үе үеийн “Болор цом”-ын эздийг өчигдөр хүндэтгэн хүлээж авч уулзлаа. Зохиолч, яруу найрагчдыг төлөөлж Д.Урианхай, Д.Цоодол, Ш.Бадарч, Т.Галсан, Д.Төрбат, Г.Мөнхцэцэг, Б.Ичинхорлоо, С.Галсансүх, Ш.Лхамноржмаа, Х.Чилаажав, Ж.Баяржаргал, Ц.Хулан, Х.Эрдэнэбаатар, Ц.Бавуудорж нар Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид бараалхсан юм.

МЗЭ-ийн 84 жилийн ой тохиохын өмнөх өдөр энэ уулзалт болсноороо онцлог байв. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч “Болор цом” наадам нь олон түмний хүсэн хүлээдэг наадам, уншигч, уран бүтээлчдийн нэг гүүр юм. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар “Номын баяр” тэмдэглэдэг болсон. Энэ номын баярын үйл ажиллагаанд зохиолч, уран бүтээлчид, хэвлэлийн байгууллагууд, ном бүтээдэг, хэвлэдэг, түгээдэг бүх салбарынхан идэвхтэй оролцсонд маш их баяртай байгаа.

Монголчууд ном, бүтээлээ хэвлүүлэх тал дээр гадныхныг царайчлахааргүй болсон. Энэ бол тус салбарт гарсан, монголчуудын хамтдаа хийж бүтээсэн сайхан амжилт юм. Цаашдаа ном, бүтээл, оюун санааны гайхамшигтай туурвилд ард иргэд нийтээрээ холбоотой байдаг, түүнийгээ тал талаасаа дэмжиж хөгжүүлдэг тийм бодлого чухал.

Аливаа ард түмний сэргэн мандалт, хөгжил дэвшил бол тухайн ард түмний оюун санааны үнэлэмж, шалгуураар хэмжигддэг. Хүн бүхэн ном уншдаг, айл бүхэн номын сантай байдаг, ном солилцдог, уран бүтээлчид, уншигчдын уялдаа холбоо ойрхон байдаг, түүнийгээ тал талаасаа дэмждэг байвал энэ ажил сайн явна.

Манай уран бүтээлчдийн үнэлэмж дотоодод ч, гадаадад ч сайн байгаад би баяртай байна. Сайхан сэтгэл тээсэн, сайхан эрч хүч авч явдаг, энэ нийгмийн оюун санааны өнгийг тодорхойлж явдаг гол төлөөллийн хүмүүстэй уулзаж байгаадаа баяртай байна” гэлээ.

Уулзалтын үеэр зохиолч, яруу найрагчид санал бодлоо илэрхийллээ. Х.Чилаажав:

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг утга зохиолын хүрээлэлд хамаатай, ойрын хүн гэж үздэг. Хэдийгээр сэтгүүлч мэргэжилтэй боловч зохиолчдын олон арга хэмжээнд оролцож байсан түүхтэй. Өөрөө шүлэг, зохиол бичдэг хүн. Бас Ерөнхийлөгч зарлиг гаргаж “Номын баяр” хийснээс хойш “Ном” хөтөлбөрийг зохион байгуулж, үүнд зохиолчдийн байгууллага, уран бүтээлчид идэвхтэй оролцож байгаа.

МЗЭ-ийн 84 жилийн ой болж байна. “Болор цом” наадам 1983 оноос эхлэн хоёр нийгэм дамжиж, үүргээ гүйцэтгэж олон түмнийг сэтгэлгээний эрх чөлөөнд уриалан дуудаж ирлээ” гэв. Зохиолч, яруу найрагчид 1920-иод оноос Монголын зохиолчдыг гадаад орнуудад сургаж байсан туршлагыг цааш үргэлжлүүлж залуу уран бүтээлчдээс гадаад орнуудад, ялангуяа Европын орнууд болоод яруу найраг, үргэлжилсэн үгийн зохиолын үлэмж өв сантай Хятад зэрэг улсад сургах нь зүйтэй гэдгийг хэлж байлаа.

Уулзалтын дараагаар Төрийн шагналт, зохиолч Д.Төрбатаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Ерөнхийлөгчтэй уулзаад та ямар санал хэлсэн бэ?

-Хүн чанарыг уран зохиолоос олж авдаг. Номын баярыг би Монголын ард түмний үндэсний баярын хэмжээнд очоосой гэж боддог. Нам дагаснаас ном дагая гэж би хэлдэг. Ном дагасан ард түмэн дандаа өөдөлж, дээшилж явдаг учиртай. Тиймээс хамгийн түрүүнд ЕБС-иудын номын санд Монголын уран зохиолын дээжис 108 ботиос олгох саналыг хэлсэн. Үүнийг Ерөнхийлөгч таалалтай хүлээж авлаа гэж бодож байна.

-Сургуулиудын номын санг баяжуулах ажлыг юунаас эхлэх хэрэгтэй вэ?

-ЕБС-ийн номын сан шиг ядуу номын сан хаана ч байхгүй. Энэ бол багш нарын буруу биш. Ерөөсөө БСШУЯ- наас сургуулиудад төсөвлөж байгаа мөнгө нь хаана ч хүрдэггүй. Сурах бичгээ авах уу, уран зохиолоо авах уу. Сургуулиудад төсөвлөсөн үлдэж байгаа мөнгөөр уран зохиолын ном авдаг. Гэтэл тэр нь 108 боть байтугай 10-аад уран зохиолын ном ч хүрэхгүй. Тийм учраас хүүхдүүдэд уран зохиолыг хүргэхэд Ерөнхийлөгчийн тус бий гэж бодож байна. Ялангуяа Номын баяр гэж зарлиг гаргасан Ерөнхийлөгчийн хувьд санаа тавих байх гэж бодож байна.

-Номын баярыг зөвхөн сургуулиудын хүрээнд тэмдэглэх нь зөв үү?

-Миний хувьд Номын баярыг бүх ард түмний баяр байгаасай гэж боддог юм. Хүн бүхэн хүүхдэдээ ном бэлэглэдэг. Айл бүхэн номыг дээдэлдэг өдөр байгаасай гэж боддог.

-Хүүхдүүд интернэт, фэйсбүүкт ороод ном уншихаа больчихлоо гэдэг. Та энэ талаар ямар бодолтой явдаг вэ?

-Интернэт, PC тоглоом, телевиз байна. Ер нь хүн төрөлхтний хөгжил өөрийнхөө хөгжлийг үгүйсгээд байдаг юм байна. Харилцах утас гарч ирээд захианы соёлыг байхгүй болгосон. Үүн шиг л интернэт, PC тоглоом гарч ирээд номыг байхгүй болгочих вий гэж айж байна.

-Хүүхдүүдийг уран зохиолд дуртай болгохын тулд уралдаан наадам зохион байгуулдаг байсан. Энэ нь одоо орхигдсон тал анзаарагддаг?

-“Хүрэл тулга” наадмыг СГЗ Цэнд-Аюуш багш зохион байгуулдаг байсан. Одоо ч энэ наадам зохион байгуулагдаж байгаа байх. Хүүхэд шүлэг бичиж, тоо бодож болно. Гэхдээ хүн болох гол ухаан чинь уран зохиол байгаа юм. Оросын алдарт сурган хүмүүжүүлэгч Сухомленский “Хүн бүхэн физикч, химич, инженер болох албагүй. Харин хүн бүхэн аав ээж болдог. Ийм учраас уран зохиолыг унш” гэсэн байдаг. Үүнийг л аав ээжүүд санаж байх хэрэгтэй.

-Болор цом наадам 30 дахь жилдээ зохиогдож байна. Яруу найргийн наадмын үнэ цэнийн тухайд та юу хэлэх вэ?

-1983 онд миний багш Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч Д.Пүрэвдоржийн санаачилсан наадам. Тухайн үед шүлэг хэлж уралддаггүй юм аа гэж их шүүмжилсэн. Гэхдээ миний багш “шүлсээ хаяж уралддаг улс байхад, шүлэг хэлж уралдаж яагаад болдоггүй юм” гэж хэлж байлаа. “Болор цом” наадам бол оюун санааны тусгаар тогтнолыг баталгаажуулсан наадам гэж ойлгодог.

Улс орон өөрөө түүхийн, оюун санааны тусгаар тогтнолтой. Түүхийн, оюун санааны тусгаар тогтнолын хилийн багана дээр зохиолчид зогсож байдаг. Тийм учраас энэ хилийг хамгаалж байгаа улсынхаа үгийг сонсоно гэдэг ард түмний их баяр гэж бодож байна.

-Та сүүлийн үед ямар уран бүтээл дээр ажиллаж байна вэ?

-Би сая Ерөнхийлөгчид 12 түүхэн романыхаа дээжийг өргөн барилаа. Миний 12 ботийг “Мөнхийн үсэг” групп хэвлэж өгсөн юм.

Н.Энхбат

Эх сурвалж: “Улаанбаатар таймс”

Д.Төрбат: Интернет, "PC" тоглоом гарч ирээд номыг байхгүй болгочих вий гэхээс айж байна
Tweet
Bolod.mn