Хүнийг араатнаас, адгийн жижиг өт хорхойноос ч ялгадаг гол зүйл нь ичих булчирхай.

Ичих булчирхайтай хүнээс хууль бус үйлдэл бараг л гарахгүй. Дээр нь төр, дэргэд нь ард түмэн хянаж байгаа учраас хэн ч бай үг хэл, үйл хөдлөлөө хянаж нягт, нямбай байх учиртай. Харин манайхан ийм чадваргүй, ёс суртахуунаа уландаа гишгэдэг эрхмүүдийг луйварчин хэмээн нэрлэдэг.

Харамсалтай нь манай төрд ийм ичгүүр сонжуургүй нөхөд дэндүү олон болчихож. Түүний төлөөлөл нь Дорноговь аймгийн Засаг дарга асан П.Ганхуяг.

Асан гэхийн учир нь ичгүүр сонжуургүй, эрээгүй үйлдлийнх нь төлөө түүнийг аймгийнх нь ИТК огцруулахаар болсон юм. Тэд хурлаа хийгээд төлөөлөгчдийн 70 хувь нь ийм даргатай хамтарч ажиллах боломжгүй хэмээн санал нэгдсэн.

Дорноговийн ИТХ-ын 27 суудлын 16 нь АН, арав нь МАН, нэг нь МАХН-ынх. П.Ганхуягийг огцруулсан дөрөвдүгээр хуралдаан энэ сарын 3-4-нд болсон бөгөөд хуралд 23 төлөөлөгч оролцсон. Тэдний 17 нь огцруулах нь зөв хэмээн үзжээ. Аймгийн ИТХ шийдвэрээ Засгийн газарт хүргүүлсэн.

Хариуг нь Ерөнхий сайд өгөх ёстой. Дандаа л хүний намынхныг буруутгаж, цагдаа шүүхээр дарамтлуулж эхнээс нь бариулж хориулахдаа хүрч буй Н.Алтанхуяг сайд энэ удаа ямар хариу өгөх нь тодорхойгүй. Гэхдээ хийсэн үйлдэл нь тодорхой баримттай Засаг даргаа арай ч АН-ын гэсэн ганцхан шалгуураар аваад үлдэхгүй байлгүй дээ хэмээн олон нийт харж байна.

П.Ганхуягийг огцруулах шаарддагаа аймгийн ИТХ таван үндэслэлээр гаргасан. Сонгуульд өрсөлдөөд ялж үзээгүй П.Ганхуяг бусад сонгуулиар ч намынхаа эсрэг ажилладаг. 2009 онд болсон Орон нутгийн сонгуулиар өөрийнхөө төрсөн сум Хөвсгөлд өвдөг шороодсон. Дараа нь нөхөн сонгуулиар Сайншандын тавдугаар багт мөн л унасан. Тиймээс 2012 оны сонгуульд намын жагсаалтаар арай гэж ИТХ-д багтсан юм. Хийсэн ажилтай хэлэх үгтэй Засаг дарга бол намын жагсаалтад дулдуйдахгүй хамгийн хэцүү тойрогт хэл үггүйхэн өрсөлдөх байсан юм.

Гэвч түүнд тийм итгэл байгаагүй учир намын жагсаалт руу шургасан гэдэг. Түүнээс гадна П.Ганхуяг сонгууль бүрээр шахам намынхаа эсрэг ажилладаг нэг зуршилтай ажээ. 2012 оны сонгуулиар АН-ын нэр дэвшигч Я.Батсуурийг унагах ажлыг гардан зохион байгуулсан гэдэг юм. Дараа нь 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд мөн л намаасаа нэр дэвшигч Ц.Элбэгдоржийг аймагтаа унагаж чадсан.

Ц.Элбэгдорж Ерөнхийлөгчид эгээ л өштэй мэт энэ үйлдлээ тэрбээр хоёронтоо давтсан байдаг. Учир нь 2009 оны сонгуулиар Ц.Элбэгдоржийн төлөө хамгийн бага саналыг дорноговьчууд өгсөн. Одоо тэрбээр намаа хувааж Дорноговьд хот, хөдөөгийн гэсэн хоёр фракц болгочихоод сууж байгаа юм. Энэ бүхэн түүнийг огцруулах том шалтаг болж буй. Үүн дээр мэдээж газрын наймаа жин даран орж ирж байгаа.

П.Ганхуяг гэж Засаг даргын хийсэн газрын наймаа, хууль бус үйлдэл нь арай ч дээ гэж уулга алдмаар. Хамгийн харамсалтай нь энэ муухай үйлдэлдээ хүүхдүүдээ татан оруулж, тэднийхээ нэр дээр компани байгуулан төрийн, ард түмний өмчөөс хумсалж байсан нь яах аргагүй анхаарал татаж байгаа юм. Тиймээс энэ эрхмийн Засаг даргын алба хашиж байхдаа өдүүлсэн хууль бус үйлдлийн талаархи баримтыг дэлгэж байна.

Газрын наймаа-1 буюу жолоочдоо “бэлэглэсэн” 300 га

П.Ганхуягийг газрын наймааны сүлжээний эзэн хэмээн дорноговьчууд цоллодог. Учир нь мань эрхэм өнгөрсөн оны есдүгээр сарын 19-нд БНХАУ-ын иргэн Фамин Зао гэгчтэй хамтран “Фамин энд Гоби индастри” нэртэй компани байгуулсан байгаа юм.

Ингэхдээ 51 хувийг хятад эрийн мэдэлд өгсөн бол 49 хувийг нь өнгөрсөн УИХ-ын сонгуульд жолоочоор нь ажиллаж байсан хуурай дүү Б.Мөнхбатад эзэмшүүлж улмаар тус компанийн захирлаар нь томилжээ. Нэгэнт итгэлт хүнээ олж компаниа байгуулчихсан тул Замын-Үүдэд 300 га газрыг хууль зөрчин авч үйлдвэрлэлийн зориул алтаар хэмээн захирамж гаргаад “Фамин энд Гоби индастри” компанид өгч орхисон.

Гэтэл хамгийн ноцтой нь түүний жолоочдоо бэлэглэсэн 300 га газар нь үйлдвэрлэлийн зориулалтаар сонирхсон иргэн, аж ахуйн нэгжид нээлттэй зарлаж дуудлага худалдаанд оруулах эс бөгөөс төсөл сонгон шалгаруулалтаар хэсэгчилж олгох ёстой газар байсан гэдэг. Иймээс энэ асуудал хаа хаагүй анхаарал татаж, судлаад үзтэл П.Ганхуяг нь эрх мэдлээ хэтрүүлэн ашиглаад жолоочдоо 300 га газрыг бэлэглэчихсэн байж таарчээ.

Хамгийн харамсалтай нь энд нэг зүйл анхаарал татаж буй нь П.Ганхуяг зүгээр нэг хүнд хамгийн үнэд орж буй бүсээс 300 га газрыг хууль зөрчин байж бизнес хий гээд өгчих нь юу л бол гэцгээж байгаа бөгөөд цаана нь асар том ашиг сонирхол явааг олон хүн хэлсэн.

Учир нь түүний 300 га газрын хажууханд байх найман га газрыг өнгөрсөн жил дуудлага худалдаагаар оруулахад 170 сая төгрөгт хүрсэн төдийгүй Замын-Үүдэд насаараа амьдарсан хүнд ч хашаа хатгах газар олдохоо болиод удаж байгаа тухай иргэд ярьдаг.

Гэтэл тэрбээр Замын-Үүдээс 300 га газар “олоод” жолоочийнхоо нэр дээр байдаг өөрийнхөө компанид өгчихсөн байгаа юм.

Газрын наймаа-2 буюу хүүдээ өгсөн 20 га

Тэрбээр хүү Ганхуягийн Гантулгынхаа хувь эзэмшдэг “Блекстоун Ложистик” компанид мөн л 20 га газар өгчээ. Ингэхдээ ирээдүйд хамгийн их ачаа эргэлттэй нурмаг ачааны боомт болох нь тодорхой байгаа Ханги Мандалын боомтод 20 га газар хүүгийнхээ компанид өгсөн бол ангийн анд аймгийн ГХБХБГ-ын дарга С.Мөнхцэцэгийн дүү Мөнхжаргалын нэр дээр 10 га газрыг ачиж буулгах талбайн зориулалтаар мөн л өгч орхисон нь тухайн үедээ АТГ, цагдаа, прокурор зэрэг хуулийн байгууллагын анхаарлыг татаж байсан юм билээ.

Учир нь шүүх энэ хэргийг хэлэлцэх явцад П.Ганхуягийн хүү Г.Гантулга “Би Монголбанкинд ажиллаж байгаад 2011 оны аравдугаар сард АНУ-д сурахаар яваад 2012 оны зургадугаар сарын 30-нд Монголд ирсэн. АНУ-д байх хугацаандаа Гончигцэрэн, Батбаатар бид гурав утсаар холбогдож төсөл бичээд өгвөл шалгарах боломжтой юм байна.

Энэ чиглэлийн үйл ажиллагаа явуулах ашигтай байж магадгүй гээд төсөл бичиж өгсөн. Шалгарсан. Төсөл сонгон шалгаруулах үед би гадаадад байсан. Манай аавын зүгээс ямар нэг байдлаар нөлөөлсөн зүйл байхгүй” гэж мэдүүлжээ.

Харин энэ хэргийг эхнээс нь хянаж мөрдөн байцаах ажиллагаа явуулсан цагдаагийнхан t “Шүүгдэгч Х.Батцэцэг, Ч.Хишигбат, З.Чимэдцэрэн нар нь сумын зургадугаар багийн Ханги Мандал хилийн боомтын гаалийн хяналтын талбай буюу ачаа шилжүүлэн ачих талбайн зориулалтаар иргэн, аж ахуйн нэгжид 200 га, гадаадын хөрөнгө оруулалттай компанид 100 га газрыг ашиглуулах төсөл бүрээр давуу болон сул талыг тодорхойлолгүй төсөл бүрийн нийлбэр оноог гаргаж, товч тодорхойлолт гаргалгүй өгсөн.

Ингэхдээ Дорноговь аймгийн Засаг дарга П.Ганхуягийн хүү Г.Гантулгын “Блекстоун Ложистик”, аймгийн Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газрын дарга С.Мөнхцэцэгийн төрсөн дүү С.Мөнхжаргал, сумын Засаг дарга С.Баттогоогийн эхнэр С.Хүрэлцэцэгийн төрсөн ах С.Баатарсүрэнгийн “Ангир-Уул”, С.Баатарцогтын эхнэр П.Болор-маагийн “Эргэл булаг” ХХК, С.Баттогоогийн танил А.Сүхбаатарын “Шилэн сити” ХХК-ийг сонгон шалгаруулж улсад хүнд хор уршиг учруулсан гэмт хэрэгт тус тус холбогдсон” гэж тодотгожээ.

Гэвч энэ хэрэг шүүхийн шатанд замхарсан бөгөөд ингэх ёсгүй байсан гэдгийг олон хүн хэлж, цагдаа хуулийнхан шалгаад тэдний гэм буруутайг тогтоочихоод байхад шүүхийнхэн яагаад хэрэгсэхгүй болгов, магадгүй П.Ганхуяг гэж хүн эрх мэдлээ ашиглан шүүхэд нөлөөлсөн юм биш байгаа гэцгээж буй юм.

Газрын наймаа-3 буюу 80 га газраар охиндоо захирлын суудал авч өгсөн үү

П.Ганхуяг гэх эрхмийн хийсэн бас нэг томоохон газрын наймаа нь Сайншандын Аж үйлдвэрийн паркийн дагалдах Химийн технологийн үйлдвэрийн 80 га газрыг охин Г.Баярцэцэгийнхээ 20 хувийг нь эзэмшдэг “Мегатек” компанид өгсөн явдал.

Бидэнд олдсон баримтаар энэ компанийн 80 хувийг Японы иргэн Изүми Такахиро гэдэг хүн эзэмшдэг байсан бөгөөд төсөл сонгон шалгаруулалтад оролцсон үйл ажиллагаа нь хачирхалтай гэдгийг хэлж буй юм. Учир нь уг газрын төсөл сонгон шалгаруулалтын материалыг Япон улсын “Мегатек” компани авсан бөгөөд эзэмших захирамжийг нь “Нэксимамед” ХХК дээр 30 жилийн хугацаанд эзэмшүүлэхээр гаргасан байжээ.

Монгол Улсын хуулиар гадаадын хөрөнгө оруулалттай компани зөвхөн газар ашиглах эрхтэй байдаг аж. Гэтэл “Мегатек” компанийн 20 хувийг нь эзэмшдэг Г.Баярцэцэг 2012 оны нэгдүгээр сарын 30-нд компанийн ерөнхий захирал болж компаниа “Мегатехнологи ворлд Монгол” ХХК болгож өөрчилсөн нь яах аргагүй анхаарал татаж байгаа юм.

Зарим эх сурвалжийн мэдээлснээр энэ хэргийг УМБГ шалгаж байгаа бөгөөд хамгийн ноцтой нь охинтой нь хамт энэ компанийг байгуулсан гэх япон сураггүй алга болсон гэнэ. Энэ тухай хуулийн байгууллагад ажилладаг эрхмүүдээс тодруулахад мөнөөх япон нь мөрдөн байцаалтын явцад оргоод гараад явчихсан гэх мэдээллийг өгч байна билээ.

Үнэндээ энэ бол ноцтой баримт бөгөөд үнэхээр тэр япон яагаад гэнэт алга болов, компанийнхаа 20 хувийг эзэмшиж байсан охинд ерөнхий захирлын суудлаа хүлээлгэж өгөх шалтгаан юу байв гэхчлэн олон асуулт гарч ирж байгаа юм билээ.

Газрын наймаатай зэрэгцүүлсэн барилгын тендерүүд

Энэ мэтчилэн П.Ганхуяг гэх эрхмийн тендерийн болон бусад хууль тогтоомжийг зөрчсөн үйлдэл цөөнгүй. Мөн түүний тухай бас нэг таагүй баримт нь Замын-Үүдийг хөгжүүлэх “Шинэ сум” төслийн хүрээнд хийх ёстой байсан зарим ажил хэрэгжих боломжгүй болчихоод байгаа явдал гэнэ.

Энэ тухай бас нэг баримтыг хүргэхэд сүүлийн үед тэрбээр барилгын тендерт сүрхий гаршиж байгаа сураг байна. Тодруулбал “Шинэ сум” төслийн хүрээнд Монгол Улсын Засгийн газраас Замын-Үүд суманд 15 тэрбум төгрөг хуваарилсан. Хөтөлбөрийн хүрээнд зургаан тэрбум төгрөгийн өртөгтэй Спорт цогцолбор барих ёстой байжээ. Гэтэл П.Ганхуяг энэ тендерийг улайм цайм будилуулж төлбөрийн чадваргүй, барилгын ажлын туршлагагүй “Фронт гейт” нэртэй компанид өгсөн гэнэ.

Уг нь тухайн үед Сангийн яам болон БХБЯ-наас уг тендерийг хүчингүй болгох, тендерт ялсан компани нь Тендерийн хуулийг зөрчиж санхүүгийн баталгааг хуурамчаар гаргасан талаар удаа дараа албан бичиг явуулсан ч хав дарсан. Улмаар Замын-Үүдийн ХААН банкны эрхлэгчийг утсаар дарамтлаж “Фронт-гейт” компанид зээл олгохыг шаардаж байсан баримт ч байгаа ажээ.

Үүний балгаар энэ оны арванхоёрдугаар сард дуусах ёстой барилгуудын жагсаалтад ороод байсан Спорт цогцолборын хувь заяа бүрхэг болоод байгаа гэнэ. Мөн орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 2011 онд дуусах байсан Даланжаргалан сумын Соёлын төв, Сайншанд сумын нэгдүгээр багт баригдах байсан 150 хүүхдийн цэцэрлэгийн барилга өнөөг хүртэл дуусаагүй нь аймгийн Засаг дарга болон түүний орлогчтой холбоотой бөгөөд одоо хүртэл хүүхдүүд цэцэрлэгээ хүлээсээр л, царцсан барилгуудын тоог нэмсээр байгаа юм.

Энэ бүхэн дээр эрхэм даргын баг бүрдүүлэх нэрээр хамаатан саднаа аймгийн Засаг даргын Тамгын газарт авчирч, хэрэгтэй албан тушаалууд дээр тараан байршуулсан гэм буруу ч буй юм. Уг нь энэ мэт асуудлаар нь аймгийн ИТХ түүнийг огцрох болзол хангасан хэмээн үзээд өмнө нь хоёр ч удаа хурлаараа хэлэлцэж байжээ. Гэвч элдэв амлалт өгч арга саам хийсээр суудалдаа үлдэж байсан гэнэ.

Харин энэ удаа П.Ганхуягт итгэл үзүүлэн цаашид хамтран ажиллах ямар ч боломжгүй хэмээн төлөөлөгчид ялангуяа намынх нь нөхөд үзсэн байна. Ийм шийдвэрийн хариуг АН-ын дарга Засгийн газрын тэргүүн Н.Алтанхуяг яаж өгөх нь тун сонирхолтой.

Дорноговьчууд П.Ганхуяг хэчнээн хууль зөрчсөн байлаа ч Н.Алтанхуяг аваад үлдэнэ дээ, харж л байгаарай хэмээн өөр зуураа мөрий тавиад эхэлсэн сураг ч байна билээ. Тиймээс шинэчлэгч Ерөнхий сайд Дорноговьд шинэчлэл хийж чадах эсэхийг харах л үлдлээ.