний бүх будилааныг цаадах чинь дэлгэх нь байна шүү” гэсэн Х.Баттулгын мессэж ч М.Энхсайханыг авч хаяхад нөлөөлөв. Х.Баттулга Н.Алтанхуягийг ямар үгээр цохиж хөдөлгөөд, өөрийнхөө санааг гүйцэлдүүлэхээ сайн мэдэж байгаа. Төмөр замын асуудалд ашиг сонирхлоо мөнхийн уяж ирсэн “женко”- гийн өмнүүр М.Энхсайхан дайраад байх нь яавч таалагдахгүй нь анхнаасаа л илт байв. Өнөөдөр ид яригдаж байгаа 1800 километр төмөр зам олны анхаарлын төвд байгаа хийгээд үүнийг тал талаас нь удирдаж хийх сонирхолтой улстөрчид маш олон байгаа.
Магадгүй дараагийн Төмөр замын дарга хэн болохоос энэ асуудлын нарийн учир тайлагдах биз ээ. Гэхдээ тэдний хоорондох асуудал ингээд дуусах хэрэг огт биш. М.Энхсайхан зүгээр гараа хумхиад суухгүй. Ямар нэгэн аргаар улстөр хийнэ, энэ их мөнгөний урсгалын зах уруу гараа дүрээд буцсан хүн олон тайлбар хийх нь гарцаагүй. Улстөрд өөрийн гэсэн бүлэглэлтэй энэ нөхөр цагтаа Засгийн газар толгойлж, унаж, босч ч явсан туршлагатай нэгэн. Эрх биш Н.Алтанхуяг нар энэ мэт зүйлээ бодолцож хийсэн алхам байж таарна. Зөөлөн суудалд бүхнээс хайртай зүтгэж байгаа Ч.Улаан, Д.Тэрбишдагва нар түүний зүгээс ирэх улстөрийн довтолгоог хөдөлгөхгүй барих оролдлого хийлээ ч түүнд түмэн арга олдоно. Юутай ч “шинэчлэлийн” хэмээх тодотголтой Засгийн газар хөдөлгөөнд орохыг үгүйсгэх аргагүй нөхцөл нэгэнт бий болчихлоо.

ЗАСГИЙН ГАЗАР НЭГ СУМААР ХОЁР ТУУЛАЙ БУУДАВ

Мөн сонирхол татаж байгаа нэг зүйл нь Төрийн өмчийн хорооны дарга Ц.Нанзаддоржийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлсөн явдал. түүгээр Төмөр замын даргыг халах шийдвэр гаргасны дараа буулгаж авав. Уг нь түүнийг өнгөрсөн оны долдугаар сарын 25-ны өдрийн Засгийн газрын хуралдаанаар Засгийн газрын тохируулагч агентлаг ТӨХ-ны даргаар томилоод байсан юм. Гэхдээ түүнийг С.Батболдын Засгийн газар энэхүү ажилд томилно. Тэгэхээр түрүүчийн Засгийн газраас томилогдсон Ц.Нанзаддоржоор М.Энхсайханыг халуулах шийдвэр гаргуулаад, өөрийг нь дараа нь халчихлаа. Өөрөөр хэлбэл, Н.Алтанхуяг нар “нэг сумаар хоёр туулай буудах”-аа анхнаасаа төлөвлөж, Ц.Нанзаддоржийн гараар могой бариулчихав бололтой. Захын хүүхэд ч ойлгох ийм арчаагүй улстөрийг халагдсан хоёр эрийн ухаан эрх биш гадарлах байлгүй дээ.

ДАРААГИЙНХ НЬ Э.ЭРДЭНЭЖАМЪЯН БАЙЖ МАГАДГҮЙ

Үүнтэй дөрөө харшуулан Хууль зүйн дэд сайд Э.Эрдэнэжамъянг суудлаас нь түдгэлзүүлэх асуудал яригдаж байгааг эх сурвалж дуулгасан нь цаашлаад улстөрд ихээхэн ноцтой байдал үүсч магадгүйг харууллаа. Түүнийг эрх мэдлээ ашиглаж, олон улсын интерполд захидал хүргэсэн гэх шалтгаанаар шалгаж байгаа. Тэгэхээр энэ талаар ямар нэгэн алдаа олж гэмээ нь түүнийг ажлаас нь буулгана. Шалгаж байгаа зорилго нь ерөөсөө энэ. Харин Э.Эрдэнэжамъян “Миний хувьд хууль зөрчсөн ямар ч зүйлгүй” хэмээн тайлбарлаж байгаа юм. Энэ бүх ил далд халаа сэлгээний асуудал нь Ардчилсан нам хэтдээ дангаараа засаглах төлөвлөгөөнийхөө дагуу ажиллаж байна гэж ч хэлж болохоор. Эхлэл нь М.Энхсайханаар түүчээлж, дараа нь Э.Эрдэнэжамъян уруу довтлох бололтой. Бууртгаад хална л гэвэл шүүх эрх мэдэл бүгд гарт нь байгаа учраас Хууль зүйн дэд сайдын суудал нэгэнтээ ганхаад эхэлсэн нь ч тодорхой.
Хамгийн гол нь эцэс төгсгөлгүй энэ халаа сэлгээ хэдий болтол үргэлжлэх вэ гэдэг нь өөрөө тулгамдсан асуудал боллоо. Дэлхийн зах зээл дээр таван тэрбум ам.долларын бонд босгож, түүнийхээ мөнгийг дангаараа зарцуулах, хаашаа зарцуулснаа хэнд ч мэдэгдэхгүй байх гэсэн нэг шалтаг ч эдгээр халаа сэлгээтэй эгнэгт холбоотой байхаас зайлахгүй. Өөрөөр хэлбэл, олсон олзоо ганцаараа хүртэх гэсэн нэг санаархал яваад байна уу гэсэн хардалт хаана хаанаа бий. Уг нь анх 1.5 тэрбум бондыг дэлхийн зах зээлд арилжаалчихаад ярихдаа энэ мөнгөний талаарх мэдээллийг нийтэд нээлттэй байлгана хэмээн гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн хэлж байв. Гэтэл өнөөдөр өдөртөө 200 орчим сая төгрөгийн хүү төлж байгаа мөнгөний тухай мэдээлэл бүү хэл хаашаа юунд зарцуулж байгаа нь ч М.Энхсайханы хэлсэнчлэн “худлаа төсөл төлөвлөгөөнд зориулагдаж байгаа” бололтой. Хүүг нь бодоход ч хүндхэн байдалд хүрчихсэн учраас зарим илүү үгтэй хамтрагчдаа зайлуулж, алсдаа бүгдийг нь холдуулах төлөвлөгөө эхэлчихсэн гэмээр харагдана.

С.УУГАНБАЯР