Шинэ онд хэд хэдэн хууль хэрэгжиж эхэлж байна. Тэгвэл 2023 оны эхний өдрөөс хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж эхэлж буй хуулиудыг багцлан товч дурьдан сануулъя. 2023 оны эхний өдрөөс цалингийн доод хэмжээ болон төрийн албан хаагчдын цалин нэмэгдэх, шаталсан татвар төлөх, хүүхдүүдийн 91 хувь нь мөнгөө авах, ипотекийн зээлийн төлөлт үргэлжлэх, бизнес эрхлэгчдийн дарамтыг багасгах зэрэг хуулиуд үйлчилж эхлэхийн зэрэгцээ зарим хуулийн үйлчлэл зогсож байна. Гэхдээ хэмнэлтийн хууль үргэлжлэн хэрэгжинэ.

ХӨДӨЛМӨРИЙН ХӨЛСНИЙ ДООД ХЭМЖЭЭ 550 МЯНГА БОЛЛОО

Улсын хэмжээнд мөрдөх хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 2023 оны нэгдүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн нэг цагт 3,273 төгрөг 81 мөнгө, сард 550,000 төгрөг болгож нэмэгдүүлэхээр Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хорооноос тогтоов. Ингэснээр хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 31 хувиар буюу 130,000 төгрөгөөр нэмэгдэж байна.

УЛСЫН ТӨСВИЙН ХУУЛИЙН ОНЦЛОХ ЗААЛТУУД

Хэмнэлтийн тухай хууль үргэлжлэн хэрэгжиж, Ковидын хуулийн үйлчлэл зогсоно.
2023 онд улсын төсвийн нийт орлого 19.8 их наяд төгрөг байна. Үүний 5 их наядыг уул уурхайн салбарынхан бүрдүүлнэ. Тодруулбал нүүрс, зэс, төмрийн хүдэр, алт, газрын тосны худалдаа болон АМНАТ, ААНОАТ, ногдол ашиг зэргээс дээрх орлогыг бүрдүүлэх юм.

Ирэх онд төсвийн алдагдал ДНБ-ий 2.8 хувьтай тэнцэхээр буюу1.5 их наяд төгрөгийн алдагдалтай байна.
2022 онтой харьцуулахад орлогын өсөлт 3.3 их наядаар нэмэгдэнэ. Боомтын хүчин чадал, уул уурхайн экспортыг нэмэх, импортын нөлөө, эдийн засгийн өсөлт, далд эдийн засгийг бууруулснаар орлого өснө гэж Сангийн яам тооцсон.
Ирэх онд аль ч аймагт шинэ хөрөнгө оруулалт байхгүй, шилжих хөрөнгө оруулалтууд л бий. Өмнө нь эхэлсэн төсөл, бүтээн байгуулалтуудаа дуусгаж, 86 хувийг нь ашиглалтад оруулна. Авто замын хувьд хөрөнгө оруулалтын бодлогын зарчмаа барьж, нэгдүгээрт эдийн засагт илүү өгөөжөө өгөх боомтын зам, хоёрдугаарт аялал жуулчлалыг дэмжсэн зам, гуравдугаарт улсын шинж чанартай зам, хамгийн сүүлд нь орон нутгийн зам гэх мэтээр эрэмбэлсэн.

ИПОТЕКИЙН ЗЭЭЛИЙН ЭРГЭН ТӨЛӨЛТИЙН ЦАРЦААЛТ ДУУСАВ

Цар тахлын улмаас эдийн засгийн бэрхшээлийг, тэр дундаа өрхийн санхүүг дэмжих хүрээнд олон талт шийдвэрүүд гарсны нэг нь ипотекийн зээлийн төлбөрийг хүү хуримтлуулж тооцохгүйгээр хойшлуулах байв. Тэгвэл холбогдох ажлын хэсэг уг асуудлыг хэлэлцээд, улмаар УИХ Төрийн мөнгөний тухай хуулийг батлахдаа 2023 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс эхлэн ипотекийн зээлийг хуучнаар нь төлөлт хийхээр баталсан юм.

Орон сууцны ипотекийн зээлийн нөхцөлд өөрчлөлт оруулав | News.MN

БУСДЫГ СОГТУУРУУЛАХ УНДААГААР ШАХАХЫГ ХОРИГЛОНО

Согтууруулах ундааны эргэлтэд хяналт тавих, архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга 2023 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэллээ. Энэ хуулийн 28.2-т бусдыг согтууруулах ундаагаар шахахыг хориглосон заалт орсон нь олон нийтийн анхаарлыг нэлээд татсан билээ.

Хэрэгжиж эхэлсэн хуулийн онцлох заалтууд:

Согтууруулах ундаа худалдах зөвшөөрөл эзэмшигчээс бусад этгээд цахим орчин, холбооны хэрэгсэл, өөртөө үйлчлэх автомат машин ашиглан согтууруулах ундаа худалдах, түүгээр үйлчлэх, хаягаар хүргэхийг хориглоно.
Бусдыг согтууруулах ундаа хэрэглэхийг шаардахыг хориглоно. Бусдыг согтууруулах ундаа хэрэглэхийг шаардаж согтоосны улмаас бусдад учруулсан гэм хорыг согтууруулах ундаа хэрэглэхийг шаардсан этгээдэд хариуцуулна.
Барилгын батлагдсан зураг төсөл нь үйлчилгээний зориулалтаар төлөвлөгдөж, тохижуулснаас бусад орон сууц, түүний өргөтгөл, орц, хонгил, суурийн давхарт 18-аас дээш хувийн хатуулагтай этилийн спирт агуулсан согтууруулах ундаагаар үйлчлэхийг хориглоно.
Согтууруулах ундаагаар үйлчлэх тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь үйлчлүүлэгчид зориулсан худалдан авсан согтууруулах ундааг хэрэглэх танхимтай байх ба танхимдаа халуун, хүйтэн зуушаар үйлчилдэг байх бөгөөд ундны усаар үнэ төлбөргүй үйлчилнэ.
Гадаад улсад экспортлох, агаарын хөлгийн үйлчилгээ, татваргүй барааны дэлгүүр, зочид буудлын хэрэгцээнд тусгай зориулалтаар, захиалгаар нийлүүлэхээс бусад тохиолдолд 18, түүнээс дээш хувийн хатуулагтай этилийн спирт агуулсан согтууруулах ундааг 0.33 литрээс бага, 1 литрээс их хэмжээгээр савлахыг хориглоно.
Согтууруулах ундаа худалдах, түүгээр үйлчлэх тусгай зөвшөөрлийг таван жилийн хугацаагаар олгож, мөн хугацаагаар тухай бүр сунгана.

Харин Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хууль хүчингүй боллоо.

Архи, согтууруулах ундаа борлуулахыг хориглов - Хүний эрхийн Үндэсний Комисс

ЦАЛИНГИЙН ОРЛОГООС ХАМААРАН ШАТАЛСАН ТАТВАР ТӨЛЖ ЭХЭЛНЭ

Хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр иргэдийн цалингийн орлогоос шаталсан татвар авна. Ингэхдээ дараах байдлаар суутгана:

0-10 сая төгрөгийн орлоготой иргэд 10 хувь,
10-15 сая төгрөгийн орлоготой иргэд 15 хувь,
15-20 сая төгрөгийн орлоготой бол 20 хувийн татвар төлнө.

Нэг сард арван сая төгрөгөөс дээш цалинтай иргэн 1300 орчим бий. 10-15 сая хүртэл төгрөгийн цалингийн орлоготой бол давсан хэсгээсээ 15 хувь, 15-аас дээш сая төгрөгөөс дээш цалинтай бол давсан хэсгээсээ 20 хувийн ХХОАТ төлнө. Илүү боломжтой хэсэг нь боломжгүй хэсгээ дэмжих, орлогын тэгш бус байдлыг бууруулахад чиглэсэн тогтолцоонд шилжиж, энэ татварыг нэвтрүүлэх нь зөв гэж эрх баригчид тайлбарласан юм.

Ирэх оноос цалингийн орлогоос хамааран шаталсан татвар төлнө | News.MN

ЗӨВШӨӨРЛИЙН ТУХАЙ ХУУЛИАР БИЗНЕС ЭРХЛЭГЧДЭД ИРЭХ ДАРАМТ БАГАСНА

Зөвшөөрлийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээр Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль (2001) хүчингүй болж улмаар төрийн эрх бүхий байгууллагуудаас баталсан олон төрлийн журмаар зохицуулагдаж байгаа бүх тусгай зөвшөөрөл болон бусад зөвшөөрлийг нэгтгэж нэгдсэн нэг тогтолцоог бий болгож буй аж. Зөвшөөрлийн тухай хууль хүчин төгөлдөр болсноор ойролцоогоор 914 тусгай болон бусад зөвшөөрөл 363 болж багасч бизнес эрхлэгчдийн дарамт ачааллыг бууруулна гэж төлөвлөжээ.

Тусгай зөвшөөрөл шаардахгүй 74 төрлийн худалдаа, үйлчилгээний жагсаалт – NewsWall

СЭТГЭЛ САНААНЫ ХОХИРЛЫГ ҮНДЭСЛЭЛТЭЙГЭЭР ҮНЭЛЖ ТОГТООНО

Шинэчлэн найруулан баталсан "Шүүх шинжилгээний тухай хууль"-ийн гол зорилго нь хэргийн бодит үнэнийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тогтоох, шүүхийн шатанд яллах, цагаатгах шийдвэрийг гаргах, хүний эрхийг хангахад оршино хэмээн тайлбарлаж буй. Хуульд шүүх шинжилгээ хийх процессыг илүү нарийвчлан зохицуулагдаж, олон нийтийн дунд сэтгэл санааны хохирол гэж яригдаж ирсэн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг шүүх шинжилгээгээр тогтоох, шүүх мөнгөн дүнгээр үнэлэх, хохирлыг барагдуулах үйл ажиллагааг тусгаж, эрүү, иргэний зэрэг хуулиудад нэмэлт өөрчлөлт оруулж хуульчиллаа.

Гэмт хэргийн хохирогчид сэтгэл санааны хохирлыг ялгамжтай тогтоож ирсэн байдал арилж, хүн бүрд хууль тэгш, хүртээмжтэй үйлчлэх боломж бүрдэж, хохирогчийн хууль ёсны эрх ашиг сонирхлыг хамгаалах, эдийн болон эдийн бус хохирлыг нөхөн төлүүлэх харилцаанд ахиц дэвшил гарах боломжтой болно. Мөн энэ хуулиар хууль бус үйл ажиллагааны улмаас байгаль экологи, хүрээлэн байгаа орчинд учруулсан хохирлыг шүүх шинжилгээгээр тогтоож, үнэлгээг тооцох, цахим технологи, инженер техникийн шинэ төрлийн шинжилгээг шүүх шинжилгээний байгууллагад нэвтрүүлнэ.

НИЙТ ХҮҮХДИЙН 91 ХУВЬД ХҮҮХДИЙН МӨНГӨ ОЛГОНО

Монгол Улсын 2023 оны улсын төсвийн тухай хуульд зааснаар хүүхдийн мөнгийг нийт хүүхдийн 91 хувьд олгоно. Төсвийн боломжид тааруулан дахин хуваарилалтын зарчмаар инфляцад өртөх эрсдэлтэй бүлэг рүү төсвийн дэмжлэгээ хандуулах юм. Боломжтой хэсэг нь төсвийн дэмжлэг, халамжаас аль болох татгалзахыг Засгийн газар уриалаад, дэмжлэг хэрэгтэй байгаа өрх, иргэддээ боломжийг олгохоор шийдсэн.

ХҮҮХДИЙН МӨНГИЙГ ДАРХАН-УУЛ АЙМАГТ 14450 ХҮҮХДЭД НӨХӨН ОЛГОЖ БАЙНА

ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧДЫН ЦАЛИНГ НЭМНЭ

2023 оны улсын төсвийн тухай хуулиар төрийн албан хаагчдын ажилласан хугацааны нэмэгдлийг жил тутам олгодог болгож өөрчилсөн. Тодруулбал, 2023 оноос эхлэн нэг жил ажиллавал нэг хувь, хоёр жил ажиллавал хоёр хувь, гурван жил ажиллавал гурван хувь гэх мэтээр цалин нь нэмэгдэнэ. Мөн орон нутагт ажилладаг, төрийн захиргааны болон тусгай албан хаагчдын цалинг 100 хувь нэмэх боломжийг нээж, орон нутгийн нэмэгдлийн 20 хувийг улсын төсвөөс, үлдсэн 80 хүртэлх хувийг орон нутгийн төсвөөсөө санхүүжүүлэх эрхтэй болсон.

Төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалинг мөн тодорхой хувиар нэмж, төрийн тусгай болон захиргааны албан хаагчид 165 ялгаатай цалинтай байсныг 20 болгов. Ингэснээр 168 мянга гаруй төрийн албан хаагчдын цалин нь тодорхой хэмжээгээр нэмэгдэнэ. Цалингийн тогтолцооны эдгээр шинэчлэлд 266 тэрбум төгрөг зарцуулах юм байна.

Төрийн албан хаагчийн тангараг өргөлөө