2003 онд Д.Энхбат агсныг хулгайлж авчирсан үйлдэлд нь  эрүү үүсгээд байгаа гэгдэх Германы тал тухайн үед

болсон ажиллагааг гүйцэтгэх даалгавар өгсөн эрх мэдэлтнүүдийг Б.Хурцаас нэхэх үү гэдэг нь одоо хамгийн анхаарал татсан асуудал болоод байгаа юм. Зэрэгцээд  есдүгээр сарын 15-ны өдөр  Д.Энхбат агсны хүү Э.Золбоо ХБНГУ-ын Прокурорын дэргэдэх Өмгөөлөгчдийн холбоонд өргөдөл гаргасан байна.  Профессор Monika Harms-д хэмээн хаягласан өргөдлийн агуулга нь “Германы иргэн Дамирангийн Энхбатын хэргийн талаар туслалцаа авах тухай” бөгөөд манай сайт өргөдлийг бүрэн эхээр нь Герман, Монгол хэл дээр нийтлэн хүргэж байгааг онцлох нь зөв биз ээ.

Нэг жилийн хугацаанд Лондоноос Берлин рүү шилжин үргэлжилж байгаа асуудлын үндэс нь Монголд байгаа гэдгийг өгүүлсэн агуулгатай энэхүү өргөдөлтэй Монгол улсын эрх баригчдад илгээсэн гомдол нэхсэн өргөдлийг хавсарган илгээсэн юм байна.

Сануулахад,  Д.Энхбат агсны   хоёр хүүхэд  аавынхаа   нэрийг   цагаатгаж өгнө үү гэсэн хүсэлтээ Монгол Улсын төр, засгийн эрхмүүдэд гаргасан талаар бид мэдээлж байсан.  2010  оны арванхоёрдугаар сарын 17-ны өдөр Герман улсын иргэн Энхбатын Золбоо, Энхбатын Золбообаяр нар  Монгол Улсын Засгийн Газрын тэргүүн эрхэм Ерөнхий сайд, Засгийн газрын нийт гишүүдэд,  Монгол Үлсын Ерөнхийлөгч Ц. Элбэгдоржид хандсан хүсэлтээ  шуудангаар илгээсэн ч,  албан ёсны  хариу аваагүй байдаг. Тэд арванхоёрдугаар сарын 17-нд Монгол руу илгээсэн захидлынхаа нэг хувийг гуравдугаар сарын 26-ны өдөр Германы  Берлин хотоос Монгол руу, холбогдох газар луу  илгээснийг он, сар, өдөртэй, баримттай нь   манай сайт нийтлэж байсан билээ.

Мөн Д.Энхбат агсны хүүхдүүд дөрөвдүгээр сарын 23-ны өдөр  Эцгийнхээ нэр төрийг  сэргээлгүүлж, амь насыг нэхэмжлэх өргөдөл гаргасныг бид бүрэн эхээр нь нийтлэж байсан. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч  Ц.Элбэгдорж, Хууль зүйн яамны сайд  Ц.Нямдорж, Улсын ерөнхий прокурор Д.Дорлигжав танаа хэмээн хаягласан өргөдөл  Эцгийнхээ нэр төрийг  сэргээлгүүлж амь насыг нэхэмжлэх тухай байсан юм. Тэд өргөдөлдөө “Бидний аав хийгээгүй хэргийнхээ төлөө гүтгэгдэж, амь насаа алдсан болохоор, эцгийн минь нэр төрийг нэн даруй сэргээж  өгөх асуудлыг олон улсын хүний эрхийг хамгаалах хууль зүйн үндэслэлийн дагуу Монгол улсын ерөнхийлэгч Ц.Элбэгдорж, Монгол улсын ерөнхий прокурор Д.Дорлигжав, Хууль зүйн яамны сайд Н.Нямдорж нараас шаардаж байна. Мөн түүнчлэн хүчний байгууллагын ажилтнуудад тушаал өгч, хууль бус хэрэг үйлдүүлсэн эрхэм албан тушаалтнуудыг шалган тогтоож тэднээс сэтгэл санааны хохирол  болон, эцгийнхээ амь насыг 3 сая евротой дүйцүүлэн   нөхөн төлбөр олгохыг албан ёсоор нэхэмжилж байна” гэсэн байв.

Харин энэ сарын 15-нд Берлиний талд гаргасан өргөдлийг Монгол хэл дээр бүрэн эхээр нь хүргэе.



Өргөдөл монгол хэл дээр:

Монгол улсын иргэн, Монгол улсын Үндэсний аюулгүй байдлын ажлын албаны дарга  Батын Хурц , (тухайн үеийн тагнуулын ажилтан) нь түүний хамтрагч болох монголын тагнуулын албаны Сийзхүү, Бат Эрдэнэ, Эрдэнэбат гэгдэх гурван нөхдийн хамтаар Франц улсын нутаг дэвсгэрээс бидний эцэг Дамиран овогтой Энхбатыг Белги, Герман улсуудаар дамжуулан Монгол улсад  2003 оны 5-р сарын 18-ны онгоцоор хүргэхдээ , Европын холбооны улсуудын хуулийн олон заалтуудыг зөрчин  мөн олон улсын хүний эрхийн конвенцийн заалтыг  ноцтойгоор зөрчиж  ХҮН ХУЛГАЙЛСАН хууль бус үйл ажиллагаа явуулсан учир  Холбооны Герман улсын баривчлан хорих ордерийн дагуу Их Британи  улсын Хилтроу нисэх буудал дээр  2010 оны 9 сард саатуулагдан хоригдож байгаад, тус улсын шүүхийн шударга шийдвэрээр Холбооны Нэгдсэн Герман  улсад шилжүүлсэн нь  энэ хэргийн гол буруутан эзэд нь илрэх, цаашлаад бидний аав Д.Энхбат агсны  нэр төр сэргээгдэн цагаатгагдах боломж ирлээ  гэдэгт бид маш их итгэлтэй байна.

Батын Хурц нь  үүрэг гүйцэтгэж байх үедээ  аавд маань дэндүү харгис хэрцгий хандаж, тамлан тарчлааж, эрүүдэн шүүж байсныг аав минь ярьж байсан юм.  Ямар нэгэн  хордуулах зүйлээр тарилга хийж  ухаангүй муужруулан, Герман улсад Монгол улсыг төлөөлөн сууж байсан элчин сайдын яамны албатуудын тусламжтайгаар  хуурамч нэртэй дипломат паспорт үйлдэн  *манай ажилтны бие нь муу байгаа* гэж худал мэдүүлэн Берлин дахь Тегел нисэх буудлын  хилээр нэвтрэн гарсан үйлдлээ  баатарлаг, мэргэжлийн ур чадвартайгаар даалгавраа биелүүлсэн мэтээр монгол улсын хэвлэлд бичигдэж байсан.

Б.Хурц нь  хүний ухаан санааг мансууруулдаг хорт бодис тээж олон улсын хилээр дамжин өнгөрсөн, хүний эрх чөлөөг ноцтойгоор зөрчин хүн хулгайлсан, хүний биед халдаж эрүүл мэндэд нь ноцтой хохирол учруулсан, гэмт үйлдэлдээ дипломат номертой машин ашигласан, Герман улсын хилийн нэвтрэх боомтоор гарахдаа хууран мэхлэж басан доромжилсон үйлдэл хийсэн, 5 сарын 18 наас 26 ныг хүртэл хэн ч үл мэдэх газар эцгийг минь байцааж, эрүүдэн шүүж, хийгээгүй хэргийг түүнд үүрүүлэхийн тулд тамлан яргалж байсан зэрэг ноцтой хэргүүдийг  удирдан зохион байгуулж биечлэн оролцсон гол толгойлогч эзэн юм.

 Хамгийн аймшигтай үйлдэл нь бидний аавыг нутагт нь аваачсаны дараа  хууль хяналтын ямарч байгууллагад хүлээлгэж өгөлгүй 10 аад хоног (ТТГ-ын хонгил дор  гэж таамагладаг) эрүүдэх ажиллагаа явуулж, эзгүй хээр аваачин *чамайг монголд ирснийг хэн ч мэдэхгүй,одоо бид чамайг буудан алаад газарт булна* гэж сүрдүүлсэн явдал болно. Энэ тухай хэвлэлд мэдэгдээгүй бол бидний эцгийг үнэхээр алах төлөвлөгөөтэй байсанд эргэлзэх юм алга.  Бид аавыгаа монголд хүргэгдэн очсон тухай баривчлахад зуучилж өгсөн хүнээс нь мэдсэн болохоор бүх л байж болох газраас хайгаад олоогүй. Эцэст нь авга эгч маань Франц улсаас  факсаар дамжуулан *Сэрүүлэг* сонинд хүн хулгайлсан тухай мэдээ нийтлүүлсний дараа  тэд сандарч Авдрантын онцгой дэглэмтэй шоронд  яаралтай  илгээж, хүн хулгайлсан үйлдлээ  бие биерүүгээ түлхэн эзэд нь  олдохгүй,  хэн ч авчраагүй гэж мэлзэж байсан.  Тэр шоронд аавын маань багын найз Ч.Энхтайван уулзсан нь хамгийн анхны гэрч нь юм. Тэрээр аавыг минь тамлан тарчлааж, зодсон байсан ба бүх биеийн хэсэг нь бяцарч  ялангуяа гэдэс хэвлий орчим нь нэлэнхүйдээ хөх няц болсон (гар бууны бөгсөөр байнга балбаж байсан гэнэ лээ) байсныг ээжид мэдэгдсэн  байсан.

Тэд хонгилд аавыг минь олон хоног тамлах ажиллагаагаа  явуулж байх үедээ  хээр аваачин буу тулган айлган сүрдүүлэхдээ хуурамч мэдүүлэг өгөхийг шаардаж эцэстээ хамтран ажиллах санал тавьсан байсан. Тэгэхдээ  найз Ч.Энхтайван болон М.Энхсайхан нарыг гүтгэ эс тэгвэл энд чамайг алчихад хэн мэдэх юм гэж сүрдүүлж байсан бас их мөнгө амлаж саятан бол гэж зөвлөж, эцэст нь өөрсдөө ардын баатар болох гэсэн санаагаа хэлж байсан юм билээ. Ингээд тэдний саналыг хүлээн авч хүн гүтгээгүй учраас  хожмоо түүнийг өмгөөлөгч Санжаасүрэнгийн хамт монгол улсын нууц задруулсан гэдэг зүйл ангиар  яллаад  л шоронд хорьсон.

Олон улсын сонорт энэ үйлдсэн бузар хэрэг нэгэнт ил болсон тул аавыг минь тагнуулын газрын нууц мэдээлэгч байсан гэж зарлаж байсан нь үнэхээр ичгэвэртэй.
 Өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэн аавыг минь өмгөөлж, хууль бус ажиллагаа явуулж, хүний эрхийг ноцтойгоор зөрчигдөж байгааг шудрагаар ил тод зарласных нь  төлөө  буруутан болгож түүний   өмгөөлөх эрхийг  хүчингүй болгохын зэрэгцээ  1 жил 6 сарын ял сонсгож шоронд ял эдлүүлэн  хэлмэгдүүлсэн.
Монгол улсын хууль, хэний эрх ашгийг хамгаалж, хэнд үйлчилдэг нь ил тод харагдаж байгаа  боловуу.
Тэгээд л аавыг минь чандлан хорьж бидний өвөө Дамиран  болон бусад ах дүү нартай нь  бүү  хэл өмгөөлөгчтэй нь ч уулзуулдаггүй байсан. Мөн аавын амь насанд удаа дараа халдаж алах оролдлого хийж байсан.  Жишээ нь судас тариа хийхдээ дозыг нь 2 дахин нэмж хийснээс  болж ухаан алдаж  орондоо шээс, баастайгаа холилдсон байсныг сувилагчийн  буруутай үйлдэл хэмээн далдалсан .
 Эцэст нь удаан үйлчлэх хорт тариа  хэрэглэж шоронд үхээгүй, өвчнөөр үхсэн болгож харагдуулахыг хичээсэн. Үүнийг нь шоронгийн албанд  ажиллаж байсан бидний таньдаг хүн:    тус шоронгийн хоёр эмчийн хоорондоо  Энхбатыг шоронгоос хурдхан  гаргасны дараа  2 сарын дотор  үхэхгүй тэсчихвэл ч болчих нь тэр гэж ярьж байсныг сонсож хэлсэн үг гэрчилж байгаа юм.

 Аавтай минь холбоотой бүх зүйлд  хяналт тавьж, хүний эрхийг боогдуулж байсан нэг жишээ нь: Сэтгүүлч эмэгтэй Долзодмаа  юм. Энэ хүн монголын нийгэм, улс төрд болж буй гажуудал, хэрхэн хүнийг хилс хэргээр хохироож байгааг үнэн мөнөөр нь ард түмэндээ мэдээлж, ил тод шударгаар бичснээсээ болж хууль хүчний байгууллагын хаалга сахиж,  дахин нийтлэл бичих эрхээ хасуулаад байна.  Мөн энэ хяналтын хугацаанд монгол улсын нутгаас хаашаач гарч болохгүй гэж хориг тавьсан ба түүнийг мөрдөн мөшгөж, утасны яриаг чагнах болсон зэрэг нь ердийн үзэгдэл болоод байна.

Аавын минь амь насыг ердөө л улс төрийн ашиг сонирхлын үүднээс  егүүтгэсэн  нь монгол улсын  үндсэн хуулинд заасан иргэн бүр эх оондоо тайван, эрх чөлөөтэй амьдрах эрхтэй гэсэн заалтаа хүссэн үедээ зөрчиж ,  хэдхэн хүний эрх ашгийн төлөө, тэдний албан тушаал эрх мэдлийн төлөө,  хүнийг хилсээр гүтгэн, амь насыг нь  яаж ч золиослож, зохион байгуулалтай аллага үйлдэж байгаа нь   зөвхөн Монгол улсад  байдгийг харуулсан үйл явдал болж өнгөрлөө.

 Энэ хэрэг нь жинхэнэ  шударга үнэн шүүхээр шийдэгдэх гэж байгаад бид маш их баяртай байна.  Яагаад гэвэл энэ хэрэг маш олон жил үргэлжилж олон хүн оролцсон  учир эзэд нь олддоггүй, хэн нэг нь илэрвэл бусад нь илрэх гээд байдаг болохоор үүнийгээ нууцлахын тулд  жирийн иргэн хэн нэгнийг  хохироож золиос болгосон ээдрээтэй хэрэг юм. Мөн Б.Хурц манай улсын прокурорын мэдэлд шилжсэн мөчөөс эхлэн   монголын хэвлэл мэдээлэлээр худал мэдээлэл зохион байгуулалттайгаар цацаж байгаа нь манай улсын шударга үнэн шүүхээс айж өөрсдийгөө хамгаалахын тулд  санаатай хийж  байгаа үйл ажиллагаа гэж бодож байна.

   Энэ хэрэг хоёр улсын хоорондын тохиролцоо болон замхрахгүй гэдэгт бид итгэлтэй байна.
Энэ хэрэгтэй уялдуулан Монгол улсын эрх баригчдын зүгээс явуулж буй бодлогод туйлын гомдолтой байгаа бөгөөд  сэжигтэн Б. Хурцаас Хэн ? бидний эцгийг хэлмэгдүүлэх тушаал өгснийг тодруулан дэлхий нийтэд зарлан, бидний сэтгэлдээ тээж явaa гунигийг нимгэлж, холбогдох сэтгэл санааны хохирол, нэхэмжлэлүүдийг барагдуулах үйлсэд тус дэмжлэг үзүүлнэ гэдэгт Герман улсын хууль хяналт, шүүхийн байгууллагуудад найдаж байгаагаа уламжилъя.

Монгол улсын эрх баригчдад илгээсэн гомдол нэхсэн өргөдлийг хавсаргав.

Э.Богема