Дараахан нь Ерөнхий сайд С.Батболд түүний энэхүү шийдвэрт харамсч буйгаа хэлээд авав. МАН, АНын дарга нарын мэдэгдлийг хүн бүр янз бүрээр тайлбарлалаа. Хамтарсан Засгийн газрын гэрээнд МАН-ын Удирдах зөвлөл, АН-ын Үндэсний зөвлөлдөх хорооны хурлын шийдвэрээр гэрээг цуцална хэмээдэг. Гэтэл АН-ын дарга Н.Алтанхуяг яагаад Үндэсний зөвлөлдөх хорооныхноос түрүүлж дуугарав. Сонгууль дөхөж, АН хамтарсан Засгийн газар дахь үүргээ хангалттай сайн биелүүллээ. Одоо сөрөг хүчний үүргээ биелүүлнэ гэж АН-ын дарга Н.Алтанхуяг хэлж байна. Гэхдээ Үндэсний зөвлөлдөх хорооны гишүүдийн өмнөөс дуугарах эрх АН-ын даргад бий юу. МАН-тай наймаалцаж, хүссэн хуулиа батлуулдаг тус намынханд бүлэг, фракц дотроо наймаалцах нь юу ч биш. Н.Алтанхуягийг АН-ын даргын суудлаас огцруулах яриа олон сар үргэлжилсэн юм даг. Гэхдээ мань нөхөр суудлаа тийм ч амар тавьж өгөөгүй, тавихаар ч хүн биш. Түүний нам доторх наймаа хамтарсан Засгийн газрыг цагаас нь өмнө халиулав уу гэсэн хар төрөөд байх юм.

Товчхондоо хамтарсан Засгийн газрыг золигт гаргаж, намын даргын суудлаа авч үлдсэн гэсэн үг. Гэтэл чоно борооноор гэгчээр хамтарсан Засгийн газар ганхах сургаар шатахууны үнэ арав, хорин төгрөгөөр бус хоёр гурван зуун төгрөгөөр нэмэгдлээ. Яагаад гэсэн тайлбарыг албаныхан хэлж чаддаггүй. Үнийн өсөлтийг дагаад өргөн хэрэглээний барааны үнэ нэмэгдэв. Бүр болоогүй манай томоохон аж ахуйн нэгжүүдийн хувьцааны үнэ дэлхийн зах зээл дээр огцом унах болсныг хамтарсан Засгийн газрын салалттай холбон тайлбарлаж байна.

Н.Алтанхуяг дарга өөрийгөө бус ард түмнээ бодож, хэдхэн хоног хүлээж байгаад, хоёр нам албан ёсоор салсан бол байдал арай л өөр байх байсан ч юм билүү. Анх хундага тулгаж, инээж, ханиасан нөхөд хамтарсан Засгийн газрын гэрээг үзэглэж байсан. Хийсэн ажлаа иргэддээ тайлагнаж, хундагаа тулгаад, малийтлаа инээж байсан шигээ хоёр нам салсан бол Н.Алтанхуяг дарга та, ёстой мужик гэгдэх байсан биз. АН иргэдийн дунд өндөр рейтингтэй байгаа гэсэн. Үнийн хөөрөгдөлтөд бухимдсан иргэд ирэх сонгуульд тус намыг дугуйлахгүй гэвэл Н. Алтанхуяг даргын бодлогогүй үг ”түрүүлж дуугарсан хөхөөний ам хөлдөнө” гэгч л болох вий. АН-ын Үндэсний зөвлөлдөх хорооны хурлаар хамтарсан Засгийн газраас салах эцсийн шийдвэрийг гаргана.

Хамгийн гол нь Үндэсний зөвлөлдөх хорооны шийдвэр “үгүй” гээсэй гэдгийг МАН-ынхан битүүхэн хүлээгээд байдаг. Харамсалтай нь ямар шийдвэр гаргах нь ойлгомжтой, салах нь ч гарцаагүй биз. Дээр нь АН хамтарсан засгаас гарсан тул тус намаас сонгогдсон сайд, дэд сайд, агентлагийн дарга нарын сэнтийд хэн суухав гэсэн өрсөлдөөн МАН-д хэдийнэ өрнөөд байна. Харин намын удирдах түвшний хүрээнд, АН-аас сонгогдсон албан тушаалтнуудын оронд хэнийг томилох тухай одоохондоо яриагүй гэнэ. Учир нь АН-ын Үндэсний зөвлөлдөх хорооны шийдвэрийг харзнаж байгаа аж. Гэвч МАН-ын фракц, бүлэглэлүүд дотроо хэдийнэ өөрийн хүнийг зүтгүүлэхээр болжээ. АН-аас зургаан сайдын суудал суларна.

Тэргүүн шадар сайд Н.Алтанхуяг, Сангийн сайд С.Баярцогт, Батлан хамгаалахын сайд Л.Болд, Зам тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайд Х.Баттулга, Байгаль орчин аялал жуулчлалын сайд Л.Гансүх, Эрүүл мэндийн сайд С.Ламбаа нарын суудал хамгийн ихээр анхаарал татаж байгаа. Мөн Гадаад харилцааны дэд сайд Б.Болоp, Эрдэс баялаг, эрчим хүчний дэд сайд Н.Ариунсан, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн дэд сайд Х.Золжаргал, Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн дэд сайд Д.Нямхүү, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны дэд сайд Ч.Куланда, Зам тээвэр, барилга, хот байгуулалтын дэд сайд А.Гансүхийн суудалд МАН-ын залуучуудын нэр дуулдах болов.

Тэргүүн шадар сайдын суудалд хэн суух вэ. Хэд хэдэн хүний нэр дуулдах боллоо. Хамгийн их магадлалтай нь УИХ-ын гишүүн Ч.Улаан. УИХ-д дөрвөн удаа сонгогдсон түүнийг энэхүү албыг дөмөгхөн хашчихна гэж үзэж байна. Эдийн засгийн онолоор мэргэшсэн эрдэмтэн, судлаач төдийгүй, МАХНын Төв Хороо, УИХ, Засгийн газарт олон жил өндөр алба хашсан туршлагатай нэгэн. Сангийн сайдад УИХ-ын гишүүн О.Чулуунбатыг дэмжигч цөөнгүй байгаа сурагтай. Эдийн засаг, санхүүгийн чиглэлийн мэдлэг мэдээлэл, туршлагатай болохоор улс орны хэтэвчин дэх бодлогыг зөв зална гэж үзэж байгаа гэнэ. Бас нэг үнэмлэмж нь түүнийг дэлхийд танигдсан банкир гэдэг. Тэрбээр Монгол Улсын толгой эдийн засагч, шилдэг банкируудын нэг. Улсын банкны ерөнхий хорооны Гадаад харилцааны эдийн засагчаас Монголбанкны Ерөнхийлөгч хүртлээ банк, санхүүгийн салбарт тууштай хүчин зүтгэж, банкны салбарыг хөгжүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан юм.

Мөн 1987-1990 онд Москва хотын Олон улсын банкинд ахлах зөвлөх, дилер, 1998- 2000 онд “New York” хотын капитал маркет трейдерийн албыг хашиж байсан нь юм. Гэвч бид зүүний чиглэлийн нам хэмээж, төсвийн мөнгийг халамжийн салбарт баруун, солгойгүй цацах дуртай нам нэгтнүүдэд түүний өөрийн гэсэн үзэл бодол нь саад болж магадгүй гэх юм билээ. Батлан хамгаалахын сайдад хоёр ч гишүүний нэр яригдаж байгаа нь Б.Бат-Эрдэнэ, Ж.Энхбаяр нар. Парламентад хоёр дахь удаагаа сонгогдсон Б.БатЭрдэнийг улс төрд орсноороо “хэл” нь сайн зүгширсэн хэмээдэг. Байгаль экологийг хамгаалах асуудлаар сайн дуугардагт нь иргэд талархалттай ханддаг. Батлан хамгаалах салбарынхан Б.БатЭрдэнийг сайд болоосой хэмээж байгаа сурагтай. Учир нь спортын хүн, энэ чиглэлээр нэлээд зүйл хийнэ, нөгөөтэйгүүр хувь хүний тухайд зөөлөн зан чанартай. Ирэх сонгууль өнгөртөл, цөөн хэдэн сар ажиллахдаа батлан хамгаалахын салбарт халаа, сэлгээ хийж бужигнуулахгүй гэж найдаж байгаа аж. Харин Ж.Энхбаярын тухайд залуу парламентчдын нэг. Түүний аав нь хошууч генерал Жадамба гэж хүн байв. Нэг үе энэ салбарыг толгойлж байсан гэдэг. Сайдын сэнтийд түүний нам дахь байр суурь нь хамгийн их нөлөөлөх байх. Ирэх сонгуульд МАН-аас баримтлах “Монгол Улсын 2012-2031 оны хөгжлийн хөтөлбөр”- ийг боловсруулахад голлох үүрэгтэй оролцсон хүний нэг нь тэр. Тиймээс Батлан хамгаалахын сайдад Б.Бат-Эрдэнээс илүү Ж.Энхбаяр томилогдох магадлал өндөртэй. Зам тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайдад УИХ-ын гишүүн Ш.Сайхансамбуугийн нэр дуулдаж байна. Бүтээн байгуулалт хийх хамгийн чухал яам учраас түүнийг энэхүү албыг хашихад толгой нь хүрэхгүй хэмээх хүн олон аж.

Гэвч Ш.Сайхансамбууг төрийн бодлого боловсруулах хүрээний гадна байгаа эрдэмтдийн хүчийг ашиглаж, Эрүүгийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах ажлыг хийлгэсэн гэдэг. Эрүүл мэндийн сайдын сэнтийд УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол. Д.Очирбат нарын нэр дуулдах боллоо. Д.Очирбатын тухайд эмч мэргэжилтэй. УИХ дахь Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны даргаар ажиллаж байгаа. Тиймээс сайдын албыг хашиж дөнгөнө гэж үзэж байгаа. Д.Оюунхоролын тухайд зохион байгуулах чадвартай гэгддэг. Дээр нь жендерийн харилцаа гэх үүднээс түүнийг Ерөнхий сайд дэмжих магадлалтай. Тэрээр 1986 онд УБДС-ийг математикийн багш мэргэжлээр, 2003 онд МУИС-ийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.

Боловсрол судлалын ухааны доктор, дэд профессор, Японы Соко их сургуулийн хүндэт доктор, ОХУ-ын Аюулгүй байдал, хамгаалалт, эрх зүйн академийн профессор юм. Гадаад харилцааны дэд сайдад МАН-ын гадаад харилцааны хэлтсийн дарга Г.Тэнгэр, Эрдэс баялаг, эрчим хүчний дэд сайдад “Эрдэнэс МГЛ” компанийн дэд захирал Б.Ганхуяг, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн дэд сайдад Ерөнхий сайдын зөвлөх О.Одбаяр, Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн дэд сайдад МАН-ын Ерөнхий сайдын нарийн бичгийн даргын зөвлөх Г.Энхтүвшин, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын дэд сайдад “МАК”-ийн Н.Номтойбаяр нарын нэр дуулдах боллоо. Ямар ч байсан сайд, дэд сайдуудад хэн хэн томилогдох талаар яригдаж байна. Энэ долоо хоногт хэн хэн томилогдох нь тодорхой болох биз ээ.

Ш.Ундрам