“Ардын засаг” хэмээх том самбар хотын төвд өлгөөстэй харагдах нь үүний нэг гэрч бололтой. Засгийн газар нь дөрвөн жилд хийсэн, хийгээгүй олон ажлаа хэлэх юм байна, янз нь. Уул уурхайг хөгжүүлж, стратегийн гэх чухал ордуудаас хүмүүст “Эрдэнэ” түгээнэ, айл өрх бүрийн амьдрал тэгширнэ гэж байлаа. Үүнд хэн хүнгүй итгэсэн биз. Итгэхгүй гээд ч яах билээ. Хууртагдаж, саналаа худалдан барин энэ намыг парламентад дийлэнх олонх болгосон юм чинь. Гачлантай нь одоо Оюу толгойн ашиггүй гэрээг эс тооцвол стратегийн ордууд маань сураггүй боллоо. Таван толгойн гэрээний төсөл нь өнгөрсөн оны намар Үндэсний "аюулгүй байдлын зөвлөлийн босгон дээрээс буцаж Засгийн газарт очоод чимээ тасарчээ. Эндээс харин хувьцаа тараана гэсэн. Гэхдээ үйлдвэрлэлээ эхлээгүй, мөнгөгүй аж ахуйд хувьцааны нэрлэсэн үнэ энээ тэрээ гэж юм юу байхав. Зарим нэг “саваагүй” судлаачид Таван толгойн нэгж хувьцааг ердөө л ганц шуудай нүүрсээр хэмжиж “доош” хийж байгаа. Гэвч энэ үнэн ажээ. Ингээд бодохоор өмнөх сонгуулийн амлалтын томоохон хэсэг нь ийнхүү талаар өнгөрч буй хэрэг.

Оюу толгойн гэрээ бол үнэхээр алдаа ихтэй. Энд санаатайгаар алдаа гаргасан нь ч ил болоод байгаа. Африк, Латин Америкийн орнуудад иргэний дайн, эсэргүүцлийн хөдөлгөөн одоо болтол үргэлжилсээр байгаагийн нэг “нууц” нь баялгийн хуваарилалт юм. Их гүрнүүдийн нүдэнд туссан их баялаг нь Нигер мэтийн орнуудыг улам ядууруулж байна. НҮБ- аас юу ч өгөөд нэмэргүй үе ч байлаа, тэнд. Нефтийг нь ашиглахын тулд Америкчууд олон янзын гэрээ хийсэн гэдэг. Засаглалыг сайжруулах нэрээр баахан мөнгө хаяж өгсөн. Гэлээ ч гэсэн байдал олигтой дээрдээгүй. Эрх баригчид нь хамаг баялгаа гадагш зөөж, олон улсын корпорациудад зүгээр шахуу өгч байна. Иргэний хөдөлгөөнүүд нь ч мөн эрх баригчидтайгаа нийлэн баялгаа хувааж идсээр. Харин Монгол бол Нигер биш. Турж үхэхээргүй өвөрмөц ахуй, соёлтой улс. Гэвч хүн амын 40 гаруй хувь нь нэн ядуу хэвээрээ. Эрх баригчид маань ядуурлын ийм тоонд их дургүй. Наадах чинь шал худлаа гэж тас гүрийдэг.

Саяхан Дэлхийн банктай хамтарсан нэгэн судалгаагаар ядуурал буурлаа, буурах буурахдаа бүр 20 гаруй хувиар буурсан гэж сурталчлав, дарга нар. Сонгууль ойртсон тул энэхүү сайн мэдээгээ дэлхийн хэмжээний байгууллагын нэр, сүр дор цацах нь Засгийн газарт хамаагүй их ашигтай байсан биз. Гэтэл буурай хөгжилтэй ч гэсэн газрын доорх баялгаараа бялхаж буй орнуудад дэлхийн банкны нэрийг барьсан эдийн засгийн алуурчид олноор ажилладаг баримт бий. Оюу толгойн гэрээн дээр ч давхар татварын гэрээний нөхцөлтэй Нидерландын вант улсад бүртгэл бүхий хуурамч компани оролцсон юм.

Оюу толгойн гэрээг хийх явцад өөр олон сонирхолтой үйл явдлууд өрнөсөн. Энэ том төслийг УИХ-ын нэлээд олон гишүүн эсэргүүцэж байлаа. Н.Ганбямба гишүүн гэхэд л Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороон дээр “Наадах төсөл чинь ерөөсөө бүтэхгүй зүйл байна. Техник эдийн засгийн үндэслэл нь бэлэн болоогүй байхад гэрээ хийнэ гэж юугаа яриад байгаа юм бэ” гэсэн ч хуудуутай гэрээний төслүүд нь гадныхны лоббид өртсөн гишүүдийн дэмжлэгтэйгээр батлагджээ. Ингэхдээ техник эдийн засгийн үндэслэлгүйгээр шүү дээ. 2009 оны 12 дугаар сарын 16-нд Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлөөр хэлэлцсэн дүнгээс харахад сайд нар Канадын Засгийн газар, компаниудын шахалтад орсон нь илэрхий байлаа Ш.Сайхансамбуу, Н.Ганбямба нарын гишүүд оролцсон УИХ-ын ажлын хэсэг байгуулж, Оюу толгойг ашиглах техник эдийн засгийн үндэслэлийг дахин нягтлан шалгуулсан юм.

Үүгээр роялтийг буруу тогтоосон, техникийн нөхцлүүд тодорхойгүй гээд олон булхай ил болсон ч Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яам, Сангийн яамыг тэр чигт нь гартаа атгасан Р.Фрийдландын нөлөө үнэхээр ланжгар байж дээ.

Эцсийн дүнд техник эдийн засгийн үндэслэлд огт өөрчлөлт оруулалгүй, сүүлд нь хальт мульт хэлэлцсэн болоод л өнгөрсөн байв.

Ер нь УИХ-аас ямар ч тогтоол гаргаад Оюу толгойд эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хэмжээний гэрээг баталгаажуулж чадаагүй нь эрх баригчдын өнгөрсөн дөрвөн жилийн хамгийн том эмгэнэл болов уу. УИХ-ын 40, 57 дугаар тогтоолоор уг нь Засгийн газрын хийх ажлыг нэг бүрчлэн хэлээд өгсөн байлаа. Гэвч Засгийн газар бүдүүн хүзүү гаргаад хөдөлж өгөөгүй. Нэг ёсондоо хууль тогтоох дээд байгууллагынхаа өмнө үүргээ биелүүлээгүй. Их хурлынхаа шийдвэрийг үл тоосон Засгийн газар шууд огцордог, жаахан соёлтой улс төрөөр амьсгалдаг улсад бол. Манайд бол үгүй юмаа, яаж ийж байгаад л үлддэг юм байна. Үлдэх нь ч хууль мэт болж. Харин улс төрийн иймэрхүү адал балмад гэмээр үзэгдлийг гадаадынхан сүрхий ашигладаг юм байна. Тэд ашиг сонирхлоо гүйцээхийн тулд хуулиудыг нь хоорондоо зөрчилтэйгөөр хийлгэдэг ажээ. Бас шинэчлэн найруулах хуулийн төслүүдийг өөрсөддөө эргүүлнэ. Хэрвээ Оюу толгойд Эрдэнэт шиг үйлдвэр байгуулаад зэс цувимал хийдэг болчихсон бол дэлхийд гайхагдах байлаа, бид. Усны нөөцгүй зэрэг бэрхшээл бий л дээ.

Гачлантай нь говь руу Хэрлэн, Орхон голоос ус дамжуулах хоолой тавих төслийг гадаад, дотоодын хорлонтонгууд бас л унагаад байна. Говийг усаар хангахад энэ голууд ширгэнэ гэж онолдож байгаа юм, тэд. Тэртээ тэргүй хилийн чанад руу урсаад алга болдог усны ийм их нөөцийг боломжоороо ашиглахын буруу огт байхгүй. Зүгээр л манайхны хөгжлийг сааруулах харийнханы бодлого ийнхүү эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд саад боллоо. Үүнийг мэдсэн ч мэдээгүй царайлсан манай хэдэн улс төрчид тэдэнтэй ганзага нийлсээр байна.

Гадаадын хөрөнгө оруулалтыг зохицуулах тухай хуулийн төсөл одоо УИХ дээр ид яригдаж байгаа. Оюу толгойн төслийг Монголд ашиггүйгээр хийж дөнгөсөн Канадчууд Хятадын компаниудтай нийлэн Өмнөговийн нүүрсний ордуудыг бараг бүхэлд нь эзлээд авлаа. Чалко компанийн хувьцааны наймаанаас гадна Айвенхоугийн охин компаниуд Оюу толгойн бүлэг орд буюу “Хюго даммет”, "Өмнөд Оюу” зэргийг тасалж ашиглах гэж байна. “Хюго даммет” нь босоо чиглэлдээ нэг км үргэлжилсэн асар том хүдрийн биетийг агуулдаг орд. “Айвенхоу Майнз” эдгээр ордуудад өрөмдлөг хийж, нөөцийг шинэчлэн тогтоогоод бараг дуусч байгаа гэнэ. Манай эрхмүүд болохоор өнгөрсөн борооны хойноос цув нөмрөөд явж буй аж. Гадаадын хөрөнгө оруулалтыг зохицуулах хуулиараа Чалкогийн 891 сая долларын хувьцааны арилжааг зогсоох боломжгүй гэсэн байр суурьтай улс төрчид цөөнгүй. УИХ-ын гишүүн Л.Болд нарын хэсэг гишүүд иймэрхүү сул дорой царайлж сууна. Тэд гадаадын хөрөнгө оруулалтыг 49 хувьтайгаар хуульчилбал Монгол руу шагайж харах дэлхийн хэмжээний компани олдохгүй гэх ухааны юм ярьцгааж байна. Нэгэнт газрын доорх үүцээ задлаад боломжтой бүх нөхцлөө зарласан байхад манайд орж ирэхгүй хөрөнгө оруулагч гэж хаана байхав. Иймхэн зүйлийг шийдэж чадахгүй бол хууль тогтоох байгууллага гэж байхын хэрэг юу билээ. Ерөөсөө Л.Болд нар чухам хэнд үйлчлээд байгаа юм бол оо. Канадаа тэтгэх гэв үү, Орос, Японыг уу. УИХ-аар хуулиа батлахдаа урьд нь их хэмжээний хувьцаа арилжаалсан гадаадын компаниудын худалдааг цуцалсан заалт хийгээд өгч болно. Болохгүй юм гэж байдаггүй. Харийнханд ил далдуур үйлчилдэг улс төрчдийг дахиж УИХ-д нэрийг нь дэвшүүлэхгүй байж ч болдог л байхгүй юу. Эс тэгвээс дээрхийн адил улам даварна. Бага дээр нь дарж авахгүй бол хашрууд Оюу толгойг Засгийн газрын мэдлээс гаргаж хаяад, Чалко, Винсвэй зэрэг Хятадын компаниудад Нарийн сухайтын ордыг бүхэлд нь өгөөд санаа амрах уу. Ингэхээс сийхгүй байх шүү, тэд.

Б.ОТГОНБАЯР

Оюу толгойгоо хяналтаас гаргаж, Нарийн сухайтыг Хятадуудад өгөөд санаа амарцгаах уу
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (4)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
МОНГОЛ ТУМЭН МИНЬ ХЭДИЙ БОЛТОЛ МАН, АН - ын ГАДНЫ ЛУЙВАРЧДЫН ГАР ХӨЛ БОЛСОН, ЭХ ОРОН, ГАЗАР ШОРОО, БАЯЛГАА ХУДАЛДСАН, АРД ТУМНЭЭ ЯДУУРЛЫН ТУЙЛД ХУРГЭСЭН, ӨӨРСДӨӨ ХАГАРТЛАА БАЯЖСАН ХУВАЛЗНУУДАД ДЭЭРЛЭХУУЛЖ, ДОРОМЖЛУУЛЖ, ЛУЙВАРДУУЛЖ, ЦУСАА СОРУУЛЖ АМЬДАРЦГААХ ЮМ БЭ???? ЭНЭ СОНГУУЛИАР ЭНЭ ХОЁР АЛУУРЧИДЫН, ХУЖААГИЙН ЭРЛИЙЗУУДЭЭР ДУУРСЭН ХОЁР НАМААС БУРМӨСӨН САЛЦГААЯ АА??? МОНГОЛ НУТАГТАА МОНГОЛ ХУН ШИГ АМЬДРАХ ЦАГ ИРСЭН ШУУ?????????????

2012-06-07 | 15:59:15 | 124.158.73.17 |

Зочин
Тиймээ, МАН+АН зөсгийн эрхэнд байгаа цагт яг ийм зүйл болно. харж л байгаарай! гөлөг царайлсан эрлийз Зоригт, Баярцогт, МАН-ын Барсболд бас Сү.Батболд энэ хэд манлайд нь яваа

2012-05-17 | 23:35:42 | 202.9.47.130 |

Зочин
Хятадуудад юугаач битгий өг Гадаадыханд заавал юмаа өгөх ёстой гэжүү дээ

2012-05-17 | 12:23:04 | 203.241.247.100 |