эзэмшихэд үнэтэй байна гэнэ, Монголд.
Дээд боловсрол эзэмшихийн тулд төлж буй сургалтын төлбөрийг нэмлээ хэмээн оюутан сурагчид байнга гомдоллож, салбарын сайдын чихнээс улиг болтол “хонх уядаг”. Дээд боловсрол эзэмшиж, цаашид чадвартай мэргэжилтэн болох мэдлэг худалдан авахад өнөөгийн Монгол Улсын их, дээд сургуулиудын сургалтын төлбөр их байна гэж үү.
Эхэнд харьцуулсанчлан энэ төлбөрийг хувийн цэцэрлэгүүдийн сарын төлбөртэй харьцуулахад үнэхээр ичмээр юм. Хувийн цэцэрлэгүүдийн хувьд сарын төлбөр нь 50 ам.доллараас эхлээд 200, бүр 300 доллар ч хүрдэг гэдгийг хэн хүнгүй мэднэ. Тухайлбал, “Касабланка” сард 140 мянган төгрөг, “Галакси” сард 80 ам.доллар, “Маамуу нааш ир” сард 100 ам.доллар, “Орчлон” хувийн цэцэрлэг сард 200 ам.долларын төлбөртэй. Харин эцэг, эхчүүд үнэ хайрлахгүйгээр хүүхдүүдээ эдгээр цэцэрлэгт хүргэж өгч байна. Yүнийг арван сараар үржүүлвэл их, дээд сургуулиудын сургалтын төлбөрөөс хол давах нь. Зуны гурван сарыг тооцохгүй гэж үзвэл жилийн есөн сард “Маамуу нааш ир” цэцэрлэгийн жишгээр тооцоход нийт 900 ам.долларыг цэцэрлэгт зарцуулна гэсэн үг. Их, дээд сургуулийн дундаж төлбөрөөс хавьгүй илүү биш гэж үү.
Сургуулийн өмнөх боловсрол, цаашлаад ерөнхий боловсрол олгож буй цогцолбор сургуулиудын сургалтын төлбөр дээд боловсролоос үнэтэйд тооцогдож байгааг энэ мэт олон жишээнээс жишиж болно. Хамгийн чухал нь үнэ төлбөрөө дагаад сургалтын чанарын асуудал яригдана. Эдгээр хувийн цэцэрлэгт нэг багшид 2-3 хүүхэд ноогдохоос гадна долоо хоног тутамд ямар сэдвээр хичнээн хэмжээний мэдлэг олгосон талаараа эцэг, эхчүүдэд байнга мэдээлдэг гэнэ. Тухайн хүүхдэд эзэмшвэл зохих бүхий л мэдлэгийг олгох хариуцлагыг хүлээнэ гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл өгсөн төлбөрийнхөө хэмжээгээр олгосон мэдлэгтээ хариуцлага хүлээдэг зарчим. Энэхүү жишгийг дээд боловсролын салбарт зоригтойхон нэвтрүүлэх цаг болчихсон гэдгийг энэ жишээ харуулаад байна.
Нөгөө талаас төлбөрийг нэмүүлэхгүй тал дээр салбараас анхаарч, төрийн болон хувийн их, дээд сургуулийн удирдлагуудад үүрэг өгч, тэр хэмжээгээр хоорондын үйл ойлголцол үүсдэг. Учир нь тухайн сургуулиуд нь сургалтын төлбөр нэмэхгүйгээр материалаг байдлаа сайжруулах, боловсролын чанараа ахиулах боломж бүрдэхгүй байна гэж тайлбар өгч байсан удаатай. Үнэний хувьтай гэдгийг амьдрал хэлээд байна.
Төрийн болон хувийн 150 гаруй их, дээд сургуульд 160 мянган оюутан суралцаж, нэг жилд төгсч буй 30 гаруй мянган оюутны дийлэнх хувь нь ажилгүйчүүдийн эгнээнд шилждэг нь үүний баталгаа. Сургалтын төлбөр нэмэх боломж хаагдангуут их, дээд сургуулийн удирдлагууд оюутныхаа тоог нэмэгдүүлэх аргыг сүвэгчилдэг. Ингэснээр нэг ангид 30-35 оюутан, нэг багшид 20-25 оюутан ноогдож, 2-3 ээлжээр хичээллэнэ. Тэр хэмжээгээр багшийн ажлын ачаалал, сурагчдын идэвх суларч “мэдлэггүй мэргэжилтэн”-гүүд төрөн гарсаар. Мөн бага төлбөр төлсөн оюутан бага зэргийн үйлчилгээ авч түүндээ сэтгэл ханадаг учир сургалтын чанарыг дээшлүүлэх талаар хяналт тавьж, шаардлагаа өндөрсгөх боломжгүй. Тийм учраас тэгсхийсээр яваад нэг диплом өвөртөлчихөд нэг их гарзгүй. Үнэгүй юм гэдэг үнэгүй л юмсанж. Харин өндөр сургалтын төлбөр төлчихсөн нөхцөлд түүнийхээ араас нэхэл дагал болж, юу болж байна, сургуулиуд юу зааж байна, манай хүүхэд юм сурч байна уу гээд чанарт илүү анхаарал хандуулах нь мэдээж. Тиймээс сургалтын төлбөрийн асуудлаар тайлбар тавиад байгаа эрхэм их, дээд сургуулийн захирлуудад ямар үндэслэлээр хэдэн хувь нэмэх, эргээд боловсролын чанарт гарах өөрчлөлтүүдийг хянах гэх зэргээр “дээд боловсролтой ажилгүйчүүд”-ийн эгнээг хумих, нөгөө талаар боловсролыг чанаржуулах тал дээр эерэг нөлөөлж болох юм.
Үнэгүй учраас суралцагчид сурах сонирхолгүй, хяналтгүй сургалт чанаргүй. Чанаргүй учраас нэр хүндгүй, ач холбогдолгүй бизнесийн сургалт болж хувирчихаад байна.
Эцэг эхчүүд ч дээд боловсролтой болгох гэхээсээ илүүтэй хэрэгт орж, гудамж метрлүүлэхгүй гэх үүднээс хүүхдээ сургуульд оруулдаг гаж сэтгэлгээний халдвараар өвчилсөн гэсэн оноштой болж хувирлаа. Бизнес учраас л аль болох бага зардлаар аль болох олон оюутныг төгсгөх нь тэдэнд ашигтай. Өөрөөр хэлбэл, төрийн болон хувийн их, дээд сургуулиуд мухардлын байдалд орчихсон, түүнээсээ гарах, хөгжих дэвших, чадваржих, чанаржих арга замыг төрөөс бодлогоор хаасан гэж хэлж болох юм. Дээр боловсрол үнэгүйдсэн хамгийн том жишээ бол сургуулийн өмнөх боловсролын хувийн цэцэрлэгийн сарын төлбөр. Энэ нь боловсролын салбарт алдаатай бодлого, шинэлэг байдалд хувирч үүргээ гүйцэтгэх чадваргүй болгож буй эмгэнэлт дүр зураг.
Ер нь дэлхийд алдартай “Харвард”, Кембриж, Станфордын их сургууль, Калифорниагийн Berkeley, Лондонгийн их сургууль, М.В.Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн их сургуулиудын төлбөр өндөр байна гэж ярихыг сонссон уу. Хэдэн арван мянган ам.доллараар тооцогдох төлбөртэй эдгээр сургуулийн төлбөрийн өндөр гэх хүн бий болов уу. Зарцуулсан мөнгөөрөө бус тус сургуулийг дүүргэж чадсанаа дэлхийн хаана ч гайхуулдаг. Тиймээс ч эдгээр сургуулиуд оюутныхаа тоогоор бус сургалтынхаа чанараар өрсөлддөг байх юм. Харин манайд бүх юм эсэргээрээ. Чанар бус тооны, мэдлэг бус төлбөрийн хойноос хөөцөлдөж байна. Амьдралынхаа баталгааг олж авахаар дээд боловсрол эзэмших бус дипломны гол болохоор тийш зүглэдэг болчихож.
Төлбөрөө нэмэг л дээ. Харин тэр хэмжээнд нь таарсан стандарт, шаардлага, хариуцлагыг хариуд нь нэхэцгээе. Цэцэрлэгийн хоолны мөнгөнөөс бага боловсрол гэж юу байх юм бэ, бодоод үз дээ.

Д.Долгор

"Ньюс мн''

Аяга бантангаас хямдхан боловсрол
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (4)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
Би бодож үзлээ. Бодож бодож би чамайг эрүүл гэдэгт нэгл итгэхээ больлоо яахуу.

2011-04-08 | 11:18:13 | 114.31.71.31 |

Зочин
Муухайсамбуугийн хүүхэд бинзен үнэд ороосой тэгвэл машины түгжрэл арилна гэсэн чинь ардаас нь Дүнкүгийн хүүхэд Долгор сургалтын төлбөр нэмэгдээсэй оюутнуудын тоо цөөрнө. манай жаал ангидаа ганцаараа тухтай сурна гэж хэлснээр энэ дэлхий дээрх хамгийн тэнэг хүмүүсийн эхний 1 2 т шалгарч Геннисийн номонд бичигджээ.

2011-04-08 | 11:16:31 | 114.31.71.31 |

Зочин
за чи баяааан. Өөрийнхөө хүүхдүүдийг л тэр харварддаа сурга.

2011-04-08 | 11:13:59 | 114.31.71.31 |

Зочин
Битгий хуц Долгор эмээ. Битгий шаа. Наад цэцэрлэг, сургуулиудад чинь сарын 200,000 төгрөгний цалинтай хүний хүүхдүүд хэд байна. Сарын тэтгэврээрээ амьдардаг эмээ өвөөгийн ач зээ хэд байна тоолдоо. Дандаа баячуудын хүүхдүүд за. Америкад авч байгаа цалин монголд авч байгаа цалингийн зөрүүг бодож үзсэнүү тэнэгээ. Тэд чинь сарын багадаа 2000-5000$ авдгийн за. Монголд бид махийгаад 300$ авахтай үгүйтэй байдгийн за юу. Ингэж битгий нийгмийн ялгаа заагийг улам холдуулаад бай за юу. Чиний наад хуцаад байгаа төлбөртэй сургууль чинь чиний хуцсан хуцаагүй баячууд хүүхдүүдээ явуулж байгаа мэдээ. Зуны гурван сар ажиллаж байж арай чамай төлбөрөө өөрөө хийдэг оюутнууд байдгийг мэдхүү. Олон оюутан сурахын тулд зөөгч угаагч харуул мэтийн давхар ажил хийдгийг мэдхүү тэнэгээ. тэдгээрийг үүрд тэр ажлаа хий гэж байгаа юм биз дээ. Чи баян байж болно. Монголчуудын 90 хувь нь чам шиг биш. Эцэст нь чамд гэж зөвлөхөд чи битгий ХУЦАА!!!

2011-04-08 | 11:02:55 | 114.31.71.31 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео