үүднээс украины Politeka Online, Унiан.net сайт болон Батлан хамгаалахын сайд Алексей Резников, цэргийн эксперт Олег Жданов, Валентин Бадрак, Иван Варченко, эдийн засагч Тарас Загородний нарын ярьснаас түүвэрлэн oрчуулж сонирхуулъя. Энд sonin.mn сайтын байр суурь тусгагдаагүй болно.

Украины эсрэг дайндаа ялж чадахгүй, харин ч сүйрч байгааг оросын суртал ухуулагчид ард түмэндээ тайлбарлана гэдэгт маш түвэгтэй боллоо. Анхлан тэд ингэж ярьдаг байв: - Ялалт удахгүй, Украин тусгаар тогтнолынхоо 31 жилийн ойг тэмдэглэж чадахгүй, 30 жил оршин тогтнуулсан нь хангалттай, одоо боллоо!

Киевийг гурван хоногт, нийт Украиныг 7 хоногт эзлэн авна гэсэн Путины хэт дээгүүр амлалт балраад хагас жил буюу бүтэн 6 сарын нүүр үзлээ. Украины нацистчлалыг устгана гэсэн биш украинчуудыг нэгтгэж нэг тугийн дор бэхжүүллээ. Украины милитаристчлалыг устгана гэсэн биш Украины зэвсэгт хүчнийг дэлхийн хүчирхэг армиудын нэг болгож бэхжүүллээ. Путинд украины ард түмэн цаагуураа талархаж буй, энэ ард түмэн өөрийгөө болон жинхэнэ найз нөхдөө олж танихад нь Путин л тусалсан гэнэ.

ОХУ-ыг эдийн засгийн санкцанд оруулж, цэрэг армийг нь ингэж ихээр сулруулж, гарыг мухарласан гол буруутан нь Путин гэх боловч тэр нь АНУ-ын ТТГ-ын даалгавраар хийгдсэн, Путин өөрөө Ардчилсан Германд ДСНК-ийн дарга байхдаа ТТГ-д элсэгдсэн тусгай даалгавартай агент хэмээн украины сэтгүүлч Роман Цимбалюк (Путина завербовали ещё в Дрездене: за развал России будет орден и пенсия!- Цимбалюк подкаст, May 4, 2022) ярьсан нь маш ноцтой, итгэхэд бэрх, гэхдээ л сенсаац болоод дэлхийн цахим сүлжээнд ил байж байна.

Чансаагаар нь эрэмбэлвэл дэлхийд 2-рт (зарим үзүүлэлтээр 1-рт) ордог армийг 22-рт бичигддэг жижиг арми бүтэн хагас жил байлдаж сулруулаад, үндсэн хүчийг нь устгаад, гарыг нь мухарлачихна гэдэг үнэхээр оньсого юм. Украины зэвсэгт хүчний нэр хүнд дээшээ явж өгчээ. Оросын армид 137 000 цэрэг нэмж татах тухай Путины зарлигаас Оросын цөхрөл ил болж байна. 2023 оны эхний өдөр гэхэд Оросын зэвсэгт хүчин 1.15 сая цэрэгтэй (137 000, буюу +13.5%) болно гэх боловч энэ 137 мянгаа хэрхэн хаанаас албадаж татах вэ гэдэг нь Орост асуудал үүсгэнэ. Орос 144 сая хүн амтай, тэднээс 100 гаруй мянган идэр залуу эрсийг татчихад тун амархан, механикаар бодоход. Гол нь хааш нь юунд илгээхээр татаж байгаа мотивацаа тайлбарлах гэдэг тун хэцүү, Киевт фашист нацистууд байгаа үлгэрт оросын иргэд итгэхээ больж байгаа үед.

Украины Батлан хамгаалахын сайд А.Резниковын хэлснээр Оростой хийж буй дайны хамгийн бүтэлгүй муу зохиомж аль хэдийнэ ард хоцорчээ. CNN-д тэрээр ярилцлага өгөхдөө бүх фронтын байдал тогтворжих шатандаа шилжиж, одоо зөвхөн багахан анги салбаруудын тулалдаан өрнөж, Украин нь тогтоон барих олон сайн арга хэрэгсэлтэй болсон. Энэ утгаар дайн шинэ үе шатныхаа заагт ирсэн, Оросыг сөрж зогсоод залхаж ядрах синдром олон улсын хамтын нийгэмлэгт тулгарвал нэг аюул нэмэгдэнэ, тэгж залхвал бид бас бэлэн байх хэрэгтэй гэжээ. Энэ оны өвөл хүндхэн байна гэдгийг НАТО-гийн ЕНБД Йенс Столтенберг ч анхааруулжээ.

Украин дахь дайн 4 дэх үе шатандаа шилжиж байгаа тухай оросын сэтгүүлч Юлия Латынинатай ярилцахдаа Украины ЕТГ-ын зөвлөх Алексей Арестович ярьжээ. Түүний ярьснаар бол, өмнөх гурван үе шат нь 1) ОХУ-ын зүгээс өргөн фронтоор халдан түрэмгийлж, эсэргүүцэн байлдсаар оросын цэргийг Украины хойд хэсгээс хөөж гаргасан нэгдүгээр үе; 2) Лисичанск, Северодонецкийг Орост эзлүүлсэн дараагийн хоёрдугаар үе; 3) Николаев, Кривой Рогийн чиглэлд Орос үр дүнгүй давшихыг оролдсон гурав дахь үе ба одоо 4 дэх үе шат нь өвөл хүртэл 2-3 сар үргэлжилнэ гэжээ.

Дайн цаашаа хэрхэн өрнөх, хэрхэн дуусахыг Жданов, Тарас Загородний нар элдэв хувилбараар авч үзэж байна. Херсоноо Орос алдчихвал гинжин урвалаар Оросын арми, Оросын элит хямрана, Путин маш том ялагдал хүлээх болно. Путинээ сольж ч мэднэ. Оросын шинэ элит нь хэлэлцээ рүү шилжихийг маш их яарна, энэ бол хагас жилийн нүүр үзсэн үйл явц болно, сайнаар төсөөлөхөд. Путинээ унагаж чадвал 4 сар дотор энх тайванд хүрч болно. Муугаар төсөөлөхөд Украин 2023 оны хавар зун хүргэж байж ялж магадгүй гэжээ. Ямар ч гэсэн Орос зогсох хүсэлгүй, Украиныг эзлэн авахыг санаархаж байна. Оросыг зогсоож, буцааж хөөж гарган, эх нутгаа энэ удаа л чөлөөлж авахгүй бол энэ дайныг үр хүүхдүүддээ өвлүүлэн үлдээж огт болохгүй. Нэг байлдахаас хоёр дахиа дахин байлдана гэж байхгүй гэж энэ хоёр шинжээч үзэж байна.

Украиныг Оростой тийм их сунжирсан дайнтай орхихыг барууны холбоотнууд нь ч хүсэхгүй, өнөөдөр Украин Оростой бие даан дайн явуулж байгаа биш, түнш орнуудын тусламжаар дайтаж байгаа, гэхдээ Пентагонд энэ дайны цаад хугацааг 2023 оны намар гэж төсөөлж байна, энэ хооронд Крымээ оролцуулаад эзлэгдсэн бүх нутгаа чөлөөлж авах нь Украины үндсэн зорилго бөгөөд тэгэхдээ заавал 2023 оны намрыг хүлээх биш хавар нь ялж дуусгахын төлөө чармайх ёстой. 2023 ондоо ялчихвал Украинд зориулсан “Маршаллын төлөвлөгөө” бэлэн, залгуулаад хэрэгжээд эхэлнэ гэсэн итгэлээ Жданов нуухгүй байна.

Барууны түншүүд нь энэ дайныг хэрхэн дуусгахыг хүсч байгаа талаар В.Бадрак үзэхдээ, 2022 оны хоёрдугаар сарын 24-ныхоо өмнөх газар нутгаа чөлөөлөөд бэхжүүлчихэд болно, хэрэв тэгж чадвал Путины хувьд ялагдаж, Орос бууж өгсөнтэй адил болно, тэгээд Путинээ огцруулна, энэ тухай өмнө нь Борис Жонсон саналаа хэлж байсан, хоёрдугаар сарын 24-ны өмнөх нутгаа чөлөөлчихөд л цаашаа гинжин урвалаар явчихна, энэ ондоо багтаад үүнийг хийх хэрэгтэй гэж. Цаана нь Крым, Донбассын хэсэг үлдэнэ, тэнд байлдахгүйгээр улс төрийн арга хэрэгсэлээр ялалт хангах боломжтой гэж Бадрак ярьж байна.

Донбассын хэсэг гэдэг нь бараг эрчүүдгүй болчихсон, дан бэлбэсэн хүүхэн, эхчүүд, хүүхдүүд нь хүн амын олонхи болчихсон “ЛНР” ба “ДНР” гэх хоёр тоглоомын БНУ. Дайчилгаа, цэрэг татлага гэдгийг Орос тэр хоёр улс дээр хагас жил явуулж гаргуун чадаж байна. Сүүлдээ гудамжинд тоглож байгаа хүүхдүүдийг баривчлан, ар гэрээс нь аав, ахыг нь дуудуулаад ирэхээр нь цэрэг татлагын комисс дээр хүчээр аваачдаг болсон. Украины эзлэгдсэн нутаг руу ажлын байр, өндөр цалин санал болгон Орос даяар зар тараасан ба алслагдсан ядуу зарим субъектээс нь хүмүүс очиж байгаа сурагтай. Есдүгээр сарын 1-нд хичээл эхлэх тул орос дунд сургуулийн багш нарыг эрчтэй хөөж аваачиж байна. Дайнд сүйрсэн тоглоомын хоёр улсдаа энэ 9 дүгэр сарын 14-нд ОХУ-ын бүрэлдэхүүнд улсаараа нэгдэж орохыг дэмжсэн санал хураалт явуулах чигтэй байна. Яаравчлан ОХУ-ын бүрэлдэхүүнд авчихвал дайн Оросын нутаг дэвсгэрт өрнөж байгаа болно. “Эх орноо хамгаалах эх орны дайн” болгоод дайнаа цааш нь үргэлжлүүлэх эрх зүйн шалтгаантай болчихно.

Politeka Online сайтад бас нэг ноцтой мэдээ гараад иржээ. Оросын нэртэй сэтгүүлч Евгений Киселев, Оросын Төрийн Думын гишүүн асан улс төрч Илья Пономарев нар харилцан ярихдаа, Путины дэглэмийн төгсгөл, Орос дахь сөрөг хүчний далд тэмцэл, Орос дахь “Үндэсний бүгд найрамдах арми” гэгчийн тухай, тэр армиас дэглэмийн эсрэг иргэний дайн дэгдээж эхэлж буй тухай ярьжээ. Энэ удаа украины ард түмэн зөвхөн өөрийнхөө эрх чөлөөг хамгаалж байгаа биш, Оросын эрх чөлөөний төлөө, Оросын эрх чөлөөг аврахын төлөө байлдаж байна хэмээн энэ хоёр ярьжээ. Оросын үндэсний бүгд найрамдах армийн Манифест тунхаг гэдгийг Пономарев уншив. Өөрт нь тэгэхийг итгэж даалгасан гэж хэлэв. Тэр тунхагт нь “Бид бол оросын идэвхтнүүд, цэргийнхэн, улс төрчид, эдүгээ партизанууд, үндэсний бүгд найрамдах армийн дайчид. Хөнөөн сүйтгэгч дайныг хууль бус гэж үзэж байна. Дайн өдөөгчид бол Оросын ард түмнүүдийг тонон дээрэмдэгчид, дарлагчид мөн” гэжээ.

Орос, Украин хэлнээс түүвэрлэн хөрвүүлсэн Д.Номиндарь