“Синдром” гэдэг үгийг улс төрийн хүрээнд хүчтэй хэрэглэдэг болоод гурваас дөрвөн жил болчихов уу даа.

 Уг нь социализмын гэгддэг үед сэтгэл мэдрэлийн өвчний илрэл, хам шинж мэтээр ойлгодог байлаа. Харин одоо бол шууд л улстөржилтийн хурц хэлбэр гээд найман настай балчраас наян настай буурал хүртлээ ойлгодог болоод байгаа. Харин энэ ойлголтыг ийнхүү нийгэмд гүн гүнзгий суулгахад гуравдугаар Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр эртнээс ихээхэн үүрэггүйцэтгэсэн гэхэд болно.

Түүний өнөөдөр гаргаж байгаа ааш авир, хийж байгаа үйлдлийг харахад “Ер нь эрхэм Н.Энхбаяртан чинь Ерөнхийлөгч байхаасаа л улс төрийн гаргалгаатай болж байсан бүхий л жагсаал цуглаан гэх мэтийн үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулж байсан юм биш үү” гэж хардахад хүргэж байгаа юм. Бүр өөрөө чөлөөндөө гарчихсан учраас өнөөх хэдэн жилийн өмнөөс эхлүүлсэн синдромоо “хувьсгал” болгон өргөжүүлэхээр шийдсэнээ энэ долоо хоногт өгсөн ярилцлагадаа тод томруунаар зарлачихлаа.

Тэрбээр, “Хувьсгал гэдэг үг сүулийн үед гарч ирээд байгаа биш, ерөөсөө сүүлийн: 20 гаруй жил энэ үгийг бид бүгдээрээ ярьж байгаа шүү дээ. Өнөөдөр энэ үг яагаад анхаарал татаад эхлэв гэхээр шударга бус явдалтай эвлэрэхгүй байгаа, үүнд бухимдсан хүмүүсийн сонирхож байгаа үг, үйлдэл гэж хэлж болно. Нийгэмд шударга бус явдал хавтгайрч, хүмүүсийн бухимдал дээд цэгтээ тулсан тул хүмүүс хувьсгалын тухай ярьж, хувьсгал гэсэн үг сонсогдож байгаа” гэлээ.

Яг үнэндээ бол гуравдахь ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр “хүмүүс” гэж олон тоон дээр өөртөө хамаагүй мэт байдлаар хэлээд байгаа боловч дээр дурдсан бүхнийг өөрийнх нь санаа, заавар гол нь мөнгөөр хөдөлдөг нөхөд хийж гүйцэтгэдэг гэдгийг захын эмгэн ч мэддэг болоод байгаа. Ингэхээр энэ хүн л улс төрийг синдромтуулж дөнгөөд одоо хувьсгал гаргахаар санаархаж баигаа бөгөөд энэ хувьсгалаа эхлүүлэхээ зарлан тунхаглалаа” гэж ойлгож болох нь.

Энэ хувьсгалаараа одоогийн төр засгийг орвонгоор нь эргүүлээд өөрсдөө гарах хүсэлтэй байгаагаа “Ард түмэн өөрийнхөө саналын дагуу шударга төр, засгаа байгуулахыг хүсдэг. Муу засагтай хариуцлага тооцож, солихыг хүсдэг. Тэр бололцоог нь хаагаад сонгуулийг нь луйвардаад байх юм бол, ард түмэн сонгуулийн бус аргаар асуудлыг шийдэхийг эрмэлздэг. “Хүмүүсийн бухимдал дээд цэгтээ тулсан тул хүмүүс хувьсгалын тухай ярьж, хувьсгал гэсэн үг сонсогдож байгаа” гэж ирээд санаагаа ч нэг их нууж хаалгүй илэрхийлжээ. Энд мэдээж хэрэг “ард түмэн, хүмүүс” гэсэн үгээр үйл явдлыг өөрөөсөө холдуулахыг хичээсэн байгаа.

Мөн цааш нь “Долдугаар саръщ 1-ний үнэн зөвийг тогтоохгүй бол УИХ-ын 2012 оны сонгууль бас л луйвар болно. Бас жагсч цуглана хүний амь нас эрсдэж ч мэднэ. Дахиад л бие биеэ үзэн ядсан, амь нас нь хохирдог, амьдрал нь нурдаг, итгэл нь хөсөр хаягддаг ийм л харилцаа бат бэх тогтоно. Үүнээс сэргийлэхийн тулд, ийм бусармаг явдал дахин гаргахгүй байхын тулд би үнэнийг тогтоохоор хөөцөлдөж байгаа юм” гэжээ.

Ингэхээр эрхэм гуравдугаар Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр 2012 оны сонгуулиар амжилтад хүрэхгүй бол хөшигний ард хөрөнгө мөнгөөр нь хангачихаад нуугдалгүй, өөрөө ил цагаан гардан үймээн самуун дэгдээнэ. Тэр үеэр хүний амь эрсдэж ч болзошгүй шүү гээд ил тод зарлачихаж байгаа юм байна л даа. Харин гуравдахь Ерөнхийлөгч маань энэ томоохон хувьсгалынхаа суурь болгон энэ хаврын синдромыг хэд хэдэн бүлэглэл болгон эхлүүлээд байна. Энэ мэтээр дураараа дургиж дунд чөмгөөрөө жиргэхээр гуравдугаар
Ерөнхиийлөгч мань эр шийдээд байхад Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл нүд чихээ таглачихаад суусаар байх нь зөв үү.

Цагтаа тусгаар тогтносон Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн дарга, Ерөнхийлөгч явсан нэг нь үймээн самуун дэгдээнэ, төрийг сонгуулийн бус аргаар авна, хүний амь эрсэднэ гэж ирээд л ил цагаан олон нийтийг айдас хүйдэст автан өдөөн турхираад байхад одоогийн Ерөнхийлөгч, Үндэсний аюулгүй байддын зөвлөлийн дарга Ц.Элбэгдорж та дуугүй суусаар л байх уу.

Н.Энхбаяр төрийн эрхийг ямар замаар яаж булаавал авч болох, тусгаар тогтнолын баталгаа чухам хаанаа хамгийн эмзэг байдаг гээд төрийн бүхий л өндөр албан тушаалыг хашиж байсан хүнийхээ хувьд ч, Үндэсний аюулгүй байддын зөвлөлийг дөрвөн жил даргалж байсныхаа хувьд ч хамгийн сайн мэдэж байгаа. Тийм ч учраас төрийн тусгаар тогтнолд аюул учруулахгүй гэсэндээ Н.Энхбаярыг төрийн тусгай хамгаалалтад авсан. Гэтэл тусгай хамгаалаптад авсан нөхөр чинь тусгаар тогтнолыг бусниулах, хувьсгал хийхэд олон нийтийг үймээн самуунд өдөөн турхираад байхад одоогийн Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн дарга Ц.Элбэгдорж яагаад ганц үг ганхийхгүй суугаад байна вэ.

ҮШН-ын ир хжралдайн үймээн
М.Энхсайхан, Н.Энхбаяр хоёрын апь нэгийг улсын хаан, нөгөөг нь хатан болгохын төлөө тэмцэж байгаа ҮШН уламжлал болсон Их хуралдай гэгчээ энэ хавар ахин хийхээр болоод байгаа. Бүр хөдөө орон нутгаас авчирч сүрийг үзүүлэх хүмүүсээ хэдийнэ “хөлслөөд” эхэлчихсэн гэнэ. “Үндэсний эрх ашиг ба тусгаар тогтнол” гэх хэлэлцүүлэг явуулаад араас нь дөрөвдүгээр сарын эхээр “Ард түмний их хуралдай”-гаа явуулах гэж байна.

Энэ удаагийн Их хуралдайд нь парламентад суудал аваагүй гомдогсод буюу Б.Жаргалсайхан БНН-тайгаа, Б.Батболд МУНН-тайгаа оролцохоор ярилцаж байгаа сурагтай. Мөн үүн дээр цагтаа М.Энхсайханыг ч, Н.Энхбаярыг ч зад шүүмжлэн имижээ бүрдүүлж байсан урт богино нэртэй хөдөлгөөнүүд хамтрахаар ярьж байгаа юм байх. Сонгуулийн өмнөх жил болохоор Их хуралдайгаа ихээхэн сүртэй, өргөн хүрээнд хийх ёстой гэсэн тактиктай байгаа болохоор алаагүй баавгайн арьсыг хуваахын үлгэрээр М.Энхсайхантай ирээдүйн бялуу хуваалт горилогсод сүжрээд эхэлсэн нь энэ ажээ.

Харин энэ Их хуралдайд замын зардал, байр хоолыг нь даан хотоор зугаалуулах юм бодсон учраа сайн олоогүй хөдөөгийнхөн ирснээс болон төдийлөн амжилт гарган, ажил хэрэгч чиг ханддагатай үйл ажиллагаа бололгүй өнгөрдөг билээ.

Ногоонтон нанчилдах цагаар…
Монголын Ногоон нам Иргэний зориг намтай нэгдэх тухай асуудал гарснаас хойш энэ хавиар эргэлдсэн улстөржилтийн шуурга эрчээ авсан Д.Энхбат, Э.Зоригт хоёрыг хүчээр авч хаяад Д.Басандорж, О.Бум-Ялагч өөрсдөө орыг нь эзэлсэн гэж мэдээлсэн. Гэтэл өнөө хоёр нь “Бид хоёр унаагүй, дарга хэвээрээ байгаа шүү” гэж ирээд л орилж гарсан. Чухамдаа ингэж 20 жил байгаа, үгүй нь мэдэгдэхгүй явсан ногоонтнууд гэнэт л олны анхаарлын төвд орон бужигнаж, эл үймээний цаана өнөөх л Н.Энхбаярыг байгаа хэмээцгээж байна.

Байхгүй ч байлдах хөдөлгөөнчид
2008 оны сонгуулийн дараа сонгуульд үзээд ялагдсан Д.Батцогт, Г.Уянга нар нийлэн “Амлалт нэхэх ард түмний хөдөлгөөн” гэгчийг мөн л Н.Энхбаярын мөнгөн дээр байгуулан Монгол Улсыг асар их зардап гарган байж тойрсон. Тэд очсон аймаг бүртээ хөдөлгөөнийхөө салбар хороог байгуулан Ардын намын сонгуульд амласан 1.5 сая, Ардчилсан намын сая. төгрөгийг нэхэж эхэлсэн юм.

Гэвч парламентаас шийдвэр гаран өнөөх амлалтынхаа биелэлтийг эхнээс нь амжуулаад эхэлсэн тул хоёр хөдөлгөөнчин арга мухардаж одоо хөдөлгөөнийхөө нэрийг “Ард түмний холбоо” болгон ямар нэгэн тэмцэх асуудал хайж суугаа гэнэ. Ингэхээр энэ хоёрт М.Энхсайхан, Н.Энхбаяр хоёр ямар нэгэн шилдэг шантаажны санаа өгөх аваас гудамжинд гараад л шууд тэмцэхэд бэлэн суугаа.

Н.Энхбаярыг хамгаалах хөдөлгөөн
Улс төрийн таван нам, 20 орчим иргэний хөдөлгөөн нэгдсэн “Эх орон тусгаар тогтнол шударга ёс” хөдөлгөөн байгуулагдсанаа зарлав. Тус хөдөлгөөнийхөн “Авлигачдад амь насыг нь үлдээнэ, ард түмэнд өмчийг нь үлдээнэ” гэсэн уриатайгаар үйл ажиллагаагаа явуулах гэнэ. Харин эл хөдөлгөөнийг Н.Энхбаярын хамгаалагчаар ажиллаж байгаад хэвлэлийн төлөөлөгч нь болоод, бүр сүүлд нь хуга тушаал дэвшин МАХН-ын нарийн бичгийн дарга болсон Өрнөхбаяр гэх залуу удирдаж байгаа.

Тэрбээр “Манай хөдөлгөөн бол урьд өмнө байгуулагдаж, салж бутарч байсан төрийн бус байгууллагуудын нэгдэл биш. Шинэ хүмүүсийн нэгдэл. Шударга ёс тогтоохын төлөө тууштай тэмцэнэ. Хэзээ ч няцаж шантрахгүй” гэж ирээд л цээжээ дэлдэж байгаа. Гэхдээ түүний хэлэх үг, хийх үйлдэл бүр сайтар сургуулилсан өнгөн талын жүжиг тул хөшигний араас найруулагч Н.Энхбаяр нь сайтар хянан тохиолдуулж байдаг гэсэн. Иймээс “Эх орон тусгаар тогтнол шударга ёс” хөдөлгөөн энэ хавар улс төрийн синдромын гол тоглогч байх төлөвлөгөөгөө хэдийнэ гаргаад баталчихсан ажээ.

Дайны хауугаар дажин
Эрх чөлөөг хэрэгжүүлэгч нам гэж байдгийг олон нийт мэдэх биз ээ. Тэгвэл үүсгэн байгуулагч, дарга Ш.Төмөрсүх намдаа өөрөөсөө гадна гишүүд байх ёстой гэдгийг гэнэт ухаарсан гэнэ шүү. Тэрбээр хөлтэй нь хөлхөж, хөлгүй нь мөлхөн улстөржиж байгаа энэ үед өөрийнхөө нэрийг гарган, бас ч гэж баахан үнэд хүрэх санаа агуулаад байгаа аж. Иймээс “Би тэр Н.Энхбаяр болон түүний тойрон хүрээлэгчидтэй нийлэхгүй. Ерөөсөө тэд бол олигархиуд, горилогчдын цугларал” гэж томроод өөрөө намдаа гишүүн элсүүлэх ажилд гарсан шүү хэмээн зарласан байна.

Ингэхээр их хийрхлийн хажуугаар дажинтан өөрийгөө хийгээд намаа аль нэг нам, том улстөрчийг анхаартап сээтэгнэхээр шийдээд байгаа бололтой.

Л.Баяр

sonin