туршид монголчууд шүтэн дагасаар ирсэн билээ. Монголчууд ядарч задран бутарч явсан цагтаа ч, тусгаар тогтнолоо алдаж харийн эрхшээлд байхдаа ч их өвгөдийн мандан гарсан өлгий нутаг Онон, Хэрлэн, Туул гурван голын эхэн ба дунд урсгалаар харийнхныг суулгах нь байтугай, ойртуулахгүй хайрлан хамгаалж ирсэн бахархам түүхтэй. Их хааны энэ захиасын нөгөө утга нь гол мөрний эх болон урсгалыг хөндөхгүй, бохирдуулахгүй байх явдал юм. Тэгээд ч Их Монгол улсын “Их засаг” хуулинд гол усыг бохирдуулах байтугай, голд шээсэн хүнийг алах ялтай байсан билээ.

Харин бидний үед энэхүү алдарт захиас зарлигийг сахин биелүүлсэнгүй, харин ч уландаа гишгэж хаялаа. Өнөөдөр их өвгөдийн мандсан нутагт харь улсын иргэдийг буулгахаар барахгүй, онгон дагшин газар шороог нь хөндүүлж, ариун усыг нь бохирдуулж байна. Бурхан Халдун уулаас зүүн урагш Өмнөдэлгэр сумын Сайхан голд нэг компани, Батширээт сумын төвийн зүүн хойно нэг алтны компани, Мөнгөнморьт сумын нутагт ч бас нэгэн компани тусгай хамгаалалтай газрын хилийн цэсийн гадна гэдэг нэрээр халхавчлан уурхайн үйл ажиллагаа явуулж байна.

Бурхан Халдун уулаас эх авдаг Онон, Хэрлэн, Туул гурван голын эхэн урсгалын газарт харийнхантай хамтран алтны уурхай эрхлэх зөвшөөрөл хэн олгосон бэ ? Үүнийг Монголын ард түмэн олгоогүй, арчаагүй төрийн сайд түшмэд, орон нутгийн үхээнц засаг ноёд олгосон юм. Монголын ард түмэн үүнийг жигшин эсэргүүцэж байгаа боловч зогсоох хүчин мөхөсдөж, эрх мэдэл нь хүрэхгүй байна.

УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ нараас санаачлан “Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай” хуулийг боловсруулан батлуулсан нь Монголын олон түмний олон жилийн турш хүлээж байсан шинэ эргэлтийн эхлэл болсон юм. Харамсалтай нь энэ хуулийг хэрэгжүүлэхийг Засгийн газар, түүний яам, агентлагууд хүсэхгүй байгааг Эрдэс баялаг, эрчим хүчний сайдын хууль батлагдсанаас хойш шинээр нэмж олгосон 192 тусгай зөвшөөрөл бэлхэнээ нотлон харууллаа. Тэдний 21 нь Бурхан Халдун уул ба түүний салбар уулс, түүнээс эх авдаг гол мөрний сав газарт олгосон тусгай зөвшөөрөл байна. Д.Зоригт сайдыг хахууль авсан, шинэ хуулийг эсэргүүцэн тэр олон арван тусгай зөвшөөрөл олгосон хэмээн хардаж байна. Монголын ард түмэн хардах эрхтэй.

Алтны уурхайн компаниуд ч дуу дуугаа авалцан “чандмань эрдэнэ” болсон гол усыг хамгаалсан уг хуулийг намнах “Загалмайтны аян дайн”-ыг хэдийнээ эхлүүллээ. Хэвлэл мэдээллийн бүх хэрэгслээр мөнгөөр зодон байж, хуулийн эсрэг сурталчилгааг хүчтэй явуулж байна. Бүр гадаадын уул уурхайн мэргэжилтнүүдийг хүртэл авчирч, хуулийг муулуулах зэрэг хөгийн арга хүртэл хэрэглэж байх юм. Техникийг шүтэх технократ үзэлтнүүдэд өнөөдөр Монгол орны ой модыг огтолж, хөрс ургамлыг сэндийчиж, гол усыг бохирдуулан урсгал гольдрилыг нь өөрчлөн устгаж алт олзворлож хувьдаа ашиг олох нь чухал байгаа бол бидний олонхи монголчуудад маргаашийн амьсгалах цэвэр агаар, уух ус, бэлчээр нутаг, ой мод, ан амьтан хэрэгтэй.

Бохир мөнгөний эрх нөлөөнд автаж, их хааныхаа захиасаас урвагчид Б.Бат-Эрдэнэ гишүүнийг элдвээр дайран довтолсоор УИХ-ын Хууль зүйн Байнгын Хорооны даргын албанаас нь унагааж дөнгөв. Тэдний дараагийн алхам бол тэрхүү чухал хуулийг хүчингүй болгох явдал юм. Тэд өргөн фронтоор уг хуулийг хорвоо ертөнцийн хамгийн муу тэнэг хууль хэмээн улайран дайрч эхэллээ.
Улс эх орон, ард түмнийхээ язгуур эрх ашгийн төлөө чин сэтгэлээр зүтгэнэ хэмээн амлаж УИХ-д сонгогдон тангараг өргөсөн Д.Батбаяр, Я.Батсуурь, Ж.Батсуурь, Х.Баделхан, А.Тлейхан, Б.Чойжилсүрэн нарын зургаан гишүүнийг эх орныхоо байгаль дэлхийг хамгаалсан, ард түмний талархлыг хүлээсэн хуулийг хүчингүй болгуулахаар уул уурхайн компаниудаас их мөнгөний хахууль, хөрөнгө санхүүгийн дэмжлэг авсан эсвэл авахаар тохирсон хэмээн хардаж байна. Монголын ард түмэн хардах эрхтэй.

Өдөр бүр бараг бүх сувгаар “урт нэртэй хууль” хэмээн эх орныхоо чандмань эрдэнэ болсон гол мөрний урсгал, усны эх ундаргыг хамгаалан зогссон “ядруу төрийн чадуу ганц хууль”-ийг зүйл бүрээр муулан гүтгэж буй арилжааны телевизүүдийг төлбөрийн хэдэн бор төгрөгний төлөө эх орныхоо эсрэг юм ярьж байна хэмээн хардаж байна. Монголын ард түмэн хардах эрхтэй.

Тэдгээр телевизэд өнөөдөр мөнгө олох нь чухал болохоос эх орны ирээдүйн төлөө санаа тавих маргаашийн ухаан байхгүйд нь, байгалиа хамгаалахын эсрэг, уух усаа хамгаалахын эсрэг төлбөртэй мэдээ, нэвтрүүлэг хийж байгаа харалган ажиллагаанд нь гүнээ харамсаж байна. Телевизэд оршин тогтнох хөрөнгө мөнгө мэдээж хэрэгтэй ч бас мэргэжлийн ёс зүй гэж байх ёстойг тэд умартсан байна.

Алтны уурхайд ажилладаг хүмүүс ажилгүй болох гээд байна хэмээн “матрын нулимс” унагах шахаж буй МҮЭ-үүдийн холбооны ерөнхийлөгч С.Ганбаатарыг уул уурхайн компаниудын нөлөөнд орсон хэмээн хардаж байна. Монголын ард түмэн хардах эрхтэй.

Сүр дуулиантай эхлүүлсэн “Алт” хөтөлбөр хэрэгжээд олон жил боллоо. Монголчууд бидэнд “Алт” хөтөлбөр юу үлдээв ? Олон мянган малын бэлчээрийг ухаж төнхөсөн, овоолж хаясан шороо болгон хувиргасан балагт уршиг л үлдээсэн. Çуу зуугаар тоологдох булаг, шанд, гол, нуурыг устгаж үгүй хийсэн нүгэл л үлдээсэн. “Алт” хөтөлбөрийг зогсоож, хүн малын ундаа болсон гол мөрөн, булаг шандаа хамгаалан үлдэх цаг хэдийнээ болоод байна. Өнөөдөр Монголд алт олзворлохоос өөр бизнес, хийх ашигтай ажил байхгүй гэвэл “Далан худалчийн үлгэр” лугаа адил болно.

Алтнаас олсон хөрөнгө мөнгөний улс орны хөгжилд оруулсан хувь нэмэр нь эвдэж, сүйтгэж, хөнөөж устгасан их нүглээ цайруулахад хаана ч хүрэхгүй байгааг бид бүгд бэлхэнээ харж байна. Алтны компаниуд төрөөс нөхөн төлбөр авах биш, харин Монголын ард түмнээс уучлал гуйж ухаж төнхөсөн, эвдэж сүйтгэсэн байгаль орчноо сэргээх ажил хийгээд гарах ёс зүйтэй баймаар юм.

Алтны компаниудын хамгийн сайхан уул ус, байгальтай газруудыг сүйтгэдэг, хууль журмын дагуу татвараа төлдөггүй, ухаж авсан алтаа улсын санд худалддаггүй, нууцаар хил давуулдаг, байгалийг нөхөн сэргээх ажил хийдэггүй зэрэг маш том зөрчлүүд бүхний нүдэн дээр ил байсаар атал ямар ч арга хэмжээ авахгүй толгойг нь илээд байгааг хэрхэн ойлгох бэ? Үүнийг хариуцаж, хянаж байх ёстой төрийн бүх шатны байгууллагуудын дарга, байцаагч нар хариуцлагагүй, ажлаа үнэнч шударгаар хийхгүй, уул уурхайнхны хээл хахуульд автсан хэмээн хардаж байна. Монголын ард түмэн хардах эрхтэй.

Эрхэм Ерөнхийлөгч танаас их Чингис хааны захиас гэрээсийг дагаж, их өвгөдийн голомт нутаг болсон онгон дагшин Бурхан Халдун болон түүний салбар уулс, түүнээс эх авдаг Гурван голын эхэн, дунд урсгалын газрыг төрийн хамгаалалтад авч, тэнд буй бүх уул уурхайн үйл ажиллагааг бүрэн зогсоох талаар УИХ, Засгийн газарт чиглэл өгч ажиллахыг хичээнгүйлэн хүсч байна.

“Урт нэртэй хууль” хэмээн адлагдаад байгаа “Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай” хуулийг жинхэнэ ёсоор хэрэгжүүлэхийг дэмжиж, уг хуулийг хүчингүй болгох аливаа сөрөг үйлдлийн эсрэг өөрт олгогдсон эрх мэдлийн хүрээнд идэвхитэй ажиллана гэдэгт гүнээ итгэмү.

Профессор Ж.Гэрэлбадрах

Монгол улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж танаа: “Гурван мөрдийн тэргүүнд хэн бээр бүү буулгагтун”
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (5)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
Уаа, нээх шудрага хун, аан? Ухсэн хойноо, зартай луйвар чинь Бадамжунай хулгайчтай Дорнодын тал нутагийг Солонгосуудад асар их хэмжээгээр зарчихаад- нээх эх оронч, газар нутгаа хамгааласан хун болж жужиг битгий узүүлээд байгаа, Элбэгээ новшиоо!

2012-07-11 | 17:24:35 | 220.255.1.157 |

Зочин
Зоригтийг унагах гэсэн нухдуудийн нэг бичсэн байна.Зоригтийн оронд ууруу суух гэсэн хун байна даа.

2011-06-13 | 01:25:03 | 92.225.47.2 |

Зочин
Зоригтийг унагах гэсэн нухдуудийн нэг бичсэн байна.Зоригтийн оронд ууруу суух гэсэн хун байна даа.

2011-06-13 | 01:24:59 | 92.225.47.2 |

Зочин
Эрлийз Очирбатын шуналын балаг

2011-06-11 | 22:55:08 | 202.55.182.82 |

Зочин
er n uye uyeiin erunhiilugchidi in doojoogui yavdalaar uls gasar shoroo baigali helmegdej baigaam shuu dee ..hun bolgon mungee yaaj oloh uu gehees ireeduigee bodohgui tsag bolson shuu dee

2011-06-11 | 22:54:56 | 202.55.182.82 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео