Чухам одоо ирээдүйн эвслүүд бүрэлдэн буй болж эхэлж байна.
Нэг талаас Судан, Египет гэсэн арабын орнууд, тэдэн дээр тодорхой нөхцөл бүрдвэл Эритрей нэгдэж магадгүй. Нөгөө талаас Бурунди, Руанда, Уганда, Кени, Танзани, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс, Этиоп, Өмнөд Судан гэсэн Африкийн арай өмнө хэсгийн орнууд эвсэж болох юм.
Саяхныг хүртэл Хартум болон Каирын харилцаа нэлээд түгшүүртэй байлаа. Мубаракийг Суданы зүүн хойд нутаг дахь Халаибын гурвалжинг улсдаа албадан нэгтгэх гэж байна хэмээн Аль-Башир буруушаадаг байсан.
Харин Суданы дэглэмийг лалын хэт давруу үзэлтнүүдийг дэмжиж байна гэж Египет шүүмжилдэг байв. Тодруулбал, 1995 онд Аддис-Абеба хотод Мубаракийн амь насанд халдахыг завдсан хэргийн ард Суданы тусгай албаныхны гар хөл болсон лалын хэт давруу үзэлтнүүд байсан гэдэгт Каир итгэлтэй байдаг.
Египет-Суданы сөргөлдөөн усны маргааныг багагүй хэмжээгээр хурцатгажээ. 1959 онд байгуулсан тус хоёр орны хоорондын гэрээнд зааснаар бол, Нил мөрний усны ердөө дөрөвний нэг нь л Суданд оногдох аж. Үлдсэн бүгдийг Египет авчээ.
Сүүлийн жилүүдэд эдгээр улс урьдын энэ хэлэлцээрийг эргэн авч үзэхийг оролдох болсон юм. Тэгэхдээ Судан ч, Египет ч өөрт ашигтайгаар усыг хуваарилахыг шаардаж байлаа. Египет юуны түрүүнд, Синайн хойг болон бусад усгүй бүс нутгаа усжуулах хэрэгтэй гэсэн шаардлагыг иш үндэс болгожээ. Суданд ч өөрийн гэсэн шалтгаан байв. Усны маргаан хоёр орны хоорондын сөргөлдөөнийг улам бүр гүнзгийрүүлж байна.
Харин одоо энэ хоёр сөргөлдөгч орон Африкийн халуун бүсийн орнуудаас нүүрэлж буй аюулын өмнө нэгдэх хэрэгтэй болж байна. Үүнд аль-Баширын дайсан байсан Мубарак эрх мэдлээ алдсан нь багагүй тус дэм болжээ. Египетийн эрх баригчийг албан тушаалаас нь түлхэн унагаснаас хойш бүтэн нэг сар ч өнгөрөөгүй байхад Суданы Ерөнхийлөгч өөрийн биеэр Каирт айлчилсан. Тодруулбал, энэ айлчлал гуравдугаар сарын эхээр болжээ.
Дарфурт хүмүүнлэг ёсны эсрэг гэмт хэрэг үйлдсэн гэж аль-Баширыг Гаагын шүүх эрэн сурвалжилж байгаа ч гэсэн Египетийн шинэ эрх баригчид түүнийг өрнөдийн шүүхэд барьж өгөөгүйгээр барахгүй, нэлээд халуун дотно хүлээн авсан байна.
Бас сар болоогүй байхад Египетийн Ерөнхий сайд Исам Шараф танхимынхаа долоон сайдын хамт Хартумд хариу айлчлал хийв. Аль-Башир өөрөө гуравдугаар сарын 27-нд Египетийн зочдодоо эвлэрснийг бэлгэдэж, 500 мянган толгой үхэр бэлэглэсэн байна.
Египетийн шинэ эрх баригчид ч “Мубаракийн гунигт эрин үеийг” төгсгөх бодолтойгоо нуухгүй байгаагийн сацуу уснаас үүдэлтэй хоёр талын маргаантай харилцаа гэнэт ийнхүү дулаарсныг ч бас нуухгүй байгаа юм. Каир Нил мөрний сав газрыг хуваах талаар Хартумаас ямар дэмжлэг хүлээж байгаа юм бол.
Африкийн халуун бүсийн орнууд чухам тэдний нутаг дэвсгэрээс агуу Нил мөрөн эхтэй гэж дурсан сануулж, Египет болон Судан бусдын хэрэглэх усны хэмжээг тогтоож байсан урьдын шударга бус явдлыг эцэс болгохоор шийдсэнд учир оршиж байгаа аж. Бусад бүх улс 1959 оны гэрээг ашиг сонирхлыг нь огт харгалзан үзээгүй хэлэлцээр гээд хүлээн зөвшөөрдөггүй байна.
Өнөөдөр Нил мөрний сав газрын бүх орон тус тусын хөгжлөө удахгүй Нил, түүний цутгалангуудын усыг идэвхтэй ашиглахтай холбож үзэж байна. Жишээ нь, газрынхаа өгөөжийг усжуулалтаар дээшлүүлэх тухай бодол толгойд нь төрөөгүй египет хүн байхгүй байх.
Этиоп улс Нил мөрний усны ердөө 1,1 хувийг ашиглаж байгаагаа цохон заажээ. Тэгээд хүн амын хэт их өсөлт нь эрчимтэй усжуулалтад найдлага тавихаас өөр аргагүй болгож байгаа аж. Тус улсын хүн ам нэг жилд гурван хувиар өсч байгаа ба 2025 он гэхэд хүнийх нь тоо нэг зуун сая болно. Египетийнх шиг олон хүн амтай болно гэсэн үг юм.
Одоо энэ улс хүн амынхаа хэт өсөлтийг дийлэхээ аль хэдийн больсон. Жил ирэх тусам байдал улам муудаж байна. Египетийн 80 сая хүн амын 97 хувь нь нутаг дэвсгэрийнхээ дөрөвхөн хувьд буюу бараг хил дээр оршдог Нил мөрний дагуух нутагт аж төрдөг. Тиймээс Каир усжуулах замаар улсынхаа бусад нутаг дэвсгэрийг хүн амьдрахад тохиромжтой болгохыг оролдож байгаа аж.
Африкийн халуун бүсийн орнуудыг хөгжүүлэх төлөвлөгөөнд усан цахилгаан станц ч чухал ач холбогдолтой юм. Тийм учраас Этиоп болон Бурунди усан цахилгаан станцын бүхэн бүтэн цуврал байгууламжууд хийгээд Их Нилийн урсгал дагуу далан байгуулах ажилдаа аль хэдийн орсон нь тооцоолж байсан шиг хангалттай хэмжээний ус авч чадахгүй хэмээн Египет, Судан улс эрс дургүйцэхэд хүргэж байгаа ажээ.
Тодруулбал, 2010 оны тавдугаар сард Египетийн ГХЯ-ны сайд Этиопт мэдэгдэл илгээж, Нил мөрний усыг ашиглах Египетийн эрх нь тус улсын үндэсний тэргүүлэх чиглэл болохыг анхааруулаад, хатуу арга хэмжээ авахаар сүрдүүлжээ. Мөн тийм арга хэмжээг Мубаракийн өмнө ерөнхийлөгч байсан Анвар Садат авч байсан бөгөөд тэрбээр усаар хамаагүй оролдвол дайн хийнэ гэж Аддис-Абебаг сүрдүүлж байв.
Харин Этиоп ганцаардахгүй болжээ. 2010 онд тус улс Египетийн эсрэг холбоо байгуулсанд Танзани, Руанда, Уганда, Кени улс нэгдсэн байна. Этиопын санаачилгыг Нил мөрний дагуу орших бусад улс, тэдгээрийн дотор Бурунди нэгджээ. Тус улс Цагаан Нилээс Их Нил рүү орсон сувгийг дахин хуваана гэж Египет болгоомжилдог аж. Хамтарсан ажиллагаанд оролцохыг ихээхэн сонирхолтой буйгаа 2011 оны эхээр тусгаар тогтносон Өмнөд Судан илэрхийлсэн байна.
Чухам ийм нөхцөл байдал египет, суданчуудыг урьдынхаасаа хамаагүй илүү идэвхтэй хөдлөхөд хүргэж байгаа аж. Учир нь Өмнөд Суданы эрх баригчид Израилийн дэмжлэгтэйгээр Нил мөрөнд усжуулалтын маш том байгууламжууд барих зорилтоо хэрэгжүүлэх ажилдаа орсон байна. Египет, Суданы хувьд шаардлагатай хэмжээний устай байх нь амин чухал асуудал юм. Энэ байдлаас гаргах гарц алга байна. Хурцадмал байдалд жаахан өөрчлөлт гарвал Каир, Хартум хоёр хохирно. Байдал хэвээр үргэлжилбэл бараг арваад улсын эрх ашиг хохирно.
Мэдээжийн хэрэг, Египетэд Ливийн жишээ бэлхнээ байна. Ливийн удирдагч Муамар Каддафи “Хүний гараар бүтээсэн агуу мөрөн” төсөл хэрэгжүүлж, улсынхаа усны асуудлыг шийдсэн юм. Газрын гүний усыг ашигласны ачаар Ливи улс усныхаа бүх хэрэгцээг хангасан.

Гэхдээ энэ төслийг хэрэгжүүлэхэд олон жил зарцуулж, 25 тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт хийжээ. Каддафийн амжилтыг давтая гэхэд Египетэд цаг хугацаа ч, хөрөнгө мөнгө ч, хүсэл зориг ч хүрэлцэхгүй.
Египетчүүд болон суданчуудын хувиа бодсон байдал Африкт томоохон мөргөлдөөн гаргахад хүргэж, бусад олон орныг тэр мөргөлдөөнд татагдан орохоос аргагүй байдалд оруулж болзошгүй юм гэж «Правда» сонинд бичжээ.
З.Амгалан

Арабын хувьсгал Нил мөрний төлөө дайн гарахад хүргэнэ
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (3)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
тэгээд яах гээд байга юм

2011-03-31 | 20:55:51 | 202.170.82.39 |

Зочин
барууныхан каддафитай хэл амаар учраа ололцож болох байсан ч улайм цайм тэгсэнгүй дээ. ливи улс баруунханаас зайгаа авч оростой хятадтай хамтрах гэснээс болж ингэж хэлмэгдлээ. бас барууныханд илүү шулуулж нефтээ хямд өгөхгүй гэснээс болж барууныхан худлаа ардчилалын нэрийг барьж, жирийн ард түмнийг ливийн ард түмнийг хамгаалах зорилгоор агаараас бөмбөгдөж байна гээд бод доо. энэ ардчилал мөн үү. энэ бол фашизм. тусгаар тогтносон ямар ч улс орон өөрсдөө асуудлаа шийдэх эрхтэй. гэтэл одоо барууныханд таалагдахгүй л бол улсын ерөнхийлөгч ч биш, тусгаар тогтносон ард түмэн ч биш гэх болж дээ. энэ бол хэн дуртай нь дуртайгаа хийх муу жишиг дэлхийд тогтоож байна. хэн дуртай нь хувьсгал хийгээд НҮБ-д хандаад өөрийн улсдаа цэрэг оруулаад байх болж байна уу. энэ бол ардчилсан өндөр хөгжилтэй гэх орнууд нь хуучин зөвлөлт системээс ямар ч ялгаагүй бөгөөд харин ч улам харгис байна гэдгийг л дахин баталлаа. америкийн ерөнхийлөгч нар нь баячуудын гарт байдаг нь нотлогдлоо доо.

2011-03-31 | 19:11:38 | 194.167.188.199 |

Зочин
асд

2011-03-31 | 14:45:32 | 202.131.227.162 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео