Чингэлтэй дүургийн 19 дүгээр хороо, Тахилтын гудамжинд өнгөрсөн зургадугаар сарын 30-нд

 хүн барьцаалсан хэрэг гарсан талаар бид мэдээлж байсан. Тодруулбал,  25 настай Д.Энхээ гэгч хадам ээж 45 настай Б-г хөнөөж, хадам аав Б, түүний хүү Ц, эмэг эх 85 настай Б нарыг хутга хэрэглэн гэмтээж, барьцаалсан хэмээн шуугиан дэгдэж байв. Тэгвэл бид энэ хэргийг үйлдсэн хэргийн сэжигтэн Д.Энхээгийн талаар нэхэн сурвалжилсан юм. Д.Энхээд холбогдох хэрэг мөрдөн байцаалтын шатанд явж байгаа учраас түүнийг Цагдан хорих төвд хорьж шалгаж байна. Д.Энхээ Багануур дүүргийн харьяат, дээд боловсролтой нэгэн аж. Улаанбаатар хотод суурьшаад гурван жил болж байсан Д.Энхээгийн ар гэрийнхэнтэй уулзахаар Багануур дүүргийг зорив.

Д.Энхээгийн аав Д нь Багануур дүүрэгт худалдаа наймааны хувийн бизнес эрхэлдэг байна. Харин ээж Э нь тус дүүргийн Тамгын газарт ажилладаг юм билээ. Эднийх ашиг орлого сайтай, бизнес нь ч тогтсон, нутаг орондоо сайн сайхан яваа энгийн л нэг айл. Биднийг Д.Энхээгийн аав, ээжтэй уулзахад хэрэг явдал шийдэгдээгүй байхад энэ талаар ярих хүсэлгүй байгаа гэдгээ хэлж байв. Арга ч үгүй биз. Д-гийнх ганц хүү, ганц охинтой. Гэтэл гэр бүлээ авч явах ганц хүү нь өдгөө өргөст торны цаана сууж, хийж бүтээх залуу сайхан насаа шоронгийн хүйтэн шалан дээр өнгөрүүлэхэд хүрчээ. Энэ гэр бүл ёстой л дээшээ тэнгэр хол, доошоо газар хатуу гэдэг л болж байна гэдгийг  Д-гийн гэр бүлийн ойр тойрныхон бидэнд учирлаж байсан юм.

Ингээд худалдааны төвд лангуу ажиллуулдаг Д-г сурсаар очлоо. Бид Д.Энхээгийн аавын ажил дээр очиж болсон хэрэг явдлын талаар ярилцах хүсэлтээ илэрхийлсэн юм. Эхэндээ тэрбээр энэ хэргийн талаар хэдэн үг дуугарах шаардлага байгаа гэж байсан ч эхнэртэйгээ утсаар холбогдсоны дараа “Хэрэг шийдэгдэж дуустал юм яриад хэрэггүй гэнэ. Та нар ойлгоорой. Хүүгийн асуудал нэг тийш болоогүй байхад элдэв зүйл ярьчихвал буруудах юм шиг байна” гэв. Харин хүүгээ ийм хэрэг хийх хүн биш гэдгийг бидэнтэй уулзсан цагаасаа хойш ярьж байсан. Д энэ талаар “хүүгээ ийм зүйл хийлээ гэж сонсоод цочирдсон. Гэхдээ хүний амь нас хохироосон хэргийг зөвтгөхгүй. Хууль, хяналтын байгууллагынхан миний  хүүг яагаад ийм зүйл хийхэд хүрсэн бэ гэдгийг нь нарийн шалгаж тогтоох хэрэгтэй. Үүнд л найдаж байна. Би хүүгээ өмөөрч байгаа юм биш. Энэ хавийн хүмүүсээс Д.Энхээ гэж ямар хүүхэд вэ гэж асуухад хэн ч муу үг унагахгүй. Сурч байсан дунд сургуулийнх нь багш нар, ангийнх нь хүүхдүүд, манай ажлынхан, ээжийнх нь ажлынхан гээд миний хүүг яаж өсч өндийсөн, ямар боловсролтой, соёлтой хүн гэдгийг хэлээд өгнө. Харин яагаад ийм хэрэгт холбогдчихов гэж хүн бүр гайхаж байна. Эргэлзэх хүн ч олон байгаа. Миний хүү архи уудаггүй. Хэн нэгэн рүү хутга барьж дайрах нь байтугай уурлаж уцаарладаггүй. Үүний шалтгаан нөхцлийг л нарийн тогтоож өгөөсэй. Би жаахан юм яримаар л байна. Даанч хэрэг нь шийдэгдээгүй байхад хүүд минь давхар дарамт очих вий гэдгээс эмээж байна” хэмээн шимширч байлаа.

Түүнтэй ийн ярилцсаны дараа Д.Энхээгийн ээж Э-тэй уулзахаар зорилоо. Тэрбээр Багануур дүүргийн Тамгын газарт мэргэжилтнээр ажилладаг. Хэдийгээр цайны цаг болж байгаа ч Э-гийн ажлын үүдэнд хүмүүс дугаарлан зогсож байв. Түүнтэй уулзахаар нэлээд хүлээсний эцэст сая нэг юм өрөөнд нь орлоо. Бид түүнд ямар хэргээр явж байгаагаа хэлж, энэ нөхцөл байдалд тааруулан хүүгийнхээ талаар жаахан ч болов ярилцлага өгөхийг  хүссэн юм. Э эхэндээ энэ хэргийн талаар ярихад эрт байна гэж байсан ч нэлээд ярилцсаны дараа гэр бүлийнхээ хаяг, өөрсдийнхөө хаана юу хийдэг талаар нийтлэхгүй байхыг хүсч, хүүгийнхээ талаар үг унагахаар болов. Юун түрүүнд Э өөрөө төрийн албан хаагч учраас энэ хэрэг ажил, амьдралд нь, цаашлаад охин дүүд нь сөргөөр нөлөөлөх вий гэдгээс ихэд болгоомжилж байгаа аж. Энэ нь ч зүй ёсны хэрэг биз. Ингэж тохиролцсоны эцэст сэжигтэн Д.Энхээгийн ээж Э-тэй цөөн хором ярилцсан юм.

-Болсон хэргийн талаар яриагаа эхлэх үү?

-Надад энэ талаар ярихад хүнд байна. Би хүүгээ ийм зүйл хийгээд явахаар ухаангүй хүүхэд биш гэдгийг л хэлж чадна. Тухайн үед энэ хэрэг юунаас болж гарав, яагаад ийм нөхцөл байдал үүсэв гэдэг нь хамгийн чухал. Гэхдээ энд хэн нэгнийг буруутгахад эрт байна. Харин хэрэг шийдэгдсэний дараа би маш олон газарт гомдол гаргана. Их ч зүйл ярихаар бэлдэж байна.

-Та ийм хэрэг болсныг хэзээ мэдсэн бэ?

-Тэр өдрийн үдээс хойш нь мэдсэн. Өглөө нь манай хүү энд ирэх ёстой байсан юм. Гэтэл өдөржин залгаад утсаа аваагүй.

-Гэр бүлийн маргаанаас болж ийм хэрэг гарсан гэдэг. Тухайн үед Д.Энхээ эхнэрээсээ салчихсан байсан юмуу?

-Намайг хоёр хоногийн өмнө хотод ажлаар очиход манай хүү Багануурын уурхайд дадлага хийхээр ирнэ гэж байсан юм. Хүүгийндээ хоноход бэр, ач хоёр байж л байсан. Тухайн үед муудалцаж, салж сарних дээрээ тулсан зүйл ажиглагдаагүй. Бид хүүгийнхээ гэр бүлийн амьдралд оролцдоггүй болохоор юу болж байгааг ч анзаараагүй. Харин орой нь хүү гэрээсээ гарахдаа хаалгаа нэлээн чанга саваад гарсан. Тэгэхээр нь бэрээс, яагаад хаалгаа савчихав гэж асуутал бэр, “Бид хоёрыг Багануур явсангүй гэж ундууцаад байгаа юм” гэж байсан. Миний хүү эхнэр, охин хоёртоо үнэхээр хайртай болохоор хотод гэртээ хоёуланг нь үлдээхгүй гээд хамт явна гэсэн юм билээ. Гэтэл манай бэр дургүйцсэн гэсэн. Түүнээс болж маргалдсан юм шиг байна. Тухайн үед би юм бодолгүй өглөө нь Багануурт ирсэн. Өглөө хүү гаргаж өгөхдөө миний араас хоёр хоногийн дараа уурхайд дадлага хийхээр очно гээд үлдсэн. Харин надаас хойш хүү эхнэртэйгээ явна, явахгүй гэж нэлээн маргалдсан байгаа юм. Тэгэхдээ эхнэрийнхээ мөрнөөс базтал тэнд нь хөхөрчихсөн гэсэн. Үүнээс болж бэр уурлаж, уйлаад охиноо аваад Долоон буудалд байдаг аавынх руугаа явсан. Гэхдээ миний хүү эхнэртээ гар хүрээгүй шүү. Эмэгтэй хүнд гар хүрсэн удаа байхгүй. Ер нь охин дүүгээ ганц удаа ч болов загнаж байгаагүй хүүхэд. Харин манай бэрийн хувьд эмээ дээрээ эрх дураараа өссөн.

-Эхнэртэйгээ маргалдаад хэзээ нь ийм хэрэг үйлдчихэв. Эв зүйгээр учраа олж болоогүй юм байх даа? 

-Миний хүү эхнэрээ гэр рүүгээ явсны дараа хоёр өдөр очиж уучлалт гуйсан байсан. Гэтэл хадмууд нь “Дахиж чамтай охиноо нийлүүлэхгүй” гээд ирэх бүрт нь загнаж, доромжилж хөөсөн байгаа юм. Бүр сүүлдээ “Чамайг цусаар уйлсан ч охинтойгоо суулгахгүй” гээд хөөсөн гэсэн. Бид үүнийг хэрэг гарсны дараа л мэдсэн. Аав нь сонсоод, миний ганц хүүг ингэж хэллээ гээд уйлаад байсан. Хүү сүүлдээ аргаа бараад сэтгэл санаагаа тайвшруулах гэж найз дээрээ очсон байсан. Гэтэл найз нь сэтгэлийг нь засах санаатай өөрөө хоёр шил пиво уусан гэсэн. Харин хүү ганцаараа нэг шил архи уучихсан юм билээ. Өмнө нь огт архи уудаггүй байсан хүүхэд гэнэт архи уухаар найз нь маш их гайхсан байгаа юм. Гэхдээ найздаа яг юундаа ингэж шаналаад байгаагаа огт хэлээгүй гэсэн. Найзаасаа салж яваад хадмындаа очсон гэсэн. Гэтэл хадмууд нь гэртээ оруулахгүй хөөж туудгаараа хөөж. Харин хүү хадмынхаа дээвэр рүү нь авирч яндан гаргадаг нүх тагласан төмрийг хутгаар хөшиж орсон байгаа юм. Дээврээр нь хүн ороод ирэхээр бэрийн эмээ нь сандарч орилж, хашгирч. Тэр хооронд хүү ч сандраад барьж явсан хутгаараа зүссэн гэсэн. Тухайн үед харанхуй байсан болохоор эмээгийнх нь цээжин хэсэгт зүсэгдсэн юм билээ. Дараа нь хүүтэйгээ уулзахад “Би хутгаар хэн нэгнийг зүснэ гэж бодоогүй. Дээвэр хөшиж ороод хутгаа далд хийж амжаагүй байтал хүмүүс орилоод сандарсан” гэсэн. Ямар ч байсан миний хүү хүн хутгалах хүн биш.

-Хадам ээжийнхээ хоолойг огтолчихсон гэж дуулдсан? 

-Би ч гэсэн эхэндээ тэгж ойлгосон. Эндээс очиж амжаагүй байтал телевизээр хоолойг нь огтолсон гэж гарсан. Тэгэхээр нь би хүний дээр сууж байгаад хоолойг нь огтолчихдог юм байх даа гэж бодсон. Харин хэрэг явдлыг хартал эмээгийнх нь цээжи хэсэгт зүсэгдсэн байсан. Харин хадам ээжийнх нь гарын шуу зэрэг судас таарсан хэсэгт зүсэгдсэн юм шиг байна лээ. Гэтэл тэнд байсан хүмүүс шөнийн 03 цагаас өглөөний 10 цаг болтол цусыг нь тогтоогоогүйгээс амь насаа алдсан байх гэж боддог. Ер нь манай худ олон удаа хагалгаанд орж байсан бие муутай хүн. Гэнэтийн цочролд ороод энэ нь ч нөлөөлсөн байж магадгүй. Түүнээс биш манай хүү хүмүүсийн яриад байгаа шиг шууд очоод хоолойг нь огтолчихсон зүйл байхгүй. Миний хүү тэгж чадах ч үгүй. Удахгүй шүүх эмнэлгийн дүгнэлт гарах байх. Тэр үед яаж нас барсан нь тодорхой болох байлгүй дээ. Иймэрхүү асуудлаар ярих зүйл байна л даа. Даанч цаг нь болоогүй байна. Эцсийн эцэст хүүд минь янз бүрийн дарамт шахалт ирнэ.

-Д.Энхээ тухайн үед яах гэж хутга авч явсан юм бол. Танд энэ тухайгаа хэлсэн үү?

-Миний хүү амиа хорлох гэж байсан гэсэн. Эхнэр хүүхдээ алдаж, ингэж үйл тамаа үзэж байхаар өөрийгөө хороосон нь дээр гэж бодсон гэсэн. Миний хүү тийм хүнд стресст орсон байна лээ. Бүр хадмындаа байхдаа, надад буу өг, өөрийгөө хорооно гээд амиа хорлосныхоо дараа өмсгөх хувцсаа эвхээд бэлдчихсэн байсан гэсэн.

-Хадмуудыгаа барьцаалсан гэж яригдаад байгаа шүү дээ? 

-Барьцаалах юу байх вэ. Мэдээж хутга барьсан согтуу хүнээс хүмүүс айна биз дээ. Айсан хүмүүс нэг өрөөндөө орж сандралдаад хаалга үүдээ дарсан юм шиг байна лээ.

-Танай худууд ямархуу ааш араншинтай хүмүүс вэ. Хүүд чинь хэр дарамт учруулдаг байсан юм?

-Үнэнийг хэлэхэд нөхөр бид хоёр худуудтай арван минут хамт суугаад юм ярьж үзээгүй. Гэхдээ би худуудыг муулахгүй, сайлах ч үгүй. Элдэв асуудал болсон бол манай хүү аав, ээжийнхээ санааг зовоочихно гээд хэлэхгүй л дээ. Бид ч гэр бүлийнх нь амьдралд оролцдоггүй байсан. Энэ л сүүлд нь зовлон болж байх шиг байна.

-Танай ач энд байгаа гэсэн үү?

-Тийм. Хөөрхий нялх амьтан.

-Та нар авч ирсэн юмуу? 

-Саяхны нэг орой бэр над руу утасдаад гэрээсээ хөөгдчихөөд охинтойгоо гудамжинд сууж байна гэж ярьсан. Хамаг асуудалд намайг буруутгаад, сүүлд нь хөөчихлөө гэсэн. Тэгэхээр нь такси бариад хүрээд ир, мөнгө төгрөгийг нь өгнө гэж хэлсэн. Тэгж ирээд охиноо үлдээгээд явсан юм. Ач маань ирэхдээ халуурч, хордлогод орчихсон, бие нь их муу байсан. Одоо дажгүй ээ.

-Хэдэн настай вэ? 

-Гурван нас хүрэх гэж байна.

-Танай хүү гэр бүл болоод хэдэн жил болж байсан юм бэ?

-Гурван жил болж байна. Энэ зун хурим найрыг нь хийнэ гэж ярилцаж байсан. Гэтэл ийм юм болчихлоо. Манайхан ер нь архи хэрэглэдэггүй болохоор хурим найрыг нь архигүй хийнэ гэж хүртэл ярьж байсан. Хүүхдээ төрсний дараа хотын агаар муу гээд энд ирж жил орчим байсан юм. Хүү энд ажил хийж байсан ч цалин мөнгө нь хангалтгүй, амьдралд нь хүрэлцэхгүй байсан болохоор хот руу явцгаасан. Бид ч тусад нь гаргаж байранд оруулсан юм.

-Д.Энхээ хотод ямар ажил хийж байсан юм бэ?

-Оюу толгойн төслийн шугамаар уул уурхайн менежер мэргэжлээр сурч байсан юм. Тэгээд Багануурын уурхайд дадлага хийчихээд 11 сард Оюу толгойд ажиллахаар болсон. Энд дадлага хийх хугацаандаа л эхнэр хүүхэдтэйгээ хамт байх гэсэн юм билээ. Түүнээс л болж ийм аймшигтай юм болчихлоо.