Хоёр намын уяачид

Tweet

Хоёр намын уяачид

2011-08-15

Ардын нам долоон шагналт уяачтай

Айсуй наадмуудыг угтан УИХ дахь уяач гишүүд чуулганы нэгдсэн хуралдааны танхимд тогтож ядаж байна. Тааралдсан газраа "Морь хурдан уу", "Айраг иссэн үү" хэмээн мэндлэх төрийн түшээ цөөнгүй. Хамгийн олон уяачтай нь Ардын нам. Манлай уяач Ц.Цэнгэлийг тэдний багш гэж болно. Тэрбээр 1997 оноос эхлэн тод манлай уяач Д.Даваахүү, Д.Онон нартай хамтран морь уяаж эхэлсэн. Түүнийг уяач хэмээн алдаршуулсан хүлэг бол улс бүсийн баяр наадмаас олон айраг түрүү авч байсан “Даян түмний эх” саарал азарга нь юм. Мөн Хэнтий аймгаас өндөр үнээр худалдаж авсан “Задгай хээр” нь 2006 оны улс бүсийн олон наадмын түрүүг авсан. Ц.Цэнгэл гишүүн бол удам дамжсан багаасаа уяачийн эрдэм суралцсан хүн. Учир нь түүний аав Булган аймгийн Могод сумын хурдан адуутай шонхор Цэгмэд гээч хүн байсан гэдэг. Ц.Цэнгэл гишүүн өөрийнхөө араас олон гишүүнийгг уяач болгосондоо. Тэдний эхнийнх нь Ч.Улаан гишүүн. Монголын хурдны уурхай болсон Сүхбаатар аймгийн харьяат гэлээ их хожуу 2003 оноос эхлэн морь уралдуулах болсон. Түүнд Дорнод, Барга, Тува, Увсын Тэс, Сүхбаатар, Төв аймгийн Жаргалант, Гоё халиуны угшил, Хэнтий, Донир адуу, Англи, Араб гээд хурдан удам угшлын адуу цуглуулсан. Сүхбаатар аймгийн бараг бүх сумдаас удам сайтай хурдан адуу цуглуулсан. Хурдтай нутаг өссөн болоод ч тэр үү Ч.Улаан гишүүн морь танихдаа сайн гэсэн. Тийм ч учраас хурдан хүлэг нүдэнд нь торохоор авахгүй байж чаддаггүй л байх. Тэрбээр аймаг, бүсийн уралдаанаас айраг түрүү авсан амжилтаараа улсын алдард уяач цол авсан. Ийнхүү уяачийн цол авсан гурав дахь улстөрч нь Ч.Улаан гишүүн болсон юм. “Бүжин хонгор”, Аварга зээрд”, “Хулан хонгор”, “Бидэрт хул”-ыг нь морь сонирхогчид андахгүй. Түүний “Аварга зээрд”-ийг сумандаа дөрөв түрүүлээд байхад нь Р.Раш гишүүн авсан гэдэг. Зээрд морь 2004 онд үндэсний их баяр наадамд түрүүлж, “Их хурд - III” наадамд гуравт, Алтан-Овооны төрийн тахилгын наадамд түрүүлж “Түмний эх” хүлэг болсон. Энэ утгаараа Ардын намын гурав дахь том уяач бол Р.Раш гишүүн юм. Ц.Цэнгэл, Р.Раш гишүүн нарын морийг тод манлай уяач Д.Онон уяа сойлгыг нь тааруулдаг.Р.Раш гишүүн улсад морь айрагдуулж явсан хүн. Мөн амйгийн алдарт уяач цолтой. Моринд маш их хорхойтой юм л бол уяа руугаа давхичихдаг. Ардын намын бас нэгэн том уяач Шадар сайд М.Энхболд. Мөлүү хул азарга 2004 онд шүдлэн улсын наадамд түрүүлж байсан. Аймаг бүсийн наадмаас бол олон түрүү авсан. Өнгөрсөн өвлийн “Дүнжингарав” уралдаанд л гэхэд араб цагаан азарга нь хоёр дахь удаагаа түрүүлсэн. Сүхбаатар аймгийн алдарт уяач Р.Буд гишүүн сүүлийн жилүүдэд уламч сайхан наадах болсон. Мөн түүний гаргасан амжилтыг дурьдвал их. Ардын намын гишүүд дотор хамгийн олон жил морь уяж байгаа хүний нэг Хөвсгөл аймгийн алдарт уяач Ц.Даваасүрэн. Хурдан морь уяадл бараг л арван жил болох гэж байгаа гэнэ. Хурдан бор азаргаараа уяач хэмээн цоллуулсан хүн бол дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ. Үндэсний бөхийн дархан аварга, аймгийн алдарт уяач, одоо хэдэн жил сур харваад цол авчихвал эрийн гурван наадмын төрөл бүрээс чимэг авсан_ховор хүний тоонд орох гээд байгаа юм. Мөн удахгүй улсын наадамд морь айрагдуулж бусад уяач гишүүдийнхээ хэмжээнд очихоор Су.Батболд, Д.Дондог гишүүн аж. Су.Батболд гишүүн энэ жил ах дүүр нартайгаа хамтран морьдлоо сойж байна.

Ардчилсан намын уяач нар нууц байдаг
Ардчилсан нам таван уяачтай. Манлай уяач Г.Батхүү гишүүн тэдэн дундаа хамгийн том нь. Өвөрхангай аймгийн хужирт сумын харьяат тэрбээр 1993 оноос хурдан морь уяж эхэлсэн. Түүнд уяачийн эрдэм зааж сургасан хүн нь зууны манлай уяач, тод манлай Д.Даваахүү. Эрхэм гишүүн богино хугацаанд маш өндөр амжилт үзүүлнээрээ УИХ-ын уяачдыг манлайха байх. Тэрбээр гурван жил морь уяад Толин хул нь улсын наадамд түрүүлж байсан. Мөн Хэнтий аймгийн наадамд хоёр удаа айрагдаж, 1997 онд улсад айрагдсан. Түүний бас нэг хурдан ажнай бол хязаалан шүдлэндээ улсын наадамд аман хүзүүдсэн “Зул хонгор” юм. “Бал алаг” морь 2005 онд “Их хонгор” нь 2006 онд улсын наадамд түрүүлсэн. Айрагт давхисан морьд гэвэл түүнд олон бий. Түүнд “Толин хул”, “Цавцгар шарга”, “Бор хул”, “Гуулин зээрд”, “Тогоруу халтар” гээд олон азарга улсын наадамд дахиулсан. Энэхүү адуугаараа “Шунхлай” угшилыг бий болгож яваа хүн. Мөн тэрбээр найрагчийн нууцлаг авьяастай. “Харанга”-ын Лхагваагийн дуулдаг “Толин хул” дууны үгийг Г.Батхүү гишүүн өөрөө бичсэн гэдэг.
Арчилсан намаас сүүлийн үед нэг шинэ уяач төрсөн нь Я.Батсуурь гишүүн. Тэрбээр энэ жил Хүй долоон худгийн баруун хойно Цагаан хөтөлд гурав дөрвөн морь сойж байгаа аж. Түүний хурдан хүлгүүдийн уяа сойлгыг манлай уяач Г.Оюунбилэг тааруулж байгаа аж. Багадаа барилдаж ноцолдож явсан гишүүн УИХ-д нэлээд бий.Тэдний нэг Лу.Гантөмөр. Тэрбээр мөн саяхнаас морьж уяж эхлээд байгаа. Энд тэнд ганц нэг наадмын түрүү ч авсан гэнэ лээ.
Ардчилсан намын бөх Д.Батбаяр гишүүн сүмогоос зодог тайлж Монголд ирээд морь уяж эхэлсэн. Уясан жилээ морь нь улсын наадмд айрагдаж байсан түүхтэй. 2007 онд айрагдсан хонгор халзан морийг нь “Итгэл орших”-ын Д.Билэгдэмбэрэл түүнд бэлэгжээ. Сүмогийн дэвжээнээс нэр алдрын оргилд гарсан тэрбээр Дорнод, Сүхбаатар аймаг руу үе үе явж адуу цуглуудаг гэнэ. Хөрөнгө мөнгөтэй түүнийг хурдан хүлэгт бол гар татаад байдаггүй гэдгийг нөхөд ч ярьдаг. Ардчилсан намын “луйхагарууд”-ын нэг Х.Баттулгыг морь уядаг гэдгийг монголчууд төдийлөн сайн мэдэхгүй. Гэтэл түүний нэр дээр үе үе морь дахих болсон. Гурван житлийн өмнө түүний хар алаг морь улсын наадамд айрагдаж байсан түүхтэй. Түүнийг морьдыг Төв аймгийн Сэргэлэн сумын харьяат улсын алдарт уяач Д.Сугар уяж сойдог байжээ.

Хоёр намын уяачид
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (2)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
ТӨВ АЙМГИЙН БАЯНЖАРГАЛАН СУМЫН НУТАГТ ОРШИХ ХӨМӨӨЛТ, ТӨГРӨГИЙН ОРД НЬ ШАТДАГ ЗАНАР 4,0 ТЭРБУМ ТОНН, Х vРЭН Н v vРС 2,0 ТЭРБУМ ТОННЫ НӨӨЦТЭЙ ОРДЫГ МОНЭКО КОМПАНИЙ Г vЙЦЭТГЭХ ЗАХИРЛААР АЖИЛЛАЖ БАЙСАН, ОДОО КОММОНМАКС ХХК – НИЙ ЗАХИРЛААР АЖИЛЛАЖ БАЙГАА НАЦАГДОРЖ ГЭГЧ ӨВӨР МОНГОЛ ХУЛГАЙЧ ХЯТАДУУТАЙ НИЙЛЖ ХУУЛЬ БУСААР АВЧ ЭЗЭМШИЛДЭЭ АВААД БАЙНА. МОНГОЛ ТӨР БАЙДАГ БОЛ ХӨШӨӨТ, ОЮУТОЛГОЙ, ГАЗРЫН ТОС ГЭХ МЭТ ОРДУУДАА АЛДСАН ШИГ АЛДАХААСАА ӨМНӨ МЭДЭЛДЭЭ АВАХ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА ЛИЦЕНЗНЫ НАЙМААЧИН НАЦАГДОРЖ ГЭГЧ ЭТГЭЭДИЙГ ШАЛГАХ ХЭРЭГТЭЙ

2013-05-02 | 17:27:39 | 122.201.18.142 |

Зочин
Муу сайн Луйварчид

2011-08-17 | 14:30:02 | 202.126.91.246 |