Хэрэгцээгүй юмыг хэдэн арван сая доллар болгосон луйварчин

2013-04-29

Хэнд ч хэрэгцээгуй юмыг хэдэн арван сая доллараар хэдхэдэн оронд худалдсан саятан Жэйтс

Маккормикийн хэргийн шуух хурал Их Британид өндөрлөх дөхөж байна. Тэрбээр гольфын бөмбөг хайж олдог 20 долларын унэтэй төхөөрөмжийг худалдан авч багахан засвар хийгээд, бараг ямар ч зүйлийг олдог супер эд хэмээн 40 мянган доллараар зардаг байжээ.

Ж.Маккормикийн АDЕ 651 (Advenced Detection Equipment) гэдэг төхөөрөмж унэхээр хайснаа олдог байсан бол алан хядагчид, контрбандчид xар тамхины наймаачид гээд зүсэн зүйлийн гэмт хэрэгтнүүдэд туйлын хэрэгтэй зүйл байх байв. АDE 651-ээр тэсрэх бодис, бөмбөг, хар тамхи, зэвсэг, янз бүрийн шингэн, зааны соёо, мөнгөн тэмдэгт тэр бүүхэл хүнийг ч олдог хэмээн Ж.Маккормик итгүүлж байжээ. Газраас таван километрийн өндрөөс, газрын доор нэг километрийн гүнд мөн усан доор 31 метрийн гүнд буй зүйлийг олно гэж сурталчилгаандаа өгүүлсэн байв. Мөн тусгайлан цэнэглэх шаардлагагүй, хүний биеийн энергиэр ажилладаг гэх бөгөөд антеннтай холбосон хайрцганд нь тухайн хайх зүйлд тохирсон өөр өөр өнгийн карт хийдэг гэжээ. Уг картанд тусгай программ суулгасан гэсэн боловч үнэндээ бол тэр нь зүгээр нэг хуванцар ялтас байсан гэнэ. АНУ-д 20 долларын үнэтэй байдаг гольфын бөмбөг хайгчийг жаахан янзлаад л АDЕ 651-ийг хийчихсэн гэдэг нь хожим нотлогджээ.

Цахилгаан барааны наймаачин, цагдаа байсан Ж.Маккормик энэ зүйлээ ширхэгийг нь хэдэн арван мянган доллараар худалддаг байсан бөгөөд одоо түүний хөрөнгө 76.3 сая доллараар үнэлэгдэж байна. Янз бүрийн орны арми, цагдаа, Засгийн газарт АDЕ 651-ийг "шахаж" олсон мөнгөөрөө тэрбээр дарвуулт завь, Их Британийн рашаан амралтын хот Бат болон Кипрт байшин худалдаж авчээ. Мөн 2016 оны Олимпийн наадамд Их Британийн шигшээ багт багтан оролцох хүсэлтэй хоёр охиндоо унуулахаар гурван сайн морь авсан гэнэ.

Ж.Маккормикийн баяжсан түух 2000 оноос эхэлдэг. Тэрбээр АНУ-д очиж, гольф хайдаг "Gopher" хэмээх төхөөрөмж нэлээд хэдийг худалдаж авчээ. "Gopher" нь гольфын бөмбөгний хийгдсэн материалыг зайнаас мэдэрдэг гэж үйлдвэрлэгчид нь тайлбарласан бөгөөд уг төхөөрөмжийг тусгай технологиор хийсэн тул нууц задрахаас болгоомжилж патентлуулаагүй гэж байв. Гэвч ТWired.com портал уг төрөөрөмжийг хожим судалж үзээд, бөмбөг олдог гэдэг нь худлаа гэж дүгнэсэн байна. Юу гэвэл орчин үед гольфын бөмбөгийг каучукаар хийдэг бөгөөд ийм материалыг зайнаас мэдрэх төхөөрөмж хийнэ гэвэл зардал нь асар өндөр гарах гэнэ.

АНУ-аас авчирсан юмаа Ж.Маккормик мэргэжлийн хүмүүсээр жаахан янзлуулаад 27 мянган паундаар (41.2 мянган доллар) худалдаж эхэлжээ. Худалдан авагчиддаа итгэл төрүүлэхийн тулд тэрбээр өөрийгөө Америкт их сургууль төгсгөсөн, эрдмийн зэрэгтэй, Румынд хоёр, Их Британид хоёр нууц лаборатори удирддаг гэж байв. Түүний төхөөрөмжийг Кенийн цагдаа, Египетийн арми, Тайландын хил хамгаалах алба, Саудын Араб, Гүрж, Ливаны эрх баригчид худалдан авч байлаа. Мөн Пакистан нисэх буудлуудаа алан хядагчдаас хамгаалах, Мексик хар тамхины наймаачдыг илрүүлэхэд ашиглах зорилгоор төхөөрөмжийг нь захиалж байв. Түүний үйлчлүүлэгчдийн жагсаалтад байсан арваад орны дийлэнх нь АDЕ 651-ийг юуны түрүүнд мина илрүүлэхэд ашиглах зорилготой байжээ.

Тэр бүү хэл НҮБ ч АDE 651-ийг захиалсан байдаг (Гэхдээ цөөхнийг бололтой). Гэхдээ НҮБ уг төхөөрөмжийг туршиж үзээд голж, нэмж захиалахаас татгазлсан байна. Их Британийн Батлан хамгаалах яам шидэт төхөөрөмжийг худалдаж авах гэж байсан нь нотлогдоогүй боловч танилцуулах арга хэмжээн дээр нь яамны төлөөлөгч ирсэн гэдэг. АНУ-ын Ерөнхийлөгч албан ёсны айлчлал хийхдээ буусан зочид буудлын хамгаалалтад ашиглахаар Европын нэг орон АDЕ 651-ийг авсан гэж Ж.Маккормик сайрхдаг ч чухам аль орон хэзээ авсныг нь хэлээгүй юм.

Антенн суулгасан хуванцар хайрцаг тийм айхтар ид шидтэй гэдэгт цэргийн мэргэжилтнүуд итгэхээс гадна худалдаж авахад нь хэдэн сая доллар зарцуулж байсан нь гайхмаар. Тэсрэх төхөөрөмж илрүүлэхэд нохой, металл хайгч болон бусад зүйлийг хэрэглэдэг бөгөөд эд бүгд АDE 651-ээс хавьгүй хямд юм. Зарим орны эрх баригчдын авлигад идэгдсэн байдлыг ч энэ дуулиант наймаа харуулсан билээ. Иракийн цэргийнхэн Ж.Маккормикийн төхөөрөмжийг авахад хэдэн арван сая доллар зарцуулсан бөгөөд иргэдийнхээ аюулгүй байдалд санаа зовсондоо ийм наймаа хийсэн бус гэдэг нь хожим тодорхой болсон билээ. Гэрээ хийж байхдаа тэд өөрсдөд нь унах ашгийг л илүүтэй сонирхож байсан гэдэг. Энэ төхөөрөмж үнэндээ юунд ч хэрэггүй гэдгийг тэд сайн мэдэж байсан бөгөөд тэдний авсан АDЕ 651-ийнх нь зарим одоо ч Иракт хэрэглэгдэж байна. Гольфын бөмбөг хайгчаар тэсрэх бөмбөг хайснаас нь болж хэчнээн хүний амь үрэгдсэнийг тооцоолоход хэцүү ч Багдад хотын цагдаагийнхан бараг 6000 ширхэг ийм тоглоом ашиглаж байгааг нь бодоход бөмбгөнд өртөж амь хохирсон хүний тоо хэдэн арваар биш хэдэн зуугаар хэмжигдэх болов уу. Тухайлбал 2010 оны нэгдүгээр сард ар араасаа дэлбэрэлтэд өртсөн Иракийн нийслэлийн гурван зочид буудлын хамгаалалтад АDЕ 651 ашиглаж байжээ. Тэдгээр дэлбэрэлтийн улмаас 38 хүн амь үрэгдэж, 76 хүн шархадсан юм. Мөн зэвсэгт дайчид Ж.Маккормикийн төхөөрөмжөөр тоноглосон 23 шалган нэвтрүүлэх цэгээр зэр зэвсэг нууцаар нэвтрүүлжээ.

Ж.Маккормикийн хувьд Иракт хийсэн наймаа хамгийн том нь байсан бол мөн Иракаас л түүний дампуурал эхэлсэн байна. Багдад дахь Их Британийн ЭСЯ орон нутгийн аюулаас хамгаалах албаныхны хэрэглэдэг АDЕ 651 төхөөрөмжийн үр өгөөжид анхлан эргэлзжээ. Британичууд үүнийгээ Иракийн ерөнхий сайдад мэдэгдэж, улмаар шалгалт эхэлсэн байна. Гэхдээ ЖМаккормикийн луйврыг илрүүлэхэд Их Британийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд өөрсдийгөө гол үүрэг гүйцэтгэсэн гэдэг бөгөөд хуурамч төхөөрөмжийн тухай нэвтрүүлэг ВВС болон бусад хэд хэдэн телевизээр гарч байжээ. ВВС телевизийн өгүүлснээр тэдгээр нэвтрүүлэг гарсны дараа 2010 онд Их Британийн Засгийн газар уг төхөөрөмжийг Ирак, Афганистанд экспортлохыг хориглосон гэнэ.

Их Брнтанийн бизнесмэнтэй хийсэн гэрээг хариуцаж байсан генерал Жихад аль-Жабири одоо мөн өндөр албан тушаалын хоёр түшмэлийн хамтаар авлигын хэрэгт шалгагдан хоригдож байна. АDЕ 651-ийг худалдаж авахад зориулан Иракийн төсвөөс гаргасан 75 сая доллараас Ж.Маккормик ердөө 18 саяыг нь л авсан гэж мэдүүлдэг. Энэ нь хөрөнгийнхөө зарим хэсгийг хураалгалгүй нууж үлдэх гэсэн заль байж ч болох. Гэхдээ ямар ч байсан Иракийн авлигач түшмэдийн халаасанд асар их мөнгө орсон нь эргэлзээгүй юм. Дашрамд дурьдахад Иракийн Батлан хамгаалахын дэд сайд, генерал Тарик аль-Аслыг энэ хэргээр байцаахад тэрбээр, АDЕ 651 төхөөрөмж зүв зүгээр ажиллаж байгаа, харин Ж.Маккормик төхөөрөмжийнхөө нууц технологийг Их Британи, Америкийн эрх баригчдад хэлж өгөөгүйгээс болж ялд унасан гэж байжээ.

Ж.Маккормикийг 2010 онд баривчилж хоёр жил мөрдөн байцаасны эцэст луйврын хэрэгт шүүхээр болсон юм. Ирэх лхагва гаригт шүүх ял оноох хүртэл тэрбээр гэрийн хорионд байх ажээ.

ЭХ СУРВАЛЖ: ӨДРИЙН ШУУДАН