хэрэгжилтийг хангах зарим арга хэмжээний тухай УИХ-ын тогтоолын төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийлээ. Өнгөрсөн хаврын чуулган завсарлахаас өмнө тогтоолын төслийг хэлэлцээд үргэжлүүлэн хэлэлцэх нь зүйтэй гэж үзээд байв. Улмаар анхны хэлэлцүүлгийг нь өчигдөр өглөө Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцсэн юм. Чуулганд Байнгын хорооны санал дүгнэлтийг УИХ-ын гишүүн Б.Гарамгайбаатар танилцуулав.

Засгийн газраас Тавантолгой-Гашуунсухайт, Сайншанд-Замын-Үүд, Хөөт-Бичигт чиглэлийн төмөр замын шинэ шугамыг 1435 мм-ийн өргөн царигтай, Арц суурь-Эрдэнэт, Тавантолгой-Сайншанд-Баруун-Урт-Хөөт-Чойбалсан, Хөөт-Нөмрөг чиглэлийн төмөр замын шинэ шугамыг 1520 мм-ийн өргөн царигтай барих тогтоолын төсөл өргөн бариад байсан юм. Харин Байнгын хорооны хуралдаанаар анхны хэлэлцүүлгийг хийх үед нэр бүхий гишүүд Нарийнсухайтаас Гашуунсухайт, Сайншандаас
Хангийн чиглэлд нарийн царигтай төмөр зам тавих санал гаргасныг гишүүд дэмжсэн байна. Хэрэв Сайншандаас Хангийн чиглэлд нарийн царигтай төмөр зам тавих саналыг чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар дэмжвэл Төрөөс төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлогын баримт бичигт өөрчлөлт оруулах шаардлага гарна гэдгийг Байнгын хорооны дарга Б.Гарамгайбаатар танилцуулгадаа онцолсон юм. Эдийн засгийн байнгын хорооны санал дүгнэлттэй холбогдуулан гишүүд дараахь байдлаар асуулт асууж, саналаа хэлсэн юм.

О.БААСАНХҮҮ: -Шинэ маршрут нэмэгдэж байгаа учраас Төрөөс төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлогын баримт бичигт өөрчлөлт оруулна гэж байна. Уг нь Үндсэн хуульдаа нийцүүлэн бусад хууль журмаа гаргадаг шиг бодлогын баримт бичигтэйгээ зөрчилдөхгүй тогтоол батлах ёстой юм биш үү. Заавал бодлогодоо өөрчлөлт оруулна гэвэл эхлээд өөрчилчихөөд дараа нь энэ тогтоолын төслөө хэлэлцэх хэрэгтэй.

Б.ГАРАМГАЙБААТАР: -Бодлогын баримт бичгийнхээ дагуу ажилласан. Нарийнсухайтаас Гашуунсухайт, Сайншандаас
Хангийн чиглэлд нарийн царигтай төмөр зам тавих асуудлыг дараа нь шийдэж болно. "МАК" тэргүүтэй уул уурхайн компаниуд дээрх чиглэлд нарийн царигтай төмөр зам тавиулах хүсэлтэй байгаа юм билээ.

Х.БАТТУЛГА: -Ингэж оруулж ирж болохгүй ээ. Хэрвээ аймаг болгоноор хилээ сэтлээд нарийн цариг оруулж ирэх юм бол боловсруулах үйлдвэрийн тухай мартах хэрэгтэй. Өнөөдөр манай улс далайд гарцгүй улсын хувьд төмөр замын асуудлыг дотооддоо боловсруулах үйлдвэр, экспортлох бүтээгдэхүүн гэсэн эдийн засагтайгаа уялдуулж явуулах ёстой. Түүнээс бус компаниудын лоббигоор хилээ сэтлээд нарийн цариг тавих асуудлыг шийдэж болохгүй. Сая Зам, тээврийн яамыг татан буулгасан. Одоо эзэнгүй байна. Иймд сайд нь, төрийн нарийн бичиг нь, ажлаа мэддэг олон жил явсан хүмүүс нь байхгүй байхад УИХ-аар яаруу сандруу шийдэж болохгүй. Иймд яам нь байгуулагдаж, сайд нь томилогдсоны дараа энэ асуудлыг ярья гэсэн горимын саналтай байна.

З.ЭНХБОЛД: -Хэлэлцэх эсэх дээр сайд нь оролцоод асуултад хариулсан. Одоо Байнгын хорооноос асуугаад хэлэлцэх ёстой. Ер нь энэ асуудлыг хэлэлцэх гэж нэлээд удлаа. Одоо хойшлуулахгүйгээр хэлэлцээд явсан нь дээр.

Г.УЯНГА: -Хууль зөрчөөд "МАК" гэдэг компанид бүхэл бүтэн орд газраа өгсөн. Одоо төрийн бодлогыг зөрчөөд төмөр зам тавиулах санал оруулаад ирдэг яасан том компани вэ. Нэг компанид зориулагдсан УИХ-тай байж болохгүй ээ. Эхлээд зарчим барья, асуудлыг дэс дараатай явуулъя. Иймд Төрөөс төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлогын баримт бичгээ эхэлж өөрчлөх хэрэгтэй гэж үзэж байна. Х.Баттулга гишүүний тавьсан саналыг дэмжиж байна. Төр ядаж хэлбэрийн хувьд төр шиг байж асуудлаа хэлэлцдэг байх ёстой. Сангийн сайдтайгаа байснаар төсвөө хэлэлцдэг, Зам тээврийн сайдтайгаа төмөр замын бодлого, төмөр замтай холбоотой асуудлаа хэлэлцдэг байх хэрэгтэй байна.

Х.БОЛОРЧУЛУУН: -Засгийн газраас оруулж ирсэн тогтоолын төслийг ерөнхийд нь дэмжиж байгаа. Харин Хөөтөөс Бичигт хүртэл нарийн, нөгөө талд нь Хөөтөөс Нөмрөг хүртэл өргөн царигийн төмөр зам тавьдаг нь ямар учиртай юм. Хөөт чинь ямар ч суурийн газар биш, тэр ч бүү хэл ус ч үгүй газар. Ийм газар төмөр замын зангилаа хийж байгааг дэмжихгүй байна.

М.БАТЧИМЭГ: -Монголын эдийн засгийн хөгжилтэй холбоотой том асуудлуудыг талцаж тойрч ярьсаар байгаад ямар ч асуудал шийдэхгүй улс орныхоо эдийн засгийг хэтэрхий олон жил хойш татаж байна. Дээр нь Монголын төрд гадаад бодлого, төрийн бодлого гэж байдаг бол түүндээ үнэнч байх хэрэгтэй. Өнөөдөр төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлогын баримт бичгээ утга учиргүйгээр гацаах нь өөрсдөө эдийн засгаа хойш нь татаад зогсохгүй хоёр хөрш оронтойгоо ч цаашид юм ярих эрхгүй хүнд байдалд орно. Тийм учраас төрийн бодлого бол жинхэнэ бодлого болж явах ёстой. Гишүүдийн шүүмжлээд байгаа бидний ажлаа зохион байгуулж байгаа арга хэлбэрт үнэхээр асуудал байна гэдэгтэй санал нэг байна. Сангийн сайдгүйгээр төсвөө, зам, тээвэр хариуцсан сайдгүйгээр төмөр замын асуудлаа хэлэлцэж байна. Энэ Засгийн газар чинь хэзээ бүтэн болох юм бэ. Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлыг 28 гишүүн өргөн барьчихаад байтал "Шударга ёс" эвслийн бүлэг завсарлага авчихсан. Дараагийн завсарлагыг аль бүлэг авч хэдий хүртэл үргэлжлэхийг мэдэхгүй байна. Сайдгүй яамдыг давхар хариуцаж байгаа сайд нар чинь өөрийн гэсэн ажилтайн дээр мэдээлэлгүй байгаа ш дээ.

М.ЗОРИГТ: -Төмөр замын шугамтайгаа уялдуулан баяжуулах үйлдвэрийн төслүүдээ эрчимжүүлэх хэрэгтэй. Ийм байтал Дорнод аймгаас сонгогдсон Х.Болорчулуун гишүүн төмөр замын шинэ шугамыг эсэргүүцэж байгаад гайхаж байна.

Н.АЛТАНХУЯГ: -Энэ бол нэлээд дуншсан асуудал. Урагшаа зөвхөн Хятад руу нүүрс гаргах гээд байгаа юм биш. Харин Хятадын нутгаар дамжаад далайн боомтууд руу гаргах, ингэхдээ боломжийн хэмжээний хямдралтай тарифыг Засгийн газрын хооронд тохирч чадсан. Тиймээс энэ асуудлыг дэмжээд шийдээд явья. Одоо маргаад байх зүйлгүй. Далан босчихсон. Иймд нарийн уу, өргөн үү гэдгийг хүлээж байгаа. Үүнийг шууд шийдэх ёстой. Харин Сайншандаас Замын-Үүд гэдэг чиглэлээ больсон. Яагаад гэвэл хоёр улсын Ерөнхийлөгч, дарга нарын айлчлалын үеэр бид үндсэн төмөр замдаа модернизаци хийх тухай асуудал хөндөгдсөн учир Сайншанд-Замын-Үүд гэсэн чиглэлийг больё гэж үзсэн. Гурван улсын хэмжээнд энэ асуудлыг ярьж шийдэх учир Засгийн газрын өргөн барьсан төслөөс Сайншанд-Замын-Үүдийн чиглэл хасагдаж, Тавантолгой-Гашуун сухайт, Хөөт-Бичигт гэсэн маршрутаар барья гэсэн юм. Харин Байнгын хорооны хуралдаанаас гаргасан саналаар хоёр асуудал нэмэгдсэн байна. Нэгд, Сайншанд-Ханги гэж орж ирсэн. Үүнийг заавал оруулж ирэх шаардлага байна уу. Засгийн газраас оруулж ирсэн асуудлаас зөрүүтэй байгаад болгоомжилж байна. Хоёр дахь нь Нарийн сухайт-Шивээ хүрэн. Энэ бол ойрхон 40 гаруй км. Үүнийг бас заавал өнөөдөр оруулах хэрэг байна уу. Саяхан томоохон авто зам бариад дууссан байгаа. Иймд Засгийн газраас оруулж ирснээс өөр асуудал явж байгаад та бүхэн бодолтой хандаарай. Ялангуяа Сайншанд-Ханги ;чиг-лэлд боломж муутайг ИймД та бүхэн анхаарал хандуулаарай. Үүнийг ОХУ нааштайгаар хүлээж авахгүй.:Өмнө нкярьсан тохирсон зүйлээсээ буцлаа гэнэ шүү.

Ж.ЭНХБАЯР: .-Ерөнхий. сайд сая хэллээ. Сайншандаас Хангийн чиглэлд болгоомжтой хандах хэрэгтэй гэж. Ер нь Байнгын хорооноос оруулж ирсэн хоёр саналыг бүр тусад нь хэлэлцвэл яасан юм бэ.

Улмаар Байнгын хорооноос гаргасан зарчмын зөрүүтэй хоёр саналаар санал хураалт явуулахад гишүүдийн олонхи нь дэмжсэнгүй. Ингэснээр Нарийнсухайтаас Гашуунсухайт, Сайншандаас Хангийн чиглэлд нарийн царигтай төмөр зам тавих санал хасагдаж Засгийн газрын саналыг үргэлжлүүлэн < хэлэлцэх болж байна.

С.Шийлэгтөмөр /ҮНДЭСНИЙ ШУУДАН/