Эзнээ хүлээсэн тендерүүд эрх мэдэлтнүүдийн халаасанд үлдэх вий

2012-05-03

Ер нь төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах зорилготой тендер

Монголд жинхэнэ утгаараа замаа алдсан гэдэгтэй хүн бүр санал нийлнэ. Ажил хэрэг биш "хэтэвч зузаатгагч" болтлоо өргөжсөн энэхүү бизнесийг зөвхөн эрх мэдэлтнүүд л эрхэлсээр өдий хүрсэн. Тэрнээс жирийн иргэд, тэр тундаа бор зүрхээрээ яваа бизнесменүүд тендерт ялалт байгуулж, авдаг гэвэл үнэнд нийцэхгүй.

Зөвхөн танил тал эсвэл эрх мэдэлтнүүдийн гарынхаа салаагаар урсгадаг төсвийн мөнгөнд хяналт тавьдаг арга барил нь өөрөө Монголд байхгүй. Тиймээс том толгойтнууд тааваараа эрх ямбаа эдэлж буй хэрэг. Тогтсон дэг журмаараа бол Засгийн газрын албан даалгавраар бүх тендерийг тухайн жилийн хоёрдугаар сарын 01-ний дотор зарласан байх ёстой юм. Харин энэ цаг мөчөөс хоёр сарын дараа буюу жил бүрийн дөрөвдүгээр сарын 1 гэхэд сонгон шалгаруулалтыг дүгнэж, гүйцэтгэгчдийг тодруулсан байх учиртай.

Гэтэл жилээс жилд улсын хэмжээнд зарлагддаг тендерийн тоо нэмэгдсээр байна. Өнгөрсөн жил гэхэд 1700 орчим тендер зарлаж байж. Харин өнөө жил энэ тоо 3200 болж нэг дахин нэмэгдсэн байна. Одоогоор 1000 гаруй тендер зарлагдсан нь нийт тендрийн ердөө 30 хувь юм. "Хэдий цаг хугацааны хувьд тендер шалгаруулах үйл явц удаашралтай байгаа ч энэ жилийн турш тендер шалгаруулалт үргэлжилнэ" хэмээн албаныхан хэнэггүй сууна. Энэ нь тогтсон дүрэм, журам Монгол Улсад албан ёсоор хэрэгждэггүйн илрэл.

Эдгээрээс илүүтэй өнөө эзнээ хүлээсэн тендерүүд эрх мэдэлтнүүдийн халаасанд үлдэх вий гэсэн хардлага олны дунд байна. Тендерийг хууль бусаар авч, халаасаа овоо гэгч нь зузаатгаад авсан эрх мэдэлтнүүдийн талаар бишгүй л баримт байна. Энэ талаархи хэд хэдэн жишээг дурдъя.

Чингэлтэй дүүргийн Засаг дарга Д.Ганболд хоёр тэрбум төгрөгөөр хөшөө босгосон нь

БАРИМТ 1:

Одоогоос нэг жилийн өмнө манайхан Тусгаар тогтнолын талбай гэрэлт хөшөөтэй боллоо хэмээн дээр дооргүй л хөөрцөглөсөн. Чингэлтэй дүүргийн нутаг дэвсгэр одоогийнхоор Чандмань төвийн өмнөх талбайд байрлах хөшөө хоёр тэрбум төгрөгөөр боссон гэвэл та итгэх үү. Энэ бол Чингэлтэй дүүргийн Засаг дарга Д.Ганболдын санаачилж, сэдсэн бүтээн байгуулалт гэх. Үндэсний статисткийн газраас хийсэн судалгаагаар өдгөө тус дүүрэгт 21 цэцэрлэг үйл ажиллагаа явуулдаг.

Эдгээр цэцэрлэгүүд хүчин чадлынхаа хувьд 3080 хүүхэд хүлээж авах боломжтой. Гэтэл энэ тоо өнөөдөр 5619 болж өссөн байх жишээтэй. Өөрөөр хэлбэл, 2539 хүүхэд Чингэлтэй дүүргийн 21 цэцэрлэгт илүүдсэн, нэг ёсондоо хүчин чадлаас давсан суралцагчид гэсэн тоон жагсаалтад орсон байгаа юм. Гэтэл үүний цаана тус дүүрэгт харьяатай хэдэн мянган цэцэрлэгийн насны жаалууд эрхээ хасуулсан аятай гэрээ манаад сууж байгааг таашгүй.

Үүний адил тус дүүргийн Ерөнхий боловсролын сургуулийн хүчин чадлын талаарх судалгаа гарчээ. Тэрхүү судалгаанд Чингэлтэй дүүргийн нутаг дэвсгэрт нийслэлийн тав, 17, 23, 24, 37, 39,49, 50, 57, 61, 72, 112, 117 гээд ерөнхий боловсролын 13 сургууль үйл ажиллагаа явуулдаг. Ердөө 12080 хүүхэд хүлээж авах хүчин чадалтай эдгээр сургуулиудад өдгөө 20834 сурагч сурдаг. Тэгэхээр дээрх 13 сургууль 8772 хүүхдийн илүүдэлтэй буюу ачаалалтай ажилладаг нь тогтоогдсон.

Тэгвэл дээрх бүтээн байгуулалт хэмээх сүржин нэрийн дор өөрсдийгөө сурталчилж, үр ашиггүй гэрэлт хөшөө барьж, талбай тохижуулахад зарцуулсан хоёр тэрбум төгрөгөөр Чингэлтэй дүүрэгг арван цэцэрлэг, дөрвөн сургууль барих боломжтой байсныг холбогдох байгууллагууд тогтоогоод байгаа юм.

Дүүргийн нэг намын гишүүдийн төлөөллийн ганцхан удаагийн гар өргөлтөөр асуудал дорхноо шийдэгдэж, хөрөнгө мөнгө нь түвэггүй батлагддаг Чингэлтэй дүүргийн паян үүгээр дуусахгүй. Мөсөн гулгуурын талбай бүхий биеийн тамир спортын төв байгуулахаар 900 сая төгрөгийн төсөв батлуулсан байна. "Асати Монгол" ХХК-д хариуцуулсан энэ ажлын гүйцэтгэл өдгөө 30 хувьтай явна. Чингэлтэйчүүд ийм өндөр үнэ бүхий мөсөн гулгууртай байлаа гээд иргэдийн амьдрал ахуй сайжирч, хүүхдүүд сургууль, цэцэрлэгтээ гологдохгүйгээр багтана гэвэл худлаа.

Үүнээс гадна "Цэцгийн баяр, цэцгийн мандал" тевийг барихад 30 сая, Бага тойруугийн гудамжны тохижилтод 365 сая, Б.Явуухулангийн нэрэмжит цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хүрэл хөшөөний хоёр шатны ажилд 280 сая, иргэдэд нэг цэгийн үйлчилгээ үзүүлэх цогцолбор .барилга барихад 220 сая төгрөг гээд нийт 28 төсөл арга хэмжээнд дүүргийн хэмжээнд гурван тэрбум таван сая орчим төгрөгийг зарцуулжээ. Саяхнаас Чингэлтэй дүүргийнхэн Тасганы овоог төв замтай холбосон гүүр барих ажлыг сэджээ. Энэ гүүрийг тавихад нийслэлийн төсвөөс гурван тэрбум 500 сая төгрөг гаргуулахын тулд дээр, дооргүй бужигналдаж байгаа сурагтай.

"Моннис"-ийн хууль бус тендер

БАРИМТ 2:

Одоогоос дөрвөн жилийн өмнө буюу 2007 онд "Моннис"-ынхон "Ниссан" маркийн 20 автомашиныг Монгол Улсын Засгийн газарт шахсан. Энэ нь Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар Монгол төрийн мэдэлд байдаг Монголын үндэсний олон нийтийн телевиз, хохын захиргаа, Төрийн тусгай үйлчилгээний автомашиныг шинэчлэх нээлттэй тендер зарлах болсонтой холбоотой. Ил, далд олон эзэнтэй "Моннис"-ынхон өнөө тендерийг автоматаар авсныг энд дурдах нь зүйн хэрэг.

Тэр цагаас эхэлж "Моннис интернэшнл" ХХК Засгийн эрхшээлд орж, гаалийн татвар, НӨАТ-аас бүрэн чөлөөлөгдсөн ч бий. Ниссан автомашины Монгол дахь албан ёсны төлөөлөгч хэмээх нэр зүүсэн "Моннис интернэйшнл" ХХК-ийн тухайн үед Засгийн газарт нийлүүлсэн шахааны машинууд нь "Nissan Teana", "Nissan Maxima", "Nissan Patrol" "Toyata", "Nissan Patrol" зэрэг марктай. Хамгийн гол нь "Моннис"-оос авсан эдгээр 20 машины ердөө дөрөв нь л одоо Засгийн газрынхны үйлчилгээнд явж, тэднийг хөл залгах унаатайгаа үлдээв.

Бусад нь хэдийнэ хэрэглээнээс гарчээ. Автомашинууд эхнээсээ эвдэрч, сэлбэг сольё гэхээр олдоц муутайн дээр тэр нь Монголд байдаггүй болж таарч. Аргаа барсан Засгийн газрынхан эргээд "Моннис"-т гомдол мэдүүлсэн ч тусыг эс олжээ. Түүгээр ч барахгүй өнөө эхнээсээ эмхэрч хэмхэрсэн шахааны автомашинуудын шатахуун зарцуулалтыг Засгийнхан дийлэхээ больсон. "Nissan Patrol" маркийн автомашин гэхэд 100 км тутамд, 40 летр бензин, "Nissan Patrol" гэхэд 100 км-т 70 летр бензин иддэг гээд Засгийн халаас эхнээсээ нимгэрч, дээрх "Моннис"-оос нийлүүлсэн автомашинуудыг акталсан удаатай.

Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрынхан оны өмнөх нь шинээр автомашин авах тендерийн зарыг түгээсэн. Энэ сургаар "Моннис"-ынхон дахин горьдлого тээн очсон ч Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрынхан зөвшөөрөөгүй гэдэг. Гэсэн ч овжин зангаараа хэнийг ч урдаа оруулдаггүй "Моннис интернэйшнл" ХХК-ийн захирал Б.Чулуунбаатар саяхнаас Засгийн газрын Авто баазад авто гарааш барих тендерийн эрхийг мөн л автоматаар авч амжжээ.

Ч.Оргил
Эх сурвалж: "Нийслэл таймс"