үүднээс Донбассын анхны босогч, Донецкийн БХЯ-ны сайд явсан нэрт террорист Игорь Стрелковын (Гиркин) ярьснаас сэдэвлэн орос, украины цэргийн зарим шинжээчдийн (Владислав Селезнев, Олег Жданов, Геннадий Гудков, Владимир Фесенко) ярьснаас түүвэрлэн хөрвүүлэн сонирхуулъя. Энд sonin.mn сайтын байр суурь тусгагдаагүй болно.

Суртал нэвтрүүлгийн ялалт, фронтын ялалт хоёр шал хоёр өөр утгатай. Орос энэ хоёрыг хэргээр хольж иргэдийнхээ толгойг эргүүлнэ. Өөрсдөө их буугаар галласаар байгаад сөнөөчихсөн балгасан дээр эзэн сууснаа “ялалт” гэнэ. Оросын зэвсэгт хүчин Украины фронт дээр ялж байгаа тухай Оросын БХЯ-наас мэдээлэх тусам ялалт хангахгүй байгаа нь ил болж, цэргийн шинжээчид ам уралдан Оросын армийн бүтэлгүйтлийг тоочно.

Владислав Селезнев гэдэг экспертийн үзэж байгаагаар фронтод ялж чадахгүй байгаа нь оросын генералууд аль II дайны үеийн улиг болсон байлдааны зохиомжоор дайн удирдаж байгаатай холбоотой ажээ. Дайсныхаа багахан хүчний эсрэг асар их галын хүч хуралдуулан галлаж араас нь цэргээ оруулдаг, гэтэл зөвлөлтийн энэ тактик ажиллахгүй байна, тэгж байлдсаны үр дүн харагдахгүй, асар их хохиролтойгоор маш богино зайд дөнгөн данган давшиж байна, жишээ нь Северодонецк-Лисичанскийн байлдааныг аваад үз, Орос нь 90 хоногийн турш 7000 цэргээ алуулан байж, 10-аас 12-хон км давшсан, энэ янзаараа ОХУ-ын арми сар, сар хагасын дараа гэхэд коллапс болно, дахиад нэг сар өнгөрхөд бүрэн ялагдана гэж Селезнев анхааруулж байна.

Гудковын үзэж байгаагаар, Путин аль болох их нутаг дэвсгэр Украинаас булаан авч түүгээрээ Өрнөдтэй наймаалцахаар завдаж байна, түүнд Донбассын ард түмний хувь заяа, Донбассын чөлөөлөлт чухал биш. Түүнийгээ зарлана, сурталчилна, харин цаагуураа Украинаас эзэлж авсан газар нутгаараа наймаалцана гэжээ.

Оросын хүчнийхэн (“Силовики”) Вашингтонтой хэлэлцээ хийж, тэр ч бүү хэл Путинээ худалдахад бэлхэн байгаа тухай элдэв мэдээ явж байна. Төрийн эргэлт, цэргийн эргэлт ч нууцаар бэлтгэгдсэн тухай ганц нэг мэдээ цухалзана. Украин дахь хагас жил орчмын энэ дайнд Оросын ард түмэн хараахан туйлдаагүй, Москвад эрх баригч улс төрчид нь дайны ялалтын сенсаацаар ард олноо хуурч аргацааж байгаа ч энэ дайндаа Оросын арми, цэргийн тагнуул, холбооны аюулгүйн алба маш их туйлдаж, бүр залхаж гүйцсэн байна. Иймд дайнаас эвтэйхэн мултран гарах арга сүвэгчилж эв нь таарвал Путинээ ч золиход бэлэн болсон аж. Тиймдээ ч Путин эргэн тойрныхноосоо хүртэл айн болгоомжилж, хувийн аюулгүй байдлаа тэргүүнд тавьж байгаа бол Зеленский улс орныхоо аюулгүй байдлаа тэргүүндээ залжээ хэмээн Фесенко дүгнэжээ.

Алдарт террорист Игорь Стрелков (Гиркин) Оросын ялагдал ба бүтэлгүйтлийг хамгийн ихээр уудлан илчлэх ба байлдаан болгоны араас шинжээчийн дүгнэлт хийнэ. Оросын БХЯ ба сайд Шойгугийн тэнэгийг байнга дуудна, Украины ялалт амжилтыг тоочих аястай магтана. АНУ-аас Украинд нийлүүлсэн Himers-тийрэлтэт пуужингийн систем байлдаанд орсноор дайны тоглоомын дүрэм гэнэт өөрчлөгдөв. Дөнгөн данган давшиж буй оросын цэргийг давуулаад ар талын хангалтын баазууд, командын төвүүд нь жагсаалаас дараа дараалан гарч, оросуудын гайхшгийг барж байна.

“Дайсан (Украины зэвсэгт хүчин) хэнийг устгахаа мэдэж байна, яг онож байна. Оросын цэргийн ар талын хангалт, зэвсгийн агуулахуудыг онилон устгаж байна. Командын пунктууд, агаараас эсэргүүцэх зенитийн пуужингийн тоотуудыг түүж устгаж байна”, “Хүн алах зэвсэг, ялалт хангах зэвсэг маш том ялгаатай” гэж тэр нөхөр ярьжээ. Учир нь Украины зэвсэгт хүчин маш их тоочиглож, онож, газар бүр амжилт олж байхад өөрийнх нь оросын цэрэг тэгж чадахгүй байгаа тухай Стрелков ярьсан ба ОХУ-ын сул доройг АНУ мэдчихсэн тул одоо Оросыг нураах бэлтгэлээ хангаж байна гэжээ.

Түүнийхээр бол Оросын зэвсэгт хүчинд хүн алдаг зэвсэг байлдааны техник байна, харин америкийн, барууны хүчирхэг зэвсгүүдтэй өрсөлдөх, ядаж дөхөж очих ганц ч зэвсэг байхгүй болж таарч байна. СССР-ийн үеийн байлдааны зохиомж, дайны тактик илт хоцрогдсоноос олон арван мянган цэргээ алуулж байгаа нь үнэн болж байна.

“Цэргийн тусгай ажиллагаа” түргэн дуусчихна гэсэн оросын эрх баригчид, оросын суртал нэвтрүүлэгчдийн хүсэл зорилго бүрэн дампуурчээ. Оросын эрх баригчид тууштай биш, тусгай ажиллагаа нь төгс биш, цэргийн командлал нь чадваргүй, ийм нөхцөлд Орос даяар бүх нийтийн дайчилгаа зарлах ёстой хэмээн Гиркин үглэн ярина. 2014 оны зун Нидерландаас нисч явсан Малайзын иргэний онгоцыг буудаж сөнөөсөн хэрэгт орж Олон улсын шүүхэд дуудагдаж байнаа Гиркинийг оросын тусгай албад амны зоргоор яриулаад Оросын зэвсэгт хүчнийг гутаалгаад зүгээр байлгаад байгаа нь нэн сонин үзэгдэл юм. Гиркин өөрийгөө зөвтгөж байна. Бодвол дайны дараа өөрт ирэх ялаас мултрахын тулд амны зоргоор ярьж байгаа байх.

Ерөөсөө “Цэргийн тусгай ажиллагаа” шал дэмий зүйл, хоёрдугаар сарын 23-ны өмнөх байдлыг нь бэхжүүлээд өгчихсөн бол болох байлаа гэж ярьжээ. Тэр ажиллагааг гурван янзаар өрнүүлэхийг хүсэгчид байсан ба эхнийх нь Киевт тоглоомын засгийн газар байгуулах, удаахи нь аннекс болгосон Крымдээ хуурай гарц гаргах, гурав дахь нь Украины хэд хэдэн мужийг Орост ашигтайгаар тасдаж авах. Украинаас тасдаж авсан мужууд нь ОХУ-ын бүрэлдэхүүнд “сайн дураараа” нэгдэж орох референдум явуулахаар төлөвлөсөн нь одоогоор бүтэлгүй болж, тасдаж авсан Херсоноо Украинд нь эргүүлж алдах дээрээ тулжээ. Энэ бүхний буруутнаар Шойгуг тодруулан Стрелков (Гиркин) эфирээр шоудна.

Фронтын байдал. Украин дахь Оросын дайн гурван үе шаттай өрнөж байгаа ОХУ-ын БХЯ-ныхан ярьдаг. Эхний нэг сарын байлдааны ажиллагаа өмнөө тавьсан зорилгодоо хүрсэн гэжээ: украины армийн хүч чадлыг сулруулсан, цэргийн дэд бүтэц, техникийг нь устгасан. Хоёрдахь шатанд Донбасст бүрэн хяналтаа тогтоохын төлөө байлдаж байна. Гуравдахь шатанд Украины нэр бүхий 4 мужийг бүрэн эзлэн авна. Тэгвэл Украинд арай өөр төлөвлөгөө байна. Батлан хамгаалахын сайд Алексей Резниковын хэлснээр барууны зэвсгээр өвч бүрэн зэвсэглэсэн нэг сая цэрэг өмнөд муж, хотуудаа чөлөлөх дайнд хэзээ хэзээгүй орох ажээ.

Фронтын баруун хойд, хойд чиглэлд Оросын цэргийг тогтоон барьж, зарим газраар ухраасан ч Украины зэвсэгт хүчний үлэмж хэсгийг Польшийн хилээс Днепр мөрөн хүртэл барьж байх шаардлагатай. Учир нь Орос дахин халдаж магадгүй. Белоруссыг шахсаар шахсаар дайндаа татан оролцуулах магадлалтай. Александр Лукашенко нь Кремльд үнэнчээ байнга нотлон, нутаг дэвсгэрээ ашиглуулж байна. Украины хилийн ойролцоо цэргээ байнга сургуулилаж аман заналхийллийг байнга урсгадаг. Хэрэв цэргээ дайнд оруулбал бутцохигдох магадлал өндөр, хэрэв дайнд цэрэг нь ороо л бол маргааш нь дэглэм нь хөмөрчихнө. Иймд Беларусийн эрх баригчдын хувьд Орос ялахгүй байгаагаас дайны хариуцлагыг Оростой хамт үүрэхгүй байхыг зорьж байна.

Одоо Орост холбоотнууд гээд нэрлэчихээр үлдсэн нь талибууд ба беларусьчууд. “Хэн нь түрүүлж үхэх вэ?” гэсэн тоглоомоор Лукашенко тоглож, Беларусь эх орноо бүрэн шившиглэж, Оросын дайны ар талын бааз, хамсаатан болгосон ба одоо энэ дарангуйлагчийн хувьд Олон улсын эрүүгийн шүүхэд дуудагдан явах өдөр судар нь ойртон байна. “Үүрд хамт” гэсэн Оросын ертөнц нь Путин-Лукашенко нарын “нөхөрлөл”, Орос-Украины дайнаар бүрмөсөн төгсгөл болжээ. “Оросын ертөнц” гэж одоо алга болсон, тийм ертөнц байхгүйтэй адил.

Фронтын зүүн хойд, дорнод чиглэлд Оросын цэрэг Харьков мужийн умард, дорнод, зүүн өмнөд хэсгийг хянаж байна. Луганск мужийг 98% эзлэн авсан, үүндээ асар их гарз хохирол амссан. Хохирол нь хэтэрсэн тул амсхийлт авсан. Цэргээ амраана гэсэн нэрээр цэргээ дахин бүлэглэж, бүр Хойд туйлын цэргийн ангиудаа татаж байна. Тэр нь “Арктикийн цэрэг” гэсэн нэртэй, Финланд, Норвегийн эсрэг дайтуулахаар бэлтгэсэн цэрэг бөгөөд Харьковын зүүн талаас Оросын Арктикийн цэрэг давшилтаа өрнүүлэхээр бэлтгэж байна.

Фронтын зүүн өмнөд чиглэлд Донецкийн эргэн тойронд Орост баярлуулах мэдээ алга. Маш олон удаа атаклаж байгаа ч украины цэрэг байрлалаа баттай хамгаалж, харин ч сөрөг довтолгоонд орж, салгаж авсан мужийн төв нь Украинд эзлэгдэх магадлал ойртож байна. Энэ нь Оросын хувьд Донбассыг хамгаална гэсэн уриа дуудлагад нь цэргийн гэхээсээ нэр хүндийн хохирол учруулж байна. Фронтын өмнөд чиглэлд Оросын арми Херсон мужийн үлэмж хэсэг, мөн Запорож мужийн зарим хэсгийг хянаж байна. Гэхдээ фронтын санаачилгыг украины арми авчихаад байна. Херсон хотын зарим хэсэгт украины цэрэг нэвтрэн орсон мэдээ байна.

Амьд хүчний хохирол Орост илүү ихээр туссан ба энэ байдлаар ойрын 10 хоногт алагдсан орос цэрэг 40 мянга хүрэх, сөнөөлгөсөн байлдааны техник арван хэдэн мянга болохоор байна.Орос нь Зөвлөлт улсын залгамжлагч. Тийм учраас дэлхийн II дайнаас хойш Орос нь хамгийн ихээр хохирол амссан, оросын цэргийн ялагдашгүй сүр хүчийг бүрэн гутаасан дайн нь Украин дахь хагас жил орчмын энэ дайн болж түүхэнд үлдэнэ.

ОХУ энэ дайныг өдөөхдөө өмнөө тавьсан стратегийн ганц ч зорилтыг хангаагүй. Украинаар төвийг сахиулж Европын Холбооноос холдуулна гэсэн нь бүтээгүйгээр барахгүй Украиныг Европын Холбооны кандидатын статустай болгож ЕХ-ны 27 гишүүн улс бүгд нэгэн дуугаар санал өгсөн. НАТО-г дорно зүг тэлүүлэхгүй гэсэн оросын санаархал дампуурч, Оростой шууд хил залгадаг Финланд, мөн Швед НАТО-д элсэхээр болсон, Украиныг НАТО-гоос холдуулна гэсэн нь талаар болж, тус улс зөвлөлтийн цэргийн зэвсэглэл, номлол, школыг халж НАТО-гийн стандартыг авсан, “Рамштайн-I, II, III” гэсэн форматаар Украин-НАТО-гийн хамтын ажиллагааны шинэ бүтэц төлөвшсөн, НАТО-гийн стандартаар цоо шинээр зэвсэглэсэн Украины нэг сая цэрэгтэй хүчирхэг армийг Орос өөрөө “бүтээчихсэн”, өөрөөр хэлбэл фронтод ч, геополитикт ч Орос ялагдал хүлээж байгаа нь нэн тодорхой байна.

Орос, Англи хэлнээс түүвэрлэн хөрвүүлсэн Д.Номиндарь