насны ойд зориулан хиймэл дагуул хөөргөхөд бэлтгэх үйл явц Умард Солонгост үндсэндээ шувтарчээ. Өмнөдийн хэвлэлүүдэд бичиж байгаагаар бол, дөрөвдүгээр сарын 6 эсвэл 7-ны өдөр “Унха-3” /Тэнгэрийн заадас/ гэдэг нэртэй зөөгч пуужинг гарааны талбайд авчирсан байж магадгүй ба 12-ноос 16-ны өдрийн хооронд хамгийн цэлмэг өдрийг сонгож байгаад “Кванмёнсон-3” /Гэрэлт од/ гэдэг хиймэл дагуулыг тойрог замд оруулахаар төлөвлөж байгаа бололтой.

Сансрын энэ аппарат нь цэргийн бус харин энхийн зориулалттай, тодруулбал 2 жилийн хугацаанд цаг уурын ажиглалт явуулах, байгалийн гамшгийн бүсийн зургийг авах, ашигт малтмалын хайгуул, ургацын байдлыг дүгнэх, ойн бүсэд ажиглалт хийх зэрэг цэвэр судалгааны зориулалттай гэнэ.

Харин үүнд нь япончууд огт итгэхгүй байгаа юм. Дөнгөж 100 кг-ийн жинтэй хиймэл дагуул ашиглан цаг уурын болон байгалийн болзошгүй гамшигт үзэгдлийн судалгаа хийх нь ямар ч боломжгүй зүйл, энэ төрлийн судалгаанд олон тооны маш нарийн багаж төхөөрөмж ашигладаг тул хиймэл дагуулын жин дор хаяж 2 тонн татах ёстой гэж тэд үзэж байгаа юм. Тэгэхээр энэ нь хиймэл дагуул хөөргөх нэрээр халхавчлан баллистик пуужин турших байна гэж хардахад хүргэж байна.

Харин умардынхан иймэрхүү үг яриаг няцаахын тулд өнгөрсөн ням гарагт гадаадын 19 орны 60 орчим сэтгүүлчдийг пуужин хөөргөх гарааны талбайдаа урин ирүүлж, 91 тонн жинтэй, 850 сая долларын өртгөөр бүтсэн “Тэнгэрийн заадас-3” гэдэг пуужингаа үзүүлэв. Энэ нь энхийн зорилгоор хиймэл дагуул хөөргөх гэж байгаагаа дэлхий нийтэд батлан харуулахыг оролдсон хэрэг. “Тэнгэрийн заадас” гурван жилийн хөөргөж байсан “Тэподон-3”гэдэг пуужинтай гадна байдлаараа тун төстэй ажээ.

Гэсэн хэдий ч хөрш орнууд нь түгшүүрлэн болгоомжилсон хэвээрээ л байна. Өнгөрсөн долоо хоногт Хятад, Япон, Өмнөд Солонгосын Гадаад хэргийн сайд нар зөвхөн Умард Солонгос хиймэл дагуул хөөргөх гэж байгаа тухай асуудлаар тусгай уулзалт хийх явцдаа үнэхээр пуужин хөөргөсөн тохиолдолд хэрхэх талаар зөвлөлдөв. Түүнээс гадна, Японы зарим агаарын тээврийн компаниуд, тухайлбал Japan Airlines, All Nippon airways зэрэг компаниуд Умард Солонгос зөөгч пуужин хөөргөх үед нислэгийнхээ чиглэлийг өөрчилнө гэж мэдэгдэв.

Оросын армийн Жанжин штаб сэтгүүлчдийг цуглуулан хэвлэлийн бага хурал хийж “хэрэв Унха-3 пуужин чиглэлээсээ хазайх, эсвэл ОХУ-ын нутаг дээр унах аюул үүсэх аваас уг пуужинг сөнөөнө” гэж мэдэгдсэн байна. Харин зэвсэгт хүчнийхээ бэлэн байдлын түвшнийг дээшлүүлэх ямар нэгэн онцгой арга хэмжээ авахгүй ажээ. Оросуудын хувьд энэ нь аргагүй юм. Одоогоос 3 жилийн өмнө умардынхан “Тэподон-2” гэдэг 6.5 мянган км-т тусах чадалтай баллистик пуужин туршсан боловч тэр нь Владивостокоос холгүй газарт унаж оросуудыг багагүй сандаргаж байсан удаатай.

Пуужин замаасаа хазайвал амдан сөнөөнө гэдгээ Өмнөд Солонгос, Япон хоёр ч мөн урьд нь мэдэгдэж байсан билээ. Харин хиймэл дагуулыг нь сөнөөвөөс үүнийг БНАСАУ-д дайн зарласантай адилтган үзнэ гэж Умардын эрх баригчид хариуд нь сүрдүүлжээ. Япончуудын хувьд Умардын болзошгүй аюулаас тун ч их сэрэмжилж, бүр ч илүү найдвартай арга хэмжээ авч байна. Тэд газар-агаар ангиллын “Пэтриот” зенитийн пуужингийн цогцолборыг Окинава, Ишигаки, Мияко арлууд болон нийслэлдээ байрлуулжээ. Энэ нь мөн л ноцтой учир шалтгаантай.

1998 онд Умард Солонгос “Кванмёнсон-1” гэдэг хиймэл дагуулаа тойрог замд оруулахыг оролдсон боловч Японы арлууд дээгүүр нисч өнгөрснийхөө дараа Номхон далайд унажээ. Энэ нь Японы тусгай албад болон зэвсэгт хүчнийхний хувьд тун гэнэтийн явдал болж, япончуудын толгой дээгүүр Умардын пуужин улам цайм нисэж байхад огт анзаараагүй байсан гэж эрх баригчдыг шүүмжлэн шуугиж эхлэв. Энэ бүхнээс дүгнэлт хийсэн япончууд сансрын тагнуулын систем болон хөлөг онгоцууд болон газарт байрлалтай пуужингийн довтолгооноос хамгаалах систем байгуулах хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлж эхэлсэн юм.

Үүний дараа, умард солонгосчууд 2009 онд “Кванменсон-2”-г хөөргөх гэсэн боловч мөн л бүтэлгүйтэж, сансрын аппарат далайд унажээ. Гэсэн хэдий ч тэд дагуулуудыг хөөргөх ажиллагаа амжилттай болсныг нотолж, тэр ч байтугай дээрх үйл явдалд зориулан марк гаргасан байв. Гэтэл эдгээр сансрын аппаратууд тойрог замд байгаа эсэх нь бусад орнуудын хиймэл дагуулд ажиглагдсангүй, тэгснээрээ энэ нь баллистик пуужин туршсан байж магадгүй гэсэн хардлагыг улам лавшруулсан нь ойлгомжтой. Одоо тэгэхээр ээлжит “Кванмёнсон-3”-ыгөө хөөргөхөөр төлөвлөж байгаа нь болгоомжлол төрүүлэх нь аргагүй юм.

Харин оросуудын үзэж байгаагаар, умардынхан тив алгасан нисэх пуужин үйлдвэрлэх шинжлэх ухааны болоод эдийн засгийн хүч нөөц чадавхи муутай аж. Дэлхийн даяар хийгдэж буй зэвсгийн наймаанд дүн шинжилгээ хийх Төвийн захирал Игорь Коротченкогийн үзэж байгаагаар бол, Умард Солонгос тив алгасах баллистик пуужинтай болоход арай л эрт байна.

Умардынхан өмнө нь хиймэл дагуулыг тойрог замд оруулах оролдлого хийж байсан боловч хоёронтоо бүтэлгүйтэж байсан, энэ удаад ч мөн л давтагдана гэж Коротченко таамаглаж байна.

Хэрвээ Пхеньян зорилгодоо хүрч хиймэл дагуул хөөргөж чадах аваас энэ нь тус улс ирээдүйд тив алгасах пуужин хийж чадах юм байна гэдгийг нотлон харуулна, гэхдээ жинхэнэ ёсоор ийм зэвсэгтэй болоход нэлээд цаг хугацаа орно, бүр тодорхой хэлбэл, одоо байгаа цөмийн төхөөргүүдийнхээ овор хэмжээг багасгах шаардлагатай гэж Оросын шинжээч үзэж байна.

Гэтэл улс орнууд нэгэнт Пхеньяны эсрэг хориг арга хэмжээ авчихсан байгаа учраас Умард Солонгос гаднаас технологи болон материал худалдан авах боломжгүй болчихоод байгаа юм. Яг одоогийн байдлаар Пхеньяны гарын дор байгаа зэвсэг бол ойрын тусгалтай “Скад” пуужинг өөрийн орондоо нэлээд сайжруулан үйлдвэрлэсэн хувилбар байж болох юм.

Циолковскийн нэрэмжит Оросын Сансар судлалын академийн эрдэмтэн А.Железняковын ярьж байгаагаар бол, умардынхан өөрийн “Кванмёнсон-3” гэдэг хиймэл дагуулдаа зөвхөн эх оронч сэдэвтэй дуу дамжуулах радио хүлээн авагч суурилуулах байх, үүнээс илүүг хийх боломж тэдэнд байхгүй гэнэ.

Барууны тоймчдын дүгнэснээр, гуравдахь хиймэл дагуулаа хөөргөх гэж байгаа нь Умардын ард иргэдийн тархийг угаах зорилго бүхий цэвэр үзэл суртлын шинжтэй алхам гэнэ. Учир нь энэ улсын жирийн иргэд өөрийнх нь улсын хоёрын зэрэг хиймэл дагуул дэлхийг тойрон ниссээр байгаа гэдэгт итгэсэн хэвээр байж ч болох юм.

Америкчууд Умардын гол холбоотон болох Бээжингийн эрх баригчдад хандан, Ким Чен Уныг хиймэл дагуул хөөргөхгүй байлгах талаар ятгахыг хүссэн байна. Үүнээс гадна, Цагаан ордныхон Умардынхныг энэ оны хоёрдугаар сард байгуулсан тохиролцооноосоо ухарсан гэж буруушаав. Уг нь тохиролцоо ёсоор бол Умард Солонгос цөмийн зэвсэг турших, уран баяжуулах, баллистик пуужин хөөргөхөө больж, өөрөөр хэлбэл, цөмийн хөтөлбөрөөсөө татгалзсаныхаа хариуд АНУ-аас 240 мянган тонн хүнсний бүтээгдэхүүн тусламж болгон авахаар болоод байсан юм.

Зарим хүмүүс гайхдаг л даа. Яагаад зарим орнууд дэлхий орчмын тойрог замд хиймэл дагуулаа байрлуулж болоод байхад гагцхүү БНАСАУ-ыг ингэтлээ их ад үзээд байгаа юм бол гэж. Учир хэмээвээс, одоогоос бараг 3 жилийн өмнө буюу 2009 оны зун Аюулгүйн Зөвлөл 1874 тоот тогтоол гаргаж, тухайн оны 5 дугаар сард БНАСАУ газар дор цөмийн туршилт хийснийг эрс зэмлэн буруушааж, баллистик технологи ашиглан пуужин хөөргөхийг хориглосон юм. Үүнээс гурван жилийн өмнө буюу 2006 оны намар умард солонгосчууд анх удаагаа газар дор цөмийн туршилт хийснийг нь Аюулгүйн Зөвлөл зэмлэн буруушааж 1718 тоот тогтоолыг баталж байсан ажээ.

Гэтэл БНАСАУ хиймэл дагуул хөөргөснийхөө дараа газар дор цөмийн туршилт хийхээр зэхэж байгаа тухай Өмнөд Солонгосын тагнуулын алба хиймэл дагуулаас авсан зураг дээр үндэслэн мэдээлсэн нь байдлыг улам хурцатгаж ёстой л даарин давс, гал дээр тос нэмэв гэдэг юм болох төлөвтэй.

Оростой хиллэдэг Хамгён-Пукто муж дахь цөмийн туршилтын талбайд саяхан ухсан бололтой хонгилын дүрс сансраас авсан гэрэл зураг дээр тод гарсан нь умардынхан туршилт хийхээр завдаж байгааг бэлхнээ нотолж байгаа гэнэ. Чухам энэ талбайд өмнө нь 2 удаа буюу 2006 болон 2009 онд газар дор цөмийн туршилт хийж байжээ. Шинжээчдийн үзэж байгаагаар, сүүлийн зургаан жилийн хугацаанд гуравдахь удаагаа цөмийн туршилт хийж чадваас энэ нь Умард Солонгос нэгэнт цөмийн гүрэн болчихжээ гэдгийг ямар ч эргэлзээгүйгээр нотлох болно. Энэ тохиолдолд асуудлыг арай өөр өнцгөөс харахад хүрэх нь мэдээж. Хэрвээ БНАСАУ цөмийн цэнэг турших ажлаа үргэлжлүүлэх аваас хоол хүнсний тусламж өгөхөө зогсоохоор барахгүй тус улсаас харилцаа холбоогоо таслахыг бүх бусад орнуудаас шаардаж, тэр ч байтугай цэрэг зэвсгийн дарамт шахалт үзүүлэх асуудал босч ирэхийг үгүйсгэх аргагүй гэж шинжээчид үзэж байна.

Умардыг шүүмжлэхээс ямагт зайлсхийдэг ОХУ хүртэл НҮБ-ын тогтоолыг зөрчин пуужин хөөргөх гэж байна хэмээн БНАСАУ-ыг буруушаалаа. Тус улсын Гадаад хэргийн яамны төлөөлөгч Александр Лукашевич мэдэгдэл хийж Умардынхны хиймэл дагуул хөөргөх гэсэн төлөвлөгөө нь НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн 1874 болон 1718 тоот тогтоолуудыг үл тоомсорлож байгаа хэрэг гэж дүгнэсэн байна. Хамгийн сүүлд авсан мэдээгээр, хойд солонгосчууд “Тэнгэрийн заадсаа” түлшээр цэнэглээд хөөргөхөд бэлэн болгожээ. Ингэснээр тэд хиймэл дагуул хөөргөх төлөвлөгөөнөөсөө татгалзахгүй гэдгээ харууллаа. Дөрөвдүгээр сарын 15 бол БНАСАУ-ыг үндэслэгч Ким Ир Сений мэндэлсэн өдөр.

Б.Адъяахүү

Эх сурвалж: "Монцамэ"