“XXI зууны 21 хотыг хєгжvvлье” булангаа уншигч танд хvргэлгvй нэлээд цагийг авлаа. Энэ хугацаанд Дорнод, Хэнтий, Дорноговь аймагт томилолтоор явжээ. Орон нутгийн ахуй амьдрал ирж буй цагаа дагаад тэнэгэр. Энэ удаагийн буландаа Булган аймгийг онцлон хvргэхээр зэхлээ. 10 жилийн хугацаанд нэг Засаг даргын царай харж, хєгжил нь хєлєє олохгvй яваа Булганыг Дорнод, Хэнтий, Дорноговь аймагтай газар нутгаар нь харьцуулахад жижигхэн. Дорнодын тєвєєс хоёр дахин бага ч байх. Гэр хороолол гээд ад vзээд байх зvйлгvй аймгийн тєв цомхон. Тоос шороо ч багатай. Дорнод аймгийн тєв дэх дєрєв, таван давхар орон сууц Булганд байхгvй. Хэнтийн “Єндєрхаан” сvv, цагаан идээний vйлдвэр, Дорноговийн єртєє зєрлєг шиг их хєлийн газар Булганд алга.

Гэхдээ л 20 аймгаасаа ялгарах єєрийн гэсэн онцлогтой. Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн 39.1 хувь буюу 1905.3 мянган га талбайг эзлэх ойн сан Булганы нутагт бий. Модон байшин, модон хашаа, саравч гээд модоор хийгээгvй зvйл эндээс олоход бэрх. Дэлгvvр хоршоо нь ч суманд байх хvнсний мунхлаг шиг сvр бараа муутайхан. Хишиг-Єндєр, Тэшиг, Могод, Сайханаас ирэх малчин аймгийн тєвєєс цагаан сарын бэлгээ базаана гэвэл хэцvvхэн. Харин аймгийн тєвтэй нь хаяа нийлэх Эрдэнэт рvv 2000 тєгрєгийн унаанд суугаад шур хийвэл хамаагvй сонголттой. 2000 тєгрєгийн унаа бензин хомсдох сургаар 3000 тєгрєг болсон сурагтай. Булганыхан аймгийн тєвдєє бий болгож, тэндээсээ vр шимийг нь хvртэж болох зvйлийг ч Эрдэнэтийг зорьж авах гэх нь элбэг.
М.Оюунбат дарга будилаантай…

16 сумын уулзах цэг, зорих тєв болсон Булган хот засаглалын хувьд будилаантай газар болж. Энэ нь одоогийн Засаг дарга М.Оюунбаттай холбоотой гэнэ. Албан тушаалаас болж орон нутагт МАН, АН хоёр ана мана л vзэлцдэг юм байх аа. Манай, танай гэж мэтгэлцэж суухын хооронд хамтарсан Засгийн газар шигээ хамжилцаад орон нутгаа хєгжvvлээсэй. Хєгжиж чадахгvй, хєгжvvлж мэдэхгvй юм бол Орхон аймагтай нэгдээд нэг хот болсон нь дээр биш гэж vv. Эрдэнэт vйлдвэрийн хишиг оногдох ч юм бил vv. Жижигхэн аймагтаа жижигхэн улс тєржих хэн нэгэнд ашигтай л байгаа учраас “Булганыхан бидилаантай будаан дээрээ зодоонтой” гэсэн vг єнєєдєр энэ нутагт утга агуулага нь алдагдаагvй л байна.

Азтай л аймаг, даанч…

Засаг захиргааны хуулиар аймгийн тєв гэж газрын зураг дээр тодоос тод тэмдэглэчихсэн болохоор Булганыг аймаг л гэж тооцьё. Данхайсан том Засаг захиргааны удирдлагын дор давжаахан аймгийн тєв хэвээрээ 74 жилийг угтах нь. Хєгжлийн бараа сураггvй Булган аймгийн тєв энэ зууны босгоор яаж давсан юм бол гэмээр. Гэхдээ булганчууд азтай. Зам харилцаа, цахилгааны бэрхшээл энд байхгvй. Таван аймагтай хєрш зэрэгцэн суух Булган хойд талаараа ОХУ-тай хиллэдэг. Газарзvйн байрлал нь єнєєгийн Улаанбаатар хотын “нэгдvгээр бvс” л гэсэн vг. Даанч єргєжин тэлэх, хєгжих, орон нутгаа єєд татах тэмvvлэл, сэтгэл зvрх орон нутгийн удирдлагад нь дутуу заяасан. Улаанбаатараас Булган аймгийн тєв орох шиг амар маршрут хаа ч байхгvй. Зам гэж толь. Байгаль гэж зураг. Аймгийн тєвийг нь харин сумын тєв гэж андуурмаар шvv. Эндээс тєрийн эрх барих УИХ-д сайд ч бий, саваагvй гишvvн, сайн уяач ч сонгогдсон. Гэтэл тойрогтоо юу хийв ээ. Нvдээр vзээд, гараар тэмтрэх зvйл алга. Тєсвийн мєнгєєр жаал жуулхан нvд хуурсан бэлэг сэлтийг єгсєнг тооцвол онцгой гойд юмгvй. “Сургуулийн дээвэр, эмнэлгийн шал будсан” гэсэн мєрийн хєтєлбєрийн биелэлт vзvvлэх вий дээ.

Нэрээ бод

Булган аймгаас анхдагч алдартан 20 тєржээ. Монгол Улсын Хєдєлмєрийн баатар 30, гавьяат 60 хол давж. Отгон Хєдєлмєрийн баатар нь Олимпийн аварга Н.Тvвшинбаяр. Алдар цуутан ихтэй боловч нутаг орны хєгжил нэг л урагш явахгvй нь. Газар тариалан эрхлэх, фермерийн аж ахуйг хєгжvvлэхэд нэн тохиромжтой нутаг бол Булган хангай. Сэлэнгэ мєрєн, Орхон голын сав дагуухь vржил шимтэй, хар шороон хєрс vvний нэг нотолгоо нь. Мал аж ахуйн vvлдэр угсаагаараа нарийвтар ноост Орхон, нарийн ноост Хангай vvлдрийн хонь Булганых шvv дээ. Шар будаа, арвай, багсармал тэжээл, улаан буудай, Булган гурил Булганыхаа. Сайханы арааны шvлс асгаруулсан хаа ч байхгvй айраг Булганых. Кидан гvрний vеийн Хар бухын балгас, Цогтхунтайжийн байшин, Уран тогоо бас л Булган гэсэн овогтой. Тариалсан талбай, хураан авсан ургацын хэмжээгээр улсын хэмжээнд гуравлах Булган нутгаа хєгжvvлэхсэн дээ. “Булган аймгийн эдийн засгийг 2020 он хvртэл хєгжvvлэх хєтєлбєр”-т найдах бус амьдран буй цаг vедээ эзэн болж, тойрогтоо “юм” хийе л дээ УИХ-ын гишvvн ээ.

ardchilal

НЭМЭЛТ МЭДЭЭЛЭЛ

Аймгийн товч танилцуулга

Газар нутаг, хүн ам

Булган аймаг нь Монгол улсын хойморт оршдог, Сэлэнгэ, Төв, Өвөрхангай, Архангай, Хөвсгөл аймагтай хиллэдэг. Мөн ОХУ-тай 160 орчим км газраар хил залгадаг 49 мянган хавтгай дөрвөлжин километр нутагтай, 16 сум, 72 баг, 1 тосгонтой, 61 мянган хүн амтай.

Нийт хүн амын 51.0 хувь эмэгтэй, 40.2 хувь 0-17 насны хүүхэд 31.4 хувь нь 18-35 насны хүүхэд залуучууд, 8.8 хувь нь ахмад настнууд байна.

Төсвийн 129 байгууллагад 3000 гаруй төрийн албан хаагч ажиллаж төрийн үйлчилгээг иргэдэд хүргэж байна.

Тус аймагт ХААН банк, “Монгол шуудан” банкны салбар үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд Хасбанк үйлчилгээгээ эхлэх бэлтгэл хангаж байна. Сүүлийн 2 жилд ХААН банк худалдаа, жижиг үйлдвэрлэл эрхлэхэд зориулан бизнесийн зээлд 584.9 сая, тэтгэврийн зээлд 258.7 сая, малчдын, цалингийн хадгаламж барьцаалан зэрэг хэрэглээний зээлд 353.2 сая гаруй төгрөг олгон үйлчилж иргэдийн амьжиргаанд дэмжлэг үзүүлдэг боллоо. Мөн “Монгол шуудан” банкны салбар хөрөнгө оруулалтын зориулалтаар жижиг, дунд үйлдвэрийг дэмжих сангаас 40 гаруй сая төргөгийн зээлийг 6-12 сарын хугацаагаар олгон үйлчилгээгээ улам өргөтгөж байна.

Байгаль

Хангайн бүсчлэлд хамаарагддаг. Цаг уурын хангайн бүсийн уулархаг мужид багтдаг. Сэлэнгэ , Орхон, Эг зэрэг том гол мөрөг урсан өнгөрдөг бөгөөд 450 шахам гол горхи, 670 шахам булаг шанд, Харгал, Айрхан, Шарга, Цэгээн, Өрөм зэрэг 27 нуур цөөрөм, Хульж, Хануй, Цагаан гол, Хунт зэрэг халуун, хүйтэн 20 гаруй рашаантай. Хантай, Бүтээл, Авзага хайрхан, Бүрэг, Намнан, Залман, Дулаан хаан зэрэг томоохон 30 гаруй уул нуруудтай. Ан амьтан, агнуурын нөөц баялаг ихтэй.

Манай аймаг ашигт малтмал, эрдэс баялгийн ихээхэн нөөцтэй бөгөөд тэдгээрээс Мааньтын шохойн ордыг түшиглэн жилд 4.5 сая гаруй төгрөгийн үйлдвэрлэл явуулж, алтны 20 шахам орд судлагдсанаас 7-8 ордыг ашиглан жилд 1000 орчим кг алт олборлон төсөвт 270 сая гаруй төгрөг оруулж байна.

Жижиг дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээ

Үйлдвэрлэл, үйлчилгээний 280 гаруй газар салбар цэг ажиллаж байгаагийн дотор “Гурил тэжээл” ХК, хүнс, спирт, хэвлэлийн зэрэг томоохон үйлдвэрүүдийн зэрэгцээ гурил, оёдол, нарийн боовны зэрэг хүн амын өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх жижиг цехүүд цөөнгүй ажилладаг. Жилдээ үйлдвэрлэх нийт бүтээгдэхүүний 80 гаруй хувийг хувийн хэвшлийн үйлдвэрлэлийн салбар гаргаж байна. Мөн худалдаа, нийтийн хоолны 360 гаруй цэг салбар үйлчилгээ явуулж байна.

Хөдөө аж ахуй

2002 онд 1387.7 мянган толгой мал тоолуулсан бөгөөд тэмээ 740, адуу 156.6 мянга, үхэр 141.1 мянга, хонь 688.4 мянга, ямаа 400.7 мянган толгойг тус тус тоолуулав. 64 мянгат малчинтайгаас 61 малчин 1000-1500, 1 малчин 1500-2000, 2 малчин 2000-аас дээш толгой малтай байна.

20 гаруй мянган га тариалангийн эргэлтийн талбайтай бөгөөд газар тариалангийн 60 шахам аж үйл ажиллагаа явуулж байна.

Дэд бүтэц

Аймгийн нийт сум төвийн эрчим хүчний системд холбогдсон.

Холбоо мэдээллийн технологийн шинэ ололтыг нэвтрүүлэх арга хэмжээ авснаар 6-7 жилийн өмнө тоон технологт шилжиж гадаадын 160 гаруй оронтой шууд харилцах боломж нээгдсэн бөгөөд 2001, 2002 оноос хөдөлгөөнт холбооны “Скайтель”, “Мобиком” компанийн салбар үйл ажиллагаагаа явуулан 1000 гаруй хэрэглэгчтэй болоод байна.

Хөдөөгийн 7 сум, мөн Хонгортолгой, Хужирт зэрэг баг үндэсний нэвтрүүлгийн зэрэгцээ өвөрмонгролын нэвтрүүлэг хүлээн авдаг боллоо.

Аймгийн хэмжээнд аймаг, сум хоорондын сайжруулсан болон хөрсөн 1023 км зам, сум баг хоорондын хөрсөн 1230 км зам, хатуу хучилттай 27.5 км зам, улсын чанартай 477 км авто замыг тээвэр, зорчигчдын үйлчилгээнд ашиглаж байна.Мөн орон нутгийн чанартай 169 км урт гүүр улсын чанартай 620.1 м урт гүүр , түүний дотор Орхон, Сэлэнгэ, Эгийн голын төмөр бетон гүүрүүдийг ашиглаж байгаагийн зэрэгцээ Хануйн голын төмөр бетон гүүрийн ажил эхлээд байна.

Боловсрол

Аймгийн хэмжээнд ерөнхий боловсролын 24 сургуульд 12850, МСҮТ-д 450 хүүхэд хамруулан сургаж байгаа нь сургуулийн насны нийт хүүхдийн 90.1 хувийг эзэлж байна. Тус аймагт улсын хэмжээнд ганц байдаг спортын төрөлжсөн дунд сургууль ажилладаг

Мөн 23 цэцэрлэгт 2960 гаруй хүүхэд хамарч сүүлийн 5 жилд цэцэрлэгийн хүүхдийн тоо 15 хувь нэмэгдлээ.

Аймгийн хэмжээгээр боловсролын салбарт 540 гаруй багш сурган хүмүүжүүлэгчид ажиллаж байгаагийн дотор гавьяат цолтон 1, ардын гэгээрлийн тэргүүний ажилтан 58 байна.

Эрүүл мэнд

Манай аймагт нэгдсэн эмнэлэг 1, сум дундын эмнэлэг 3, сумын эмнэлэг 14, өрхийн эмнэлэг 3, багийн эмнэлэг 5, тэдгээрт 700 гаруй хүн ажилллаж ард олондоо үйлчилгээ үзүүлж байна. Энэ салбарт хувийн хэвшлийг дэмжиж “Цанлиг”, “Ман-Од”, “Энх үрс” зэрэг 4 хувийн эмнэлэг ажиллуулж тэдгээрт жил бүр эрүүл мэндийн даатгалын сангаас 50 орчим сая төгрөгийн санхүүжилт олгож ирлээ.

Дэндvv сайхан нутаг юмсан, даанч эрт зэврэх нь дээ
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (1)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
сонгуулийн шоу эхэлжээ хөөрхий кк гэхдээ шудрага л өрсөлдөөсэй энийг хэнч уншаад шоу гэдэг ни илтл бна яж хөгжиж бгаг булганчуд бид өөрсдөө нүдээрээ харж байхад ингэж муухай гүтгэж бас болохгүйээ тэр зам харилца цахилгаан тогийг чини хэн залгасан гж бодоод бган ккк

2011-07-21 | 23:12:33 | 14.56.113.49 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео