АН яамдыг хувааж, татвар төлөгчдийн мөнгөөр хамтрагчаа зусардана

2012-07-26

Сонгуульд жинхэнэ утгаараа ялаагүй АН шинээр яамд “төрүүлэхээр” хүч хэрэглэж буй аргаа зүтгүүлсээр байна.

Тэд НХХЯ-ыг Нийгмийн хамгааллын яам, Хөдөлмөрийн яам гэж хоёр хуваах, ХЗДХЯ-ыг Хууль зүйн яам, Дотоод хэргийн яам гэж мөн хоёр хуваах, Сангийн яамыг зөвхөн орлого зарлагаа хариуцдаг Сангийн яам, Эдийн засгийн хөгжлийн яам хэмээн дахиад л хоёр хуваах мэтчилэн эрүүл бус, илэрхий гажиг юм ярих болов.

Дангаараа Засгийн газар байгуулах хүчин болоогүй АН “Шударга ёс” эвсэл, ИЗНН-тай хамтран Засгийн газраа эмхлэн байгуулахаар болсон.
Өнгөн дээрээ ажлын хэсэг байгуулан албан ёсны зүйл ярьцгааж, мутрын үсэг зурах ч бялуугаа хэрхэн хуваах талд далдуур дээлээ уралцаж байна. АН ч яахав, бялуугаа хүртээмжтэй байлгахын тулд яамдын тоог нэмж, ач холбогдолгүй асуудал хамаарах яамдаар “Шударга ёс” эвслийнхнийг шоглон нүгэлийн нүдийг гурилаар хуурна. Чухамдаа 75:25-ын харьцаагаар Засгийн газраа байгуулах тохирооны 25 хувьд нь шинэ буюу сүүдрийн яамд “төрөх” юм.

“Шударга ёс” эвслийг ингэж хуурах ч яахав, гол асуудал нь АН-ын дотроо яамдаа булаацалдаад тэмцэлдээн ширүүсч буйд асуудал бий. Өчигдөр УИХ-ын чуулганы хуралдаан эхлэхийн өмнө “фортуна” Н.Батбаяр намынхаа таван ч гишүүний картыг суга татан аваад зугтсан.

Өөрөөсөө гадна өрөөлийн картыг “хулгайлах” хүртлээ уурссан Н.Батбаяр намынхаа бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбатын өрөөнөөс гарангуутаа тийм үйлдэл хийж байгаа юм. Эх сурвалжийн хэлснээр АН-ынхан чуулганаа эхлүүлэхийн өмнөхөн ажлын хэсгийнхээ хүрээнд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүний тухай ярилцжээ.
Энэ үеэр эрхэм гишүүний Сангийн яамыг атгах туйлын хүсэл биелээгүй учраас тийн хилэгнэсэн гэх. Өөр эх сурвалж “Шинэ Засгийн газар эмхлэн байгуулах хуралдаанаас Н.Батбаярын нэрийг хассан...” гэв. Шинээр бүрдэх Засгийн газрын тэргүүнээр урьдчилсан байдлаар тодроод байгаа АН-ын дарга Н.Алтанхуягийн тэргүүлдэг “Алтан гадас” фракцаас нэлээд хэдэн сайдын нэр явж байна.

Мэдээж, З.Энхболдын толгойлдог Монголын ардчилсан хүчний холбоо ч Н.Алтанхуягт шантааж үзүүлж, сайдын суудал салгана. Ямартай ч, З.Энхболдод УИХ-ын даргын суудал өгч, нэг толгой “цааш харуулсан”. Харин МоАХ-г хөдөлгөхгүй барьдаг Х.Баттулгад хуучин удирдаж байсан ЗТБХБЯ-ыг нь өгснийг эх сурвалж баталж байна.
Цаашлаад, Хууль зүйн яамыг УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин, Дотоод хэргийн яамыг УИХ-ын гишүүн Л.Цог авна. Сангийн яамны зөвхөн орлого, зарлагаа хариуцахаар салгаж байгаа хэсгийг МАХНын дэд дарга Ч.Улаанд, үндсэн асуудал буюу Эдийн засгийн хөгжлийн яамыг “Фортуна” Н.Батбаярт өгөхөөр яригдаж байсан.

“Фортуна”-гийн өчигдрийн аяглалаар бол АН-ын урьдчилсан тооцоо, тохироо өөрчлөгдөж Н.Батбаярт юу ч амсуулаагүй байж ч мэдэх. Басхүү АН-ын нялх хүүхэд хуурах мэт аашлахыг үл тэвчсэн Ч.Улаантангууд Сангийн яамны үндсэн асуудлыг шийдэх хүчтэй талыг нь авна хэмээн тохироо үргэлжлүүлж, “Шударга ёс” эвслийнхээ зарим хүмүүсийн суудлыг буцаан АН-д худалдаж байгаа сурагтай. Монгол Улсын сан хөмрөгийн асуудлын голыг атгах суудлын төлөө хэд хэдэн шалдир булдир суудлаа АН-д буцаахаар санаархсан гэсэн үг л дээ. МАХН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Н.Удвалд Эрүүл мэндийн яамыг өгөх аж.

Түүнчлэн, ХХААХҮЯ-ыг Хөнгөн үйлдвэрийн яам, Хүнс хөдөө аж ахуйн яам болгоод Хөнгөн үйлдвэрийн яамыг “АПУ”- ны Г.Батхүүд өгөхөөр тохирчээ. Г.Батхүү Хөнгөн үйлдвэрийн яамыг толгойлоод өрсөлдөгч архины үйлдвэрүүдийн амыг барих хэрэг. Харин Хүнс хөдөө аж ахуйн яамыг Д.Тэрбишдагвад өгөх тохироо байсан ч өнөөх нь Тэргүүн шадар сайдын суудалд санаархаж байгаа. Өнгөрөгч сонгуулиар Дархан-Уул аймагт нэр дэвшээд өвдөг шороодсон МҮАН-ын дарга М.Энхсайхан “Шударга ёс” эвслийн жагсаалтад ороогүйдээ маш их харамсч байгаа.

АН-ын угшилтай М.Энхсайханд хуучны андууд нь тийм ч таатай хандахгүй байна. Арга мухардсан М.Энхсайхан “Шударга ёс” эвслийг төлөөлөн Засгийн газрын бүтэц бүрэлдэхүүн хэлэлцэх асуудалд нөлөө, оролцоо өндөр буй Д.Тэрбишдагвад найр тавин байж Тэргүүн шадар сайдын суудал горилж байгаа гэх юм. БОАЖ-ын сайдад АН-ын Г.Баярсайхан зүтгэж байгаа бол ИЗНН-ынхан чиглэлийн дагуу тус авах ёстой гэсэн байр суурь илэрхийлсэн. Харин Гадаад хэргийн сайдад УИХ-ын гишүүн асан Я.Батсуурийг зүтгэж байгаа гэх.

Гэтэл Я.Батсуурийг Дорноговийн угшилтай бизнесийн бүлэглэлийнхэн төрөлх аймгийн нь Засаг даргаар тавих сонирхолтой. Тиймээс тус аймгийн Засаг дарга П.Ганхуягтай тохиролцож Я.Батсуурь нэг бол сайдын суудалд нөгөө бол аймгийн Засаг дарга болох нь ерөнхийдөөө тодорхой юмдаг уу даа.
Мөн л хоёр салах НХХЯны Нийгмийн хамгааллын сайдад УИХ-ын гишүүн асан Л.Гансүх, Хөдөлмөрийн яамны сайдад “гутал” хэмээн алдаршсан “Кроуны” бүлэглэлийн Д.Нямхүү зүтгэж байгаа аж. БСШУЯ-ыг Боловсрол шинжлэх ухааны яам, Соёлын яам болгож, Боловсрол шинжлэх ухааны сайдад УИХ-ын гишүүн Л.Гантөмөр эзэн суусан сурагтай. Өнөөгөөс зургаан сарын өмнө АН хамтарсан Засгийн газраас зугтаж, Ардын нам дангаараа Засгийн газраа бүрдүүлэх үед Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж “Засгийн газрыг парламентийн гаднаас бүрдүүлэхгүй бол парламент нь Засгийн газраа хянаж чадахгүй юм байна...” хэмээн цэцэрхсэн.
Өөрсдийнхөө гаргасан Ерөнхийлөгчийн үгийг АН-ынхөн мөрдөхийг харах хэрэгтэй. УИХ-ын гишүүн хэр нь бас Засгийн газрын танхимд суун эрх мэдэл төвлөрүүлэн хаан заан болохоор зүгээр нэг мөрөөдөхгүй яам, агентлагийн тоо нэмж, татвар төлөгчдийн мөнгөөр наргихаар яарч байгаа нөхдүүдэд “Шударга байцгаая” уриатай Ерөнхийлөгч нь хориг тавьж таарна гэж найдаж байна.

Төсвийн мөнгө, татвар төлөгчдийн мөнгийг хэмнэхээр гарамгай шоуддаг Л.Гантөмөр ч хоёр салсан яамны нэгэнд шунаж үнэн мөн төрхөө илчилнэ гэдэг нэрэнд нь сэвтэй л юмсан. Цаашлаад дэд сайдууд, Төрийн нарийн бичгийн дарга, хэлтэс, газрын дарга нарын суудал дуусахгүй. АНын ҮЗХ-ны зарим гишүүн “Би сүүлчийн таван жилд цувуулсаар байгаад намдаа нэг тэрбум төгрөг өгчээ. Тиймээс дэд сайдын суудал явна.

Төрийн нарийн бичгийн дарга ч байж болно...” хэмээн ярьж байна. “Зиндаа доошлоод” өөрийнхөө хэмжээнд бага хэмжээний мөнгө өгч байсан нөхдүүд агентлаг, хэлтсийн даргад зүтгэж л байна. “Шударга ёс” эвсэл ч 42 агентлагийн 30 хувийг авна хэмээн хэвлэлээр зарлачихсан. Хууль ёсоор бол төрийн алба, агентлагийн даргын суудлыг хөндөх ёсгүйсэн.

АН-ын хувьд одоо байгаа есөн яамны тавыг нь хоёр хувааснаар нийтдээ 14 яамтай болох. АН өөрсдөө мөнгө төгрөг гайгүй шиг яамдаа авч үлдэхийг зорьж байгаа. Тэгэхээр АН есөн яам толгойлж, таван яамаа ИЗНН, МАХН-МҮАН-ын “Шударга ёс” эвсэлд өгөх юм байна. Тэд ингэж л төрийн аппаратыг улам нүсэр болгож татвар төлөгчдийн мөнгөөр гараа угаах гэж байна.

С.БАЯР

Эх сурвалж: unen.mn