С.Баяр ба тойргийн гадна үлдэгсэд

2012-05-26

Ардын нам, Ардчилсан намынхан УИХ-ын 2012 оны сонгуульд 48:28 гэсэн хувилбараар нэр дэвших эрхмүүдээ

албан ёсоор тодрууллаа. Товчхондоо, Монголын улс төрийн голлон тоглогчид тоглоомын дүрмээ батлав. Нанчилдаантай, найраатай, уйлаантай, өрсөлдөөнтэй өрнөсөн нэр дэвшүүлэх үйл явц улстөрчдийн зүгээс дэлгэсэн хамгийн том “хөзөр” нь юм. Тийм ээ, эрх баригч, сөрөг хүчний орон зайг эзэгнэгчид улс төрийн покерийн ширээн дээр “Хаан” сонголтыг санал болголоо. Харин одоо тэдний хэн нь уран бэрийн нүүдэл хийх вэ. Ардын нам уу, Ардчилсан нам уу, аль эсвэл МАХН-ынхан уу.

Улстөрчид сонгуулийн газрын зурагт нэн сонирхолтой хуваарилалт хийлээ. Ардын намын лидер, Ерөнхий сайд асан С.Баяр “Сонгуульд нэр дэвшихгүй” гэв. Цочир сонин мэдээ биш гэж үү. Тэрбээр намын Бага хурал өчигдөр хуралдах үеэр журмын нөхдөдөө ийн мэдэгджээ. “Улс төрийн орон зайгаа мэдлэг, туршлагатай залуу үеийнхэндээ тавьж өгье” хэмээн хувь улстөрчийн шийдвэрээ тодотгосон нь тэр. Гэвч энэ хариулт хангалтгүй санагдана. УИХ-ын 2008 оны сонгуулийн өмнөхөн эрх баригч хүчний тэргүүн, Ерөнхий сайдын сэнтийд заларсан С.Баяр УИХ-ын чуулганы танхимд “Таван төгөлдөршил”-ийг тунхаглаж, хагарал, хямралд нэрвэгдсэн намаа нэгтгэн удирдаж явсан биш билүү. Эвдэрснийг эвлэрүүлж, бутарсныг багийн системд багцалж тухайн үеийн МАХН-д ялалтын тугийг дахин атгуулсан нь түүний түүх бас биш үү.

Харин одоо Ардын намын стратегич С.Баяр тойргийн гадна яагаад үлдэх болов. С.Баяр гэдэг автортой улс төрийн “хөлөг онгоц”-нд суусан эрх баригч хүчнийхэнд тэрбээр “Баяртай” гэж хэлдэг нь ямар учиртай юм бэ. Энэ тухайд зарим нь “С.Баяр даргын биеийн байдал тааруухан байгаа. Түүний хувьд, биеэ эмчлүүлэх хугацаа нь УИХ-ын сонгуультай давхцсан. Тиймээс ийм шийдвэр гаргасан байх” хэмээн тайлбарлаж байна. Харин өөр өнцгөөс дүгнэвэл, Ерөнхий сайд С.Баяр 2008 оны долдугаар сарын 1-ний үймээний хамгийн чухал гэрчүүдийн нэг. Мань эр цагдаагийн экс дарга нарыг Ганцхудагт шүүх хурлын үеэр гэрчийн мэдүүлэг өгөхөөр тэнд очиж байсан удаатай. Тэр ч атугай Оюутолгой болон стратегийн бусад орд газартай холбоотой ноцтой мэдээллүүдэд түүний нэрийг сайнаар биш, муугаар дурьдах нь олон.

Энэ тухай хамгийн сүүлчийн факт гэвэл, Ашигт малтмалын газрын дарга асан Д.Батхуягийг АТГ-ынхан баривчлан саатуулсан явдал юм. Энэ эрхэм бол С.Баярын фракцийнх. Харин төрийн хуулийн өмнө буруутгагдах болсон шалтгаан нь “Саус гоби сэндс” компанитай холбоотой. Тиймээс Д.Батхуяг гэдэг хүн баривчлагдсан нь С.Баярын хувьд базаахгүй хэрэг болов. Олон нийт ч “С.Баярын шадар хүнийг саатуулан шалгаж байна. Тэгэхээр экс Ерөнхий сайд “Саус гоби сэндс”-тэй холбоотой байж мэднэ” хэмээн хардаж байна. Энэ мэт факт эцэс төгсгөлгүй хөврөх үед Ардын намын гол стратегич сонгууль хэмээх томоохон тойргийн гадна үлдэх улс төрийн шийдвэр гаргалаа. Харин түүнтэй хамт хэн, хэн улс төрийн том хуваарилалтаас ангид хоцорсон бол.

УИХ-ын 2012 оны сонгуульд Ардын намаас нэр дэвших “виз” авч чадалгүй хоцорсон эрхмүүд бол УИХ-ын гишүүн Ж.Батсуурь, Р.Раш, Ш.Сайхансамбуу нар юм. Сонгууль байтугай эрх баригч хүчний эгнээнээс хасагдсан эрхэм гишүүн Ц.Даваасүрэн ч энэ ангилалд багтана. Гэвч өнгөрсөн сонгуулийн үеэр намдаа нэг, нэг суудал авчирч байсан нөхөд яагаад хоосон хоцорцгоов. Ж.Батсуурийг эс тооцвол бусдынх нь хувьд асуудал ойлгомжтой. Намын удирдлагууддаа шүүмжлэлтэй ханддаг, Ерөнхий сайдыг огцруулах акци зохион байгуулдаг, намынхаа эсрэг дуугардаг, элдэв шаардлага хүргүүлдэг, гарын үсэг цуглуулах комбинаци эхлүүлдэг, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр хэнд ч захирагдалгүйгээр үгээ хэлдэг, тэр ч атугай салаавч гаргана гээч. Тийм ээ, тэд ийм л имижтэй нөхөд. Тиймээс Ардын намын удирдлагууд тэдэнд гаргасан салаавчных нь хариуг өчигдөр хатуухан өгчих шиг боллоо. Эрх баригч хүчний тэрслүү үзэлтнүүд ч ийн нэр дэвших эрхгүй үлдэв. Харин Ц.Даваасүрэн гишүүн хаана явна вэ.

Эрх баригч хүчнийг эрэмбэ дараа харгалзалгүйгээр шүүмжилдэг энэ эрхэм Ардын намд ч, МАХН-д ч дансгүй нэгэн болж хувирав. “Нам намайг гишүүнчлэлээсээ хассан. Гэхдээ би Ардын намдаа үлдмээр байна. Гишүүнчлэлийг минь сэргээгээч” гэх хүсэлт тавьж буй тэрбээр Хөвсгөлд бие даан нэр дэвшихээр шийдэж, гарын үсэг цуглуулж явна. Гэлээ гээд мань эр тойрогтоо дахин ялах нь юу л бол. УИХ-ын гишүүн Р.Рашийн хувьд, Дундговь биш, нийслэлийн Баянгол дүүрэгт нэр дэвшихээр урьдчилан тохиролцчихсон байсан. Гэвч намын Бага хурлын үеэр бүх зүйл түүний эсрэг эргэж, УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнх-Оргил, Баянгол дүүргийн Засаг дарга Л.Амгалан нар орон зайг нь эзэлчихлээ.

Ардын намынхан ахмад гишүүндээ намаа “намнадаг”-ийнх нь хариуг барих нь энэ үү. Ж.Батсуурь гишүүн ч ялгаагүй. “Дорноговь аймагтаа дахин нэр дэвшинэ” гэж байсан. Харамсалтай нь Ардын намын Удирдах зөвлөл өчигдөр хуралдаж, “Сод Монгол”-ын Ц.Анандбазарыг түүний оронд илгээхээр болжээ. Харин “Салаавч” Ш.Сайхансамбуу яав. Завхан аймагт дахин нэр дэвшихээр хүн хүчээ хөдөлгөж, хөрөнгө мөнгөө зарцуулж байсан тэрбээр УИХ-ын гишүүн Д.Балдан-Очир, Д.Оюунхорол нартай өрсөлдсөн ч ялагдал хүлээв. “Во, муусайн дарга нар аа” хэмээн Төрийн ордонд салаавч гаргаж байсан шазруун зантай эрхэм гишүүнд ийнхүү тойргийнхонтойгоо салах ёс гүйцэтгэх л үлдэх нь тэр. Ямартай ч Ардын намынхан улс төрийн сонгуулийн “галт тэрэг”-ээ хөдөлгөчихлөө.

Ардын намын дарга, Ерөнхий сайд С.Батболд УИХ-ын 2012 оны сонгуульд намын жагсаалтыг тэргүүлэх бол тус намын чадварлаг лидерүүдийн нэг, хотын мэр Г.Мөнхбаяр нийслэлийн ИТХ-ын 2012 оны сонгуульд багаа удирдан оролцоно. Тэд мэргэшсэн, чадварлаг, дадлага, туршлагатай, эрч хүчтэй залуусыг эрх баригч хүчний имиж болгон сонгуульд оролцох гэж байна. Энэ бол Ардын намд шинэчлэл, өөрчлөлтийн нэн шинэ салхи сэвэлзэж эхэлсний нэгэн дохио юм.

С.БАТТУЛГА