явсан тод мөртэй ард түмэн. Бид эх түүх эзэн Чингисээрээ бахархаж цээж дэлдэж омгорхож яваа нь энэ үеийнхний гавьяа биш эцэг дээдсийн маань буян. Өнгөрснөө эргэж харахад бид эвтэй үедээ хүчтэй байжээ. Харин ихэс дээдсүүд эрх мэдэл булаацалдаж талцаж тэмцэлдсэн цагт бусдын эрхшээлд орж төр хүчгүйдэн доройтож түмэн олон нь туйлдан сохорч байв. Энэ гашуун сургамжийг хэн ч мартах учиргүй хэдийгээр дэлхий ертөнц даяарчлагдан амьдралын өнгө төрх өөрчлөгдсөн, хүн төрөлхтөн жижигхэн цэнхэр гариг дээр хил хязгааргүй оршин байх цаг ирсэн гэж цэцэрхэгч олон байгаа ч улс орон бүр дангаарчлалаа хадгалсаар байгаа. Угтаа бол энэ нь бага буурай орнуудад хяналтаа тогтоох гэсэн эзэрхэг гүрний суртал нэвтрүүлэг юм. Цаад зорилго нь бусдын газар нутагт эзэн сууж эд баялгийг нь цөлмөн түүх соёлыг нь уусгах гэсэн далд санааны явуулга. Гэтэл энэ хийрхэлд хэт автагдсан өнөөгийн төрийн эрх баригчид харийнхантай хуйвалдан хамаг баялгаа цөлмөж эхлэв.

Хүний нутгийн захад хүрч хэл соёлыг нь халтар гадарлах төдий болсон залуучууд өөрсдийгөө өргөмжлөн мэдэмхийрч гадныхны гар хөл болж энэ үйл ажиллагааг хошуучилж байна. Миний нутгийн газар шорооноос бурхан гуйсан ч бүү өг гэсэн эцэг дээдсийн гэрээслэлтэйг тэд умартжээ. Монголчууд төрөлх эх орноос нь өөр амьдрах орон зай байхгүй. Тэгээд ч цаг хугацаа зөвхөн өнөөдрөөр дуусахгүй үр удам маань энд үлдэж амьдрал үргэлжилнэ. Тэр үед гол ус нь ширгэж бохиртсон, газар шороо нь сэндийчиж талхилагдсан, малын бэлчээр, тариалангийн талбайгүй өнгөтэй өөдтэй бүхэн нь харийнхны мэдэлд очсон байх вий. Энэ бол үнэхээр эмгэнэл билээ. Хувиа хичээх явцуу эрх ашигт захирагдсан харалган бодлоготнуудын уршгаар төрийн эрх мэдэл ч харийнхны гарт орлоо.

Үнэт цаасны зах зээл, банк газрын баялаг нийтийн хоол, худалдаа үйлчилгээний салбарууд, тээвэр, холбоо, төмөр зам зэрэг эдийн засгийн ач холбогдолтой салбарууд бүгд Англи, Канад, Хятад, Солонгос, Япон эзэдтэй тэдний хараанд байгаагаас дотоодын аж ахуйн байгууллагууд өрсөлдөх чадвараа алдлаа. Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банк, Олон улсын банк зэрэг мөнгө хүүлэгчдийн заавраар захиалгатай хуулийг баталж эрхшээлд нь ороод зогсохгүй хойч үеийнхнээ дааж давшгүй өрөнд унагаж байна. Үүнийг тодорхой хоёр жишээн дээр авч үзье.

Баримт нэг. УИХ-аас Монгол Улсын хууль болж батлагдсан 2000 оны хоёрдугаар сарын гуравны өдрийн "хэлэлцээр соёрхон батлах" тухай шийдвэрээр манай Засгийн газар Азийн хөгжлийн банкны хооронд 25 сая долларын зээлийн харилцаа үүсгэжээ. Уг зээлийг "Төсвийн байгууллагын удирдлага санхүүжилтийн тухай хууль" гэгчийг батлахад зориулж авсан байна. Энэ хууль 1997 оноос хойш урт хугацаанд яригдаж байгаад 2002 онд батлагдаж 2003 оны нэгдүгээр сарын нэгнээс мөрдөгдсөн боловч 2011 оны намрын чуулганаар хүчингүй болсныг төрийн албан хаагчид сайн мэдэж байгаа. Австрали, Шинэ Зиланд зэрэг орнуудад туршилтын журмаар нэвтрүүлж байсан хуулийг манайд шахсан юм л даа. Тухайн орнуудад ч бүрэн хэрэгжээгүй цуцлагдсан энэ хууль манайд ч 8-хан жил үйлчлээд хүчингүй боллоо. Хамгийн гол нь энэ зээлээсээ буцалтгүй тусламж гэж 5,2 сая доллараар нь эрх мэдэлтнүүд танилцах аялал нэрээр Шинэ Зиланд, Австралид аялан зугаацаж үлдэх 18238000 доллар нь жилд 1,5 хувийн хүүтэйгээр 2031 он хүртэл төлөгдөхөөр үлдэж байгаа юм. 2008 оны 5 сараас эхлээд жил бүр 750 мянган доллар төлөх энэ гэрээ хэнд ашигтай хэнд хохиролтой байваа. Азийн хөгжлийн банкны мөнгө өсөж байгаа мөн 5 сая гаруй доллараар эрх мэдэлтнүүд газар үзэж зугаацсан зэрэг унаж байгаа. Гэтэл төрийн албанд хүнд суртал, бичиг цаасны чирэгдэл нэмэгдэж, орон нутгийн бие даасан байдал алдагдсан, /хуулийн зохицуулалт нь хүчингүй болчихоод байхад /өндөр хүүтэй өр үлдсэн, хамгийн гол нь Монголын төрийг мөнгөтэй хэн ч дуртай болзлоороо хөтөлж болохыг харуулж байна.

Баримт хоёр. УИХ-аас байгуулагдаж ажлаа тайлагнадаг Төрийн албаны зөвлөл нэртэй том байгууллага байдгийг мэдэхгүй хүн байхгүй. Аппаратдаа 20 хүрэхгүй орон тоотой энэ байгууллага гадаадын зээл тусламжаар нэг хэсэгтээ л бялхаж цалгисан юм. Одоо бараг 8 сая гаруй долларын өр зээлийн тооцоо гарна байх. Эдгээрээс ганцхан төслийг авч үзье: Дэлхийн банкнаас 2005 онд хэрэгжүүлсэн "IDFGrand" нэртэй 312000 ам долларын төслийн 30500 доллараар нь тоног төхөөрөмж авч 31500 доллараар нь тус зөвлөлийнхөн гадагш аялж 242000доллар буюу нийт зардлын 70 гаруй хувь нь зөвлөх үйлчилгээний зардал нэрээр гадаадын хүмүүсийн цалин хангамжинд явжээ. Эндээс төсөл хөтөлбөрийн үр дүн ямар байгаа нь харагдана. Хамгийн гол нь төрийн алба чадваржиж үйл ажиллагаа нь эрчимжих ёстой байтал авлига хээл хахууль цэцэглэж, нэр хүнд нь унаж, нүсэр бүтэцтэй өндөр цалинтай дархлагдсан анги л бий болбол өрийг нь төлж горийг нь амсах хүмүүс бол бидний үр хүүхэд хойч үеийнхэн л шүү дээ. Өмнө яригдсан "Төсвийн байгууллагын удирдлага санхүүжилтийн тухай" хуулийг туршиж хэрэгжүүлэх 5 байгууллагын нэгэнд Төрийн албаны зөвлөл хамаарагдаж байсан бол өнөөдөр бас Канадын төрийн албаны өөрчлөлт шинэтгэлийг хэрэгжүүлэх туршлага бааз нь болж байгаа бололтой.

Өнгөрсөн онд төрийн ордонд болсон "Төрийн албан хаагчдын нэгдсэн чуулган" нэртэй зөвлөгөөнөөр энэ сэдэв нэлээд эрчимтэй яригдаж улмаар Канад улсын Төрийн албаны зөвлөлийн дарга байгаад тэтгэвэртээ суучихсан авгай Монголын Төрийн албаны тухай хуулийг өөрчлөх төсөл барьчихсан яваа сурагтай байсан Зөвлөгөөн дээр дарга нарын амнаас гарч байгаагаас сонсоход тэр улсын төрийн албаны эрх зүйн орчинд ялгарах юм огт байхгүй л юм билээ. Гагцхүү тэнд хууль нь хэрэгждэг бол манайд дээрээсээ эхлээд хуулиа уландаа гишгэж даргад үйлчилдэг сэтгэхүй тогтсоноороо л өөр байх. Үүнийг оюуны соёлын ялгаа гэдэг юм. Ер нь ингэхэд Канадууд уул уурхайн баялаг, төрийн албан хаагчдыг гартаа хийж Англичууд Хөрөнгийн биржийн гүйлгээний судсыг бариад ирэхээр /ямаанд мөнгө төлөх, татварын өршөөлийн хууль баталж өөрсдөдөө хөнгөлөлт үзүүлэх, ард түмнээсээ сонгогдолгүйгээр төрийн эрх мэдэл барих, гэмт хэрэг үйлдсэн ч ял хариуцлага хүлээхгүй байх зэрэг хууль батлан иргэдээ ялгаварлан гадуурхаж, басамжлан, дарамтлахаас/ өөр энэ төрд шийдэх асуудал үлдэх болов уу.

Канад, Шинэ Зиланд зэрэг улсууд чинь Английн хараат орнууд шүү дээ. Нэгэн цагт Тайвань дахь Монгол Төвдийн нийгэмлэг нэртэй байгууллагын шугамаар манай төрийн албаны сэтэртэй болгон очиж 14-21 хоногийн ном сонсож хамаг байдгаа танилцуулчихаад ирдэг байсан бол одоо мяндагтнууд Канадын төрийн туршлагыг Монголд нутагшуулах нэртэй их аянд мордоцгоох биз. Ингэж ээлжиндээ хоолонд орох боломжоо алдахгүйг л бодохоос бус бусдын идэш болж яваагаа ухаарахгүй түшмэдүүдтэй байхад манай төр эзэнтэй юу? Өнөөх үндэсний эрх ашиг гэдэг маань хаана байна вэ? Энэ бүхэнд хэн буруутай вэ? Хэнтэй хариуцлага тооцох вэ? гэх зэрэг хариулт нэхсэн олон асуултууд гарч ирж байгаа юм.

БГД II хорооны иргэн Н.ЧАДРААБАЛ

Эх сурвалж: "Улаанбаатар таймс"

Төр самуурчээ
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (36)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
УИХ-ын гишүүн `Ажнай`-н Бат-эрдэнэ өөрийн бие төлөөлөгч Баттогоогоороо дамжуулан Өмнөговь аймгийн Номгон сумын ард иргэдэд баахан архи, тамхи тарааж, саналыг нь худалдаж авах компанит ажил өрнүүлсэн биш хүчингийн "хэрэгт ороод" байгаа аж. Уг нь мань эр хот хүрээгээр нэг зар тараачихгүй хөдөөгийн бөглүү буйдад энэ ажлаа гялс амжуулчихья гэж санасан бололтой юм билээ. Гэвч түүний хүн явуулж сэм тараасан архи тамхинаас болж нэгэн ноцтой хэрэг гарчээ. Тус суман дахь хилийн цэргийн ангийн цэргүүд үнэгүй олдсон архиндаа согтууран цэнгэж байгаад нэг даргынхаа дөрвөн настай бяцхан охиныг хүчирхийлсэн байна. Хэн хүнгүй жигшиж зэвүүцэм энэ хэргийг ихэд хичээнгүйлэн нуун дарагдуулахыг оролдож байгаа боловч цагдаа тагнуулын байгууллагынханы сонорт аль хэдийн хүрчээ. УИХ-ын гишүүний албан тушаалаараа түрий барьж Таван толгойн нүүрсийг дөрвөн жил хятадуудтай нийлж гадагш нь зөөж, хагарталаа баяжсан эрхэм гишүүн Бат-эрдэнэ Өмнөговь аймгийн сонгогчдын саналыг мөнгөөр худалдаж авна гэж аархаж яваад ийм юманд хүрчээ. Номгон сумын сургуулийн захирлаар ажилладаг, түүний бие төлөөлөгч Баттогоо гэгч нь УИХ-ын гишүүнд тал засан түүний даалгавраар залуу үеийг архидан согтууруулж гэмт хэрэг үүд хаалгыг нь нээж өгсөн нь даанч харамсалтай. Эх сурвалж: Ноцтой мэдээ

2012-06-26 | 09:48:23 | 202.61.97.81 |

Зочин
Ардчиллын залуус(тэд одоо ардчиллыг санаачлан, гардан хийлцсэн анхдагч партизануудаа золигт гарган мартаж, МоАХ-ны жирийн гишүүд, дэмжигчдээсээ айж байгаа нь Баабарын нийтлэлээс ойлгогдоно)-т ард түмэн өгөөд үзсэн 1996-2000 онд ардчиллын алтан хараацай С.Зориг алагдаж, М.Энхсайхан, Ц.Элбэгдорж, Наранцацралт(талийгаач), Р.Амаржаргал нар ээлж дараалан нэг нэгнээ унагааж Ерөнхий сайд болцгоож, бусад УИХ-ын гишүүд нь бараг бүгд засгийн газрын гишүүн, сайдын сэнтийд заларцгааж , төрийн ажил албыг залгуулахыг урьтал болголгүй, албан тушаал, эрх мэдэл, зөөлөн сэнтийд тачаадан дурлаж, төр засгийн ажлыг яаж самарсаныг БҮҮ МАРТ, МАРТВАЛ ТӨР САМУУРНА. Хэрэв АН-д ард түмэн итгэл үзүүлэх аваас ирэх 4 жилд Ерөнхий сайд болохыг тачаадан мөрөөдөж буй АН доторхи том, жижиг фракцийн толгойлогч нар (Н.Алтанхуяг, Женко Х.Баттулга, 3.Энхболд, Фортун Н.Батбаяр, С.Эрдэнэ, Лу.Гантөмөр, Лу.Болд, С.Батхүү, С.Баярцогт г.м) буйг БҮҮ МАРТ, МАРТВАП засгийн газар дор хаяж 5-6 удаа огцорч, фракцууд хоорондоо алалцаж, албан тушаалын бялуу хуваалт, хий хоосон улс төржилт улс орныг минь улс төр, эдийн засгийн тогтворгүй байдал руу түлхэж, үндэсний аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлж болзошгүйг БҮҮ МАРТ, МАРТВАЛ АРД ТҮМЭН Ч ХОХИРНО, АН Ч ХОХИРНО, Баабарын хэлсэнчлэн ёстой ардчиллынхан дараа дараагийн сонгуулиар юу ч горьдолтгүй болох юм. Ардчиллыг дэмжигч жирийн ард иргэдийн өмнө ардчиллыг зайдагнагч, ардчиллыг муухай харагдуулж удаа дараа сонгуульд ялагдуулж байгаа одоогийн хэдхэн олигархиуд хариуцлага хүлээнэ, тэд л улс төрийн орон зайгүй болно. Тэгж байж АН цэвэршинэ, ардчилал цаашид цэвэр ариунаар оршин тогтноно гэдгийг бүү март.

2012-06-22 | 13:42:58 | 202.55.184.173 |

Зочин
Бүлтрээд байдаг Алтанхуягийг нь болбол Бүдүүн өвсөнд бүдрүүльеэ, хө Бүтээгээд байдаг Батболдод нь болбол Бүрэн улсаа үүрүүльеэ, хө Хошигруулаад байдаг Эрдэнэбатыг нь болбол Хошуу гулсуулж аргамжъяа, хө Хүнгэнээд байдаг Хүрэлсүхийг нь болбол Хүрэн зүрхэндээ хайрлаяа, хө Хулхидаад байдаг Женког нь болбол Хужаа нарт тушааяа, хө Хуульчлаад байдаг Нямдоржийг нь болбол Хурдны замд сойёо, хө zobonod: Ахуй төрийг МАН-д Алд биеийг амрагтаа Төр засгийг МАН-д Төрсөн биеийг амрагтаа тушааяа, хө Хөгжлийн хурдыг МАН-д Хөөрхөн биеийг амрагтаа Эх орныг МАН-д Энэхэн биеийг амрагтаа тушааяа, хө Төмрийн хүдрийг дархандаа Төгрөг мөнгийг авдартаа Төөрсөн заяаг амрагтаа Төр засгийг МАН-даа тушааяа, хө

2012-06-22 | 11:09:57 | 103.11.192.34 |

Зочин
МОНГОЛ ТУМЭН МИНЬ. ХЭДИЙ БОЛТОЛ МАХН, АН - ын ГАДНЫ ЛУЙВАРЧДЫН ГАР ХӨЛ БОЛСОН, ЭХ ОРОН, ГАЗАР ШОРОО, БАЯЛГАА ХУДАЛДСАН, АРД ТУМНЭЭ ЯДУУРЛЫН ТУЙЛД ХУРГЭСЭН, ӨӨРСДӨӨ ХАГАРТЛАА БАЯЖСАН ХУВАЛЗНУУДАД ДЭЭРЛЭХУУЛЖ, ДОРОМЖЛУУЛЖ, ЛУЙВАРДУУЛЖ, ЦУСАА СОРУУЛЖ АМЬДАРЦГААХ ЮМ БЭ???? ЭНЭ СОНГУУЛИАР ЭНЭ ХОЁР АЛУУРЧИДЫН НАМААС БУРМӨСӨН САЛГААЯ АА.

2012-06-22 | 11:07:33 | 103.11.192.34 |

Зочин
МОНГОЛ ТУМЭН МИНЬ???? ХЭДИЙ БОЛТОЛ МАН, АН - ын ГАДНЫ ЛУЙВАРЧДЫН ГАР ХӨЛ БОЛСОН, ЭХ ОРОН, ГАЗАР ШОРОО, БАЯЛГАА ХУДАЛДСАН, АРД ТУМНЭЭ ЯДУУРЛЫН ТУЙЛД ХУРГЭСЭН, ӨӨРСДӨӨ ХАГАРТЛАА БАЯЖСАН ХУВАЛЗНУУДАД ДЭЭРЛЭХУУЛЖ, ДОРОМЖЛУУЛЖ, ЛУЙВАРДУУЛЖ, ЦУСАА СОРУУЛЖ АМЬДАРЦГААХ ЮМ БЭ???? ЭНЭ СОНГУУЛИАР ЭНЭ ХОЁР АЛУУРЧИДЫН, ХУЖААГИЙН ЭРЛИЙЗУУДЭЭР ДУУРСЭН ХОЁР НАМААС БУРМӨСӨН САЛЦГААЯ АА??? МОНГОЛ НУТАГТАА МОНГОЛ ХУН ШИГ АМЬДРАХ ЦАГ ИРСЭН ШУУ?????????????

2012-06-22 | 10:40:07 | 124.158.73.17 |

Зочин
Сант марал” сангаас долоо хоногийн дараа болох УИХ-ын 2012 оны сонгуулийн өмнө хийсэн судалгааг саяхан гаргажээ. Энэ судалгааны дүн нэлээд сонирхол татав. МАХН нэрээ сольж МАН болж, экс Ерөнхийлөгч хуучин намын бууриа сахиж үлдсэн нь 90 жилийн түүхтэй энэ намын саналыг хоёр хуваахад хүргэсэн бололтой. Тодруулбал, судалгаанд оролцогчдын 42,4 хувь нь энэ удаагийн сонгуулиар АН-ыг дэмжинэ гэсэн бол МАН-ыг 27,9 хувь нь сонгоно гэдгээ илэрхийлжээ. МАН-д нэлээд аюул тарьж мэдэх Н.Энхбаярын намыг сонгогчдын 23,9 хувь нь дэмжинэ ИЙМ юм ГАРЦИЙН БАЙНА шДЭЭ АРГАГҮЙ МАН-ХАН ХЭЦҮҮДЭЖ БАЙГААН БАЙНА АН яЛЦАН ХАРАГДАЖ БАЙНА

2012-06-22 | 10:31:54 | 124.158.124.156 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео