харах ухаанаа алджээ. Хятадууд монголыг зэрлэг хэвээр нь байлгахын тулд хурдан мориноос нь салгаж, уйгар илжгээ унуулах санаатай. Босоо унжгар бичиг юм чинь уйгарын илжиг байж таараа. Морьгүй байхдаа хэрэглээл биз. Одоо хуучин бичгийн хэрэг байхгүй. Зайл цаашаа.

Жингийн цуваа явж л байдаг, золбин нохой хуцаж л байдаг. Монголын тусгаар тогтнолыг хамгаалцгаая. Дүүнар минь сур сур бас дахин сур. Сурахад оройтох цаг ирдэг юм. Хүн хэлэхээс наашгүй гэгчээр алдаж бололгүй яахав гэхдээ ардтүмэн алдаж болохгүй. Мөнхтэнгэр Бурхан монголкирил бичгийг бидэн өгсөн юм. Үрхойч үе маань монголкирил бичигт дуртай, түүнийг сонгож байна. Хүүхдээ өлсгөлөн байлгадаг эцэгэхчүүд эцэгэх болох эрхгүй. Хүүхэд тоглоом биш. Хуучинуйгар бичиг г ологдоод хаягдсан, дахин гологдоно. Монголын ардтүмний хүүхдүүдээр туршлагын туулай хийж тоглосон, одоо багадаад монголын ардтүмнээр тоглохыг урвагч тэнэгүүд хүсжээ. 20р зуунд гологдсон бичиг 21р зуунд бүрч гологдоно.

Ухаант өвөгдээдэс маань монголкирил бичгийг сонгосон нь ЗӨВ СОНГОЛТ байсан. Бид ололтамжилтаа хамгаалж сурах ёстой. Хуучирсан хувцасыг хичнээн нөхөөдч шинэнэр өгөөдч нэмэргүй, баяртай гээд хаяхнь зүйтэй юм. Хуучинуйгар бичигтэй зууралдахнь хэдэн цөөнхүнд авсныхнь хөшөө болох, үр ашиггүй зүйл юм. Голвол голсон шиг хаявал хаясан шиг уйтгарбичгийг хаяцгаа я ардтүмээн. Ирээдүй үе кирилбичгийг сонгож байна. Бүү саад бол цагүеээсээ хоцрогсод, хятадын үлдэгдлүүдээ. Хаан шалдан байна гэсэн чинь одоо болж байна шүү. Эрдэмсэгүүд бас шалдан байна. Хараарай, хэлээрэй, мэдэг, ичиг зайлаг. Дахиж бүү саад бол. Бид завгүй улс, БИД ЭРХЭМ учраас Тэд новшоо аваад зайлаг. Нүүцгээе,хаяцгаая. Бурханминь бидэнд, монголкирил бичигт маань туслаач. Ардтүмээн монголкирил бичгээ дэмжицгээе !!!

Дуртай нь машинаа унаж, дуртай нь морио унаг. Энэ чинь амьдралын хэрэгцээ, хажуунаас тулгадагч юм биш. Урдах алдаанаасаа суралцая, хичнээн бүдрэх вэ, Хувьсгалын эсэргүүнүүдээ. Бусдыг үгүйсгэдэг хүн өөрөөч үгүйсгэгдэнэ. Тайван байх юмсан, улсорныг тэнэгүүд удирдахыг харах ямар хэцүү юмбэ. Төрзасагт байгаа сөрөгхүчнийхэн нөхрөө сонгож чаддаггүй хэвээрээ унжгарбичгийн бүлэгтэй наалдаж дагажгүйж байгаань ямар оноо авчрах юм бол доо. Цаг цөвүүн болж тэнэгүүд төрд гарч, мэргэд нүүр буруулан, эзэнгүй улс болж, төрнь төршиг бус, эрдэмтэдньч эрдэмтэд биш, урагш биш арагшаа явсан, хөгжилгүй, уйтгарын мананд умбсан мөхөжбуй үндэстэн гэдгээ харуулж, газар эхийнхээ гэдэсийг ухаж амьдарч байгаагаа ичилгүй ярих юм. Бүгдээрээ яагаад дундаж амьдарч болохгүй гэж, хэтшунагчид айдасдаа хүлэгдэн бардамнаж, ядуу эрдэмтэдийг улсаа худалдаж, харалган загнаж, довоо шарлуулахад сургаж байна.

Хэтбаян байхыг хориглоё! Ичиж амьдар баячуудаа! Ичиж амьдар цаас шагайгчидаа! Одоо үед хурд их чухал болсон. Машинаа мориор солих тэнэг хүн байхгүй. Хурдтай чадалтай түгээмэл бичигт латин, кирил, солонгос, грек, рун үсэгл багтаж байна. Ард түмэн боловсрохын хирээр илүү хурдан унаа бичиг хэрэгтэй болдог. Ринчен гуайн хэлснээр орос, англи хэлбичиг монгол хүний хос даль жигүүр юм! Орос хэл бичиг бол үнэндээ бидний баруун гар, орос хүн бол монгол хүний нэгдүгээр найз юм. Монголын тусгаар тогтнолыг авчирсан Баатарууд бол Ленин, Сталин, Сүхбаатар нар юм. Дамдинсүрэн гуайн кирил бичгийг бидэнд авчирсан гавьяаг монголулс үүрд дурсах болно! Ханзүсэг мөхөж, өвөрмонголчууд кирил үсэгт шилжинэ гэдэгт итгэлтэй байна.

Хятадын колон мал ажахуйн бааз сүйрсэн улс байхад Орос ахнармаань чөлөөлж хөлийг дөрөөнд гарыг ганзганд хүргэж, сайханкирил бичгээ харамлалгүй үлдээгээд буцлаа. Хүний сайхан сэтгэлийг баярлаж хариулая. Хэвлэл мэдээлэлийнхэнтэй хамтарч ажиллана. ТҮГЭЭЖ ӨГӨӨЧ! Монголулсын заримнэг эрдэмтэн гэсэн нэрэндээ багадсан тэнэгүүд улсорныг мөхөлрүүнь арагш чирч байна. Морь унаагүй, дээл өмсөөгүй, унжгарбичиг хэрэглээгүй, гэрт амьдраагүй, цагаан царайтай хүнийг монгол биш гэж үгүйсгэхнь даварсан хэрэг юм. Дээл өмсөөгүй хүнийг торгохгүйгээс хойш бичиг үсэгч хүний чөлөөт сонголтын эрх юм. Төр засаг ерөнхийлөгч ,ардчилсан нам болчимгүй дуугарч байгаадаа хариуцлага хүлээж огцорох хэрэгтэй. Ард түмнийг тэнэг мэт шахаанд оруулахаа болиоч! Ичээч. Зайлаач тэнэг эрдэмтэдээ! Бид монгол кирил бичгийг сонгож байна! Бидэнд улирч сөнөсөн бүдүүлэг унжгар хятадуйгар бичиг хэрэггүй!

Монгол хүн гараман дээр дасаж дадсан морио солидоггүй юм. Монголын ард түмэн биднийг дэмжихэд тэд ялагдах болно. Үнс чандруу болж арилаарай та нар! Та нарын тэнэглэл бидэнд хэрэггүй. Ард түмнийг басдагаа болиоч. Монголоор дүүрэн эрдэмтэй гэгдсэн хоосон хоолны савнууд байна, Ичээч. Зүгээр гудрахгүй бас бөөлжинө. Яанаа таминээ, цааначинь цагаан гартай малнууд бэлчиж байна. Юм бүтээж чадахгүй болохоороо сууж байгаа оронсууцаа нураах гэж мэрж байна. Дэмжигчид холбогдож цааш дамжуулаарай, Нэгдэцгээе, Бид эвтэй бол хүчтэй !

МОНГОЛКИРИЛ БИЧГИЙН ХОЛБОО! ШИНЭ ЭРИН НАМ. ШИНЭХҮҮ ХӨДӨЛГӨӨН Уянгын хэтрүүлэгтэй илүү дутуу бичсэн бол ойлгож, зөвлөгөө санал өгөөрэй. Дүлий хүмүүсийн дунд хашгирахаас өөр арга байсангүй. Соёлгүй хүмүүсийн дунд байх хэцүү юмаа. Сайн хүмүүс байлгүй яахав гэхдээл харагдаж үзэгдэхгүй цөөн юмдаа. Зөөлөн нь хатуугаа гэж бүгдээрээ эелдэг байцгаая. Бие, гэрээ засах гээд завгүй байтал төрийн хэрэг дуудаад байхюм. Хэндээ энэ төрийг найдах вэ? Тэнэгл сууж байгаа модоо хөрөөдөж, машинаа мориор, зохимжит хувцасаа дээлээр, дулаан гэрээ хүйтэн гэрээр, цагааногоон хоолоо махаар, соёлтшинэ бичгээ бүдүүлэг хоцрогдсон бичгээр, ухаалагсоёлт зангаа бүдүүлэг бардамналаар солидог юм. Хэвлэлмэдээлэлээр халз мэтгэлцээнд ороход бэлэн. Айгаагүй бол гараад ир. Чоймоо, Дулам гээд гайгүй байхаар ,юм сэтгэдэг баймаар хүмүүс байх юм. Юу бодохоороо ингэдэг байнаа. Үхэхээсээ өмнө гавьяа байгуулах гэж улайраад ,монголын хөгжлийг зуун жилээр буцааж ухраан, монголчуудаа үр хүүхэдтэй нь хорлож түмний шившиг болгох гэж байгаа юм биш биз !!!

Толгойн эргүү гэж томчуудадч бас байхюмдаа. Орчинүеийн хувьсгалын эсэргүүнүүдийн үрсадаа гэж. Хувьсгалаа үймээн дэгдээгчидээс хамгаалцгаая! Социализмын үед монголулс үсрэнгүй хөгжсөн гавьяа кирилбичигт оногддог. Төрийн бичигээр нусгай хүүхдүүд, хоолны савнууд оролддог юм биш !!! Нийтээрээ бичигүсэг тайлагдаж, хөмөрсөн тогоондотроосоо дэлхийг таньж, хуучинхүү Шинэхүү болж, одооч дийлдэхгүй байгаа урлаг соёлын бүтээлүүд гарсан. Шинэжлэхухаанч нэг их хоцролгүй хөгжсөн. Ардын хувьсгалын ололт амжилтыг нурааж бүдэгрүүлэхийг оролдогчид хаанаас ирсэн, альгазрын босоо ороолонгууд вэ? Жанжиныхаа хөшөөг авч үлдсэн юм, кирилбичгээ авч үлдэж болох байлгүйдээ, үймээндэгдээгчид, өс санагчидаа. Юм бүтээж чадахгүй болохоороо аль өнгөтэй өөдтэйгнь нураах гэж оролдох юм. Хүн тоохгүй болохоор анхаарал татах гэж их оролдох юмаа, яанадаа, хөөрхийс. Улаанбаатар хотод нэг Ленины хөшөө байхад яахавдээ, Хүний ачийг санамаар юм. Өчигдөр биш саяхан шүүдээ. Монгол улсыг нүүлгэхнь битгий хэл, нийслэлээ нүүлгэж чадахгүй улс ясмахандаа шингэсэн кирилбичигээ хаажбоох гэж оролдон навтас шиг юмаар орлуулвал аавынхаа толгойгоор оролдсон даравгар хүүхэд амиа хорлохтой адил. Саранд хуцсан нохойндч даах юм даахгүй юм гэж бий. Биеэ тоосон дипломтонд мэдэхч юм бий мэдэхгүйч юм бий! Түүхээ мартахаараа зэрлэг болдог, Өөрөөсөө ичихээрээ толинд харж чадахаа больдог гэж үнэн юмаа. Бүтээсэн зүйлгүй болохоороо, нурааж хаашаа зүтгээд альтэнгэртээ нисэх гээд байгаа юм, хийхоосон мөрөөдөгчид ажилгүй тэжээлгүүлэгчид олширчээ. Зүгээр гай бололгүй яваасай билээ, гүйх нохойд гүйхгүй нохой саад, шинэ үе ирнээ яахав.

Хэл шинжлэл эдийнзасгийн ачхолбогдолгүй салбар. Уйгар бичигт наалдчихсан хүмүүс хийх юмаа олж ядаад улсын зүгээр өгсөн хоолыг голоод байгаа бол солонгосүсэг шиг сайханүсэг зохиочих мундаг юм бол, Харья. Чингэсхааны төрсөн өдрийг өвөл болгосон нь нэг мунхаглалын өдрийг нэмсэн биздээ. Одоогийн эрдэмтэд ч гэж дээ толгой нь эргэж сааталд орсон хүмүүс байх юм. Багадаа гэртээ сурчихсан монгол хэлийг сургуульд заагаад цалин аваад байдаг багш нар хачин. Юу хийгээд байгаа нь мэдэгддэггүй цалин аваад зүгээр суугаад байдаг эрдэмтэй гэгдэж түмнийг xyурсан хэл бичиг судлаачид, эрдэмсэгүүд сонин. Үгүй ээ сонин юмаа, хачин юмаа. 3, 4 өдөр бичлээ одоо хэвлэл нэтээр тараах гэж сар болох байх. Бүгдээрээ Сүхбаатарын талбайд хагас сайн өдөр эсэргүүцлийн цуглаандаа 11 цагт ирж нэгдэцгээе, талбайг 3 тойрч гүйн, гарын үсэг цуглуулья, олны хүч оломгүй далай, сүх далайтал үхэр амар яаж байж болох вэ, төрийн төлөө толгойнь ажилдаггүй тарган хулганууддаа найдалгүй, зүрхсэтгэлнь цохиотой туранхай ядуу хулганууд тэмцэцгээе !!! Ард түмнийхээ эрүүл саруул ухаан, итгэл мөрөөдөл, Зоригт ХӨВГҮҮД, ОХИДынхоо МӨНХЗОРИГ ХАЙРанд би итгэж найдаж байна. !!!

Монголыг буруу замаар удирдлаа одоо болоошдээ. Аятайхан зөнөж өвгөн болж чадахгүй хорвоог орхижбуй хүмүүс их боллоо. Буруу замаар яваад буруу ишилсэн сүхшиг байгаагийнх Тэтгэвэртээ гарчихаад зөнөж оронгаран болсноо мэдэхгүй залуусын хөлд чирэгдэж буй хөгшид өөрсдийгөө мэдэхгүй юмдаа. Санаань байвч сачийнь хүрэхгүй юм.

Муу хүнийг зар зарсан хойноо өр гэж. Хүнийг ажилд авахдаа гаднах үзэмж, нэр дипломыгнь харалгүй чанарыгнь харж авбал их ажил урагшилна даа. Гоё хальстай гээд амттай байна гэж юу байхав. Уйгар бичгийг хоцрогдсон загвартай үеээ өнгөрөөсөн бичиг гэдэг нь орчин үед үхэр тэргийг хэрэглээд байхаа больсонтой ижил. Хүн амьтны хөдөлгөөн хөндлөн байдаг, газар дэлхий ч хөндлөн. Хаяа ордог цас, унаж буй чулуул босоо хөдөлгөөнтэй. Хөндлөн хөдөлгөөнтэй хүний хараа зохицсон байдаг. Хөндлөн мэдээг илүү уншдаг гэсэн үг. Уйгар бичгийг балар эртний зэрлэг хүмүүс цаас гараагүй байхад мод хадан дээр харсан амьтныхаа чих, соёо шүд, гэдэс нуруу, хөл сүүлийг харж зохион бичсэн нэн эртний бүдүүлэг зэрлэг араатан илжиг бичиг юм. Магадгүй илжгийг дуурайлгаж зохиосон ч юм билүү. Машин хувцас загвар нь хуучрахаар хэрэглэгдэхээ больдог нь чанар муутайд тооцогддогоос болдог.

Мах ч чанаргүй хортой зэрлэг хоолны тоонд орсон. Мах иддэг хүний тархи муу ажиллaдаг, энэрэх сэтгэлгүй, мэдрэмжгүй болох нь нотлогдсон. Кирил бичиг чансаагаараа латин бичгийн дараа хоёрт бичигдэж буй, oрос улс гүрэн хэвээрээ үлдсэн, цаашдаа ч дэлхийг хамгаалж аврах тэнгэрийн баатар хэвээр байх юм. Харин биднийг сүнс шиг дагаад байгаа манж уйгар бичиг чанараараа 50, 60д сүүл мушгина даа. Өвөрмонголчууд хөөрхийс юм мэдэхгүй дэлхийн соёлоос хоцроод л өөрсдийгөө хуураад л явжбайна. Хятадууд нь ч ямар дуртай юм, кирил бичгийг нэвтрүүлэхгүй оросын нөлөөнөөс гаргах санаатай. Европ америкт монголыг ернь хятадын садан муж улс азийн мөхөж буй варвар зэрлэгүүд гэж үздэг хэвээрээ ш дээ. Бид л ичиж нуугаад ярихгүй өөрсөддөө цаасан малгай өмсгөж ардын тархийг угаан хуурч өөрсдөө итгээд мөлхөөд байгаа юм. Өвчнийг оношлож нүүр тулж хүлээн зөвшөөрөөгүй байж эмчлэх тухай яриж болохгүй ээ гэж. Шалтгааныгнь олоогүй өвчин дахидаг гэж. Унжгар бичгийн нэмэлт сул тал нь бол дуудлага дэндүү зөрөөтэй ойлгомжгүй, урт эгшгийн дунд гийгүүлэгч давхиж явна гэсэн чинь юу гэсэн үг вэ сунжруу дээрээ сунжруу, хурдан унших боломжгүй 10, 20 жилийн дараач үсэглэсэн хэвээрээ цэцэрлэгийн хүүхэд шиг, учир нь үг өгүүлбэрээ бүхлээр нь хараад таних байтугай үгийн эхэн дунд адагт 3н нүүртэй болж хувирдаг үсгээ таних хэцүү, хурдан уншилтанд өгүүлбэр мөр бүлэг нүүрээр уншиж ардаас урагшаа уншиж давхар таних боломжгүй, гучаад үсэгнь гурав дахин үржээд зуунүсэгтэй болж илүүтөвөгтэй болон товч чанаргүй болчихсон, гадаад үгийг дүрсэлж чаддаггүй, монгол улс мэдлэгийнхээ 90 хувийг гаднаас авдаг хараат орон, хөрвөх чадваргүй алслагдсан моод монголоор дуусдаг, дэлхийн хөгжлөөс 100н жилээр хоцорсон, үсэгнүүд салангид байж байж илүү танигддаг зарчимыг эвдсэн нэг л залгаа тогтонги мухар уйтгартай, дэл хийн жишгээс зөрсөн босоо нь зурагт нэвтрүүлэг интернэт компьютер сонин сэтгүүлийн орчинд зохистой талбай үр ашигтай эзэлж чаддаггүй, урсаж танигдаж чаддаггүй, харалган бичиг юмдаа.

Хүүхэд залуус минь битгий сураарай хайран цаг хүч xөдөлмөрөө дэмий үрээд яахав. Өвгөдийн алдсан алдааг бид муу заяатай бол давтана. Бидэнд сонгох эрх бий. Тэд цөөнхийг хүчиндэж албадаж чадна, олонхийг чадахгүй. Өвөг дээдсийн ариун сургаал шинэ монгол кирил бичигт бууж дуусаж байгаа нь илүү дөт зам юм. Олонх дээрээ цөөнх нь ирэх нь дөт ухаалаг. Дэлхийн эрдмийн баялаг монголын эрдмээс хэдэн зуу дахин их боловсорч түгж байгаа ч бидэнд хол хэвээрээ байгаа учир илүү чухал, иймд орос, англи гадаад хэл сурч бичин гаднаас мэдлэг авах нь хүүхэд залуус та нарын дэлхийн хөгжилтэй хөл нийлүүлэн гүйх эрхэм үүрэг шүү !!! Ахмад үе багш нар минь уйгар бичгийг битгий заагаарай, гуйя ! Хэрэггүй. Ханилж яваад ханиасаа, унаж яваад мориноосоо урвах сайн юм биш.

Номны доторхнь хавтаснаасаа илүү чухал. Хүний өөрийн гэж ялгах нь өчүүхэн хүний цагаа барсан ажил. Бид нэг их цэвэрхэн юмшиг маяглаад, томгүрэн шиг гол жшилэх гээд байгаань зохимжгүй. Дээлийн шинэнь дээр. Хуучин эд зүйл сонирхдог хоббитой бол хөдөө амьдарч болийш дээ. Чамаар л монгол улс, хотынхон дутав гэж, горьдох юмаа. За ухаалаг монголчууддаа амжилт хүсье. Итгэж найдаж байна шүү. Бидний зам дээрх саад өчүүхэн байх болтугай !!! Ариун хайр үгүй юм бол амьдрал юун дээр тогтох вэ алаг цэцэгс үгүй юм бол. За сонинд нийтэлж нэр мөнхөлж нэр патенттай цааш үргэлжлүүлэн бичье гэсэн санасны гарз бололтой. Нөгөө сенсаац борлуулалт хөөдөг чөлөөт хэвлэл нь ч хаана байгаа юм.

Шинэ залуу пионерүүдийг дэмждэг нь ч хаана байгаа юм. Өнгө өнгө бичээд үзэл санаа сонирхдог нь ч хаана байгаа юм. Жинхэнэ нэрээ тавихаар хурц хэллэгтэй гэж хэл амны бай болж чөлөөтэй бичиж чадахгүй болчих гээд, утга зохиолын нэрээр бичье гэхээр айлын хаалгаар оржтанигдаж хүндлэгдэхгүй болчих гээд байдаг. Уг нь сонин хэвлэлд бичиж урамшуулал авдаггүй юмаа гэхэд хүнд үзүүлэх бүтээл нэртэй болчих санаатай амжихгүй бололтой. Нэтэд тавихаар бусдынхоол болчихгээд. Оюуны хоосролтой улсад хэвлэлмэдээлэл, соёлурлаг дампуурсан байдаг үнэнтэй нүүр тулгараад амжихгүйнь бололтой. Өвөл ч болчихлоо, яаруу сандрууч болчих шиг. Оюуны бүтээлч үнэгүйдэждээ. Сайхан улс байсан юмсан. Танигдахгүй болчих гэж нүд хальтармаар. Нэгл их завгүй хүмүүс болждээ. Сөхөө завгүйл ярвайцгаахюм. Инээдньч мэдэхгүйээ барагл хуурамчдаа. Үнэхээр тамынтогоон дотор байж магадгүйч юмуу. Ам ь амиа бишээ, Нэгнь нийтийн төлөө Урагшаа. Улс орноо орчин замаа диваажин болГОЁ!!!

Хүндэтгэн ёсолсон эрхэм анд А.МӨНХЗОРИГ сэтгүүлч 64\Б.Ч\ улстөрч А.ШИНЭХҮҮ НЭГ ЗАМ ХОЛБОО ШИНЭХҮҮ ХӨДӨЛГӨӨН ШИНЭРИНАМ . monkzorig@yahoo.com 2012.11.12\20